Ενοικίαση κατοικίας, καταστημάτων κ.λπ. χωρίς όμως… να πληρώνεται ενοίκιο είναι η νέα, παράδοξη κατάσταση που αρχίζει να εξαπλώνεται στην καταρρακωμένη από την κρίση και από τους απανωτούς φόρους κτηματαγορά. Μετά τη δραματική πτώση των τιμών στα ενοικιαστήρια, που σε ορισμένες περιπτώσεις στο υποβαθμισμένο κέντρο της Αθήνας φτάνει και το 70%, οι ιδιοκτήτες αναγκάζονται να περιορίσουν δραματικά τις απαιτήσεις τους για ενοίκια. Κάποιοι, που τείνουν να γίνουν αρκετοί, δεν διστάζουν να προχωρήσουν σε άτυπη συμφωνία με τους ενδιαφερομένους, παραχωρώντας τους το ακίνητο με μόνη δέσμευση να αναλάβουν κατόπιν ως ενοικιαστές τις πάγιες υποχρεώσεις του, δηλαδή τους φόρους και το «χαράτσι Βενιζέλου».
Οπως υπολογίζουν οι ιδιοκτήτες, από τα 12 ενοίκια που λαμβάνουν ετησίως εν τέλει τους μένουν στην τσέπη περίπου τα τρία, αν αφαιρέσουν τους φόρους, τα χαράτσια και τα έξοδα συντήρησης. Με βάση τη συμφωνία που γίνεται «κάτω απ’ το τραπέζι» μεταξύ των δύο πλευρών, ο ενοικιαστής πληρώνει στον ιδιοκτήτη είτε ελάχιστα είτε καθόλου χρήματα, αλλά αναλαμβάνει να εξοφλεί τα έξοδα του σπιτιού. Πρέπει να καλύψει, δηλαδή, το «χαράτσι» της ΔΕΗ, τα δημοτικά τέλη και τα χαρτόσημα για την ενοικίαση ή ακόμη και τον Φόρο Ακίνητης Περιουσίας (ΦΑΠ). Επίσης, μπορεί να αναλάβει και το κόστος για έκδοση ενεργειακού πιστοποιητικού, το οποίο είναι υποχρεωτικό σε κάθε νέα μίσθωση ακινήτου και υπολογίζεται στα 200 ευρώ για ένα μέσο ακίνητο.
Το φαινόμενο αναμένεται να λάβει ανησυχητικές διαστάσεις το προσεχές διάστημα, καθώς τα άδεια σπίτια που αναζητούν εις μάτην ιδιοκτήτη αυξάνονται, ενώ παράλληλα τα χαράτσια που θα καταφτάσουν το προσεχές διάστημα θα είναι απανωτά (ΦΑΠ για τα έτη 2011, 2012, 2013, το ΕΕΤΗΔΕ για το 2013 και ο «νέος» ενιαίος φόρος ακινήτων, που τίθεται σε ισχύ από το 2014).
Οι αγγελίες στις εφημερίδες και το ίντερνετ για το νέο μοντέλο ενοικίασης αυξάνονται ραγδαία και προέρχονται και από τις δύο πλευρές, και από ιδιοκτήτες με ακίνητα στα αζήτητα, αλλά και από πολίτες που αναζητούν ένα ακίνητο με αυτήν τη μέθοδο. Στη συγκεκριμένη λύση καταφεύγουν συνήθως ιδιοκτήτες που βρίσκονται στην επαρχία ή έχουν φύγει για το εξωτερικό και εξασφαλίζουν τουλάχιστον να κρατήσουν το ακίνητό τους χωρίς έσοδα, αλλά και χωρίς έξοδα, και κυρίως σε καλή κατάσταση.
Για τα ακίνητα που βρίσκονται στο γκετοποιημένο πλέον κέντρο της Αθήνας ένας ακόμη λόγος είναι ο φόβος κατάληψής τους από λαθρομετανάστες, σε περίπτωση που έχουν μείνει πολλούς μήνες ξενοίκιαστα.
Πάντως, η μη πληρωμή ενοικίου για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα είναι συνηθισμένο φαινόμενο σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και έχει στόχο την προσέλκυση επιχειρηματιών. Για παράδειγμα, για ένα συμβόλαιο 10 ετών στο Λονδίνο μπορεί να δοθεί μια περίοδος χάριτος δωρεάν ενοικίασης που μπορεί να φτάσει τα δύο χρόνια. Ομως αυτή η πρακτική είναι ουσιαστικά μια μορφή έκπτωσης για πολυετή συμβόλαια.
Ωστόσο στην περίπτωση της Αθήνας έχουμε να κάνουμε ουσιαστικά με συμφωνίες που μένουν στα λόγια και δεν μπορούν να αποτυπωθούν σε επίσημα έγγραφα. Οι ιδιοκτήτες μπορούν να μη δηλώνουν έσοδα από ενοίκια και, επομένως, να φορολογηθούν λιγότερο, ενώ παράλληλα σώζονται και από τα διάφορα «φέσια» που θα πληρώνει ο ενοικιαστής.
«Ελλοχεύουν κίνδυνοι»
Οπως σημειώνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων Στράτος Παραδιάς, η επιλογή αυτή μπορεί πολύ εύκολα να γυρίσει και να γίνει μπούμερανγκ για τον ιδιοκτήτη. Επειδή ακριβώς η συμφωνία είναι κατ’ ουσίαν «προφορική», ο ενοικιαστής δεν δεσμεύεται απέναντι στον νόμο να τηρήσει τις υποχρεώσεις του και ο ιδιοκτήτης βρίσκεται μετέωρος σε περίπτωση που δεν τηρηθεί η συμφωνία.
«Η οποιαδήποτε ιδιωτική συμφωνία με την οποία κάποιος τρίτος αναλαμβάνει να πληρώσει τους φόρους του ιδιοκτήτη είναι άκυρη ως προς τη φορολογούσα αρχή (Δημόσιο, δήμο, ΔΕΚΟ) ή τη διαχείριση πολυκατοικίας, που δεν δεσμεύονται από αυτήν, και θα εξακολουθούν να ζητούν από τον ιδιοκτήτη την εξόφλησή τους» σημειώνει. Ο ενοικιαστής μπορεί εύκολα να εξαφανιστεί μια ημέρα και ο ιδιοκτήτης να βρεθεί να χρωστάει όλα αυτά που πίστευε ότι θα γλιτώσει.
Οι πλειστηριασμοί θα τινάξουν στον αέρα την περιουσία των Ελλήνων
Στο μεταξύ, η ήδη καταρρακωμένη κτηματαγορά κινδυνεύει να τιναχτεί στον αέρα και η περιουσία των Ελλήνων να βγει στο σφυρί, αν τελικά ισχύσει η άρση της απαγόρευσης των πλειστηριασμών, που έχει ξεκινήσει να συζητείται δειλά δειλά.
Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τους παράγοντες της αγοράς, 250.000 κατοικίες προς πώληση βρίσκονται ήδη σε στοκ στα αζήτητα, ενώ άλλα 150.000 σπίτια υπολογίζεται ότι θα προστεθούν αν ξεκινήσουν οι κατασχέσεις από το επόμενο έτος.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Εθνικής Τράπεζας, μόνο τα 250.000 απούλητα σπίτια θα μπορέσουν να απορροφηθούν σε βάθος είκοσι ετών. Τα αίτια αυτής της αργής απορρόφησης είναι η συνεχιζόμενη οικονομική κρίση και η παγίωση της σκληρής φορολογικής πολιτικής, που καθιστούν δυσβάσταχτη την κατοχή πολλών ακινήτων. Ακόμη, σημαντικός παράγοντας είναι το μεγάλο ποσοστό ιδιοκατοίκησης, που παραμένει σταθερό στο 80% και σημαίνει ότι οι Ελληνες δεν θα αγοράσουν σπίτια παρά μόνο για να αντικαταστήσουν αυτά που έχουν.
Αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για επιπλέον 150.000 ακίνητα σε στοκ από κατασχέσεις, θα δημιουργηθεί μια άνευ προηγουμένου κατάσταση στην αγορά. Η ακίνητη περιουσία των Ελλήνων, την οποία οι περισσότεροι αποπλήρωναν στις τράπεζες για χρόνια, θα χάσει κατακόρυφα την αξία της, καθώς θα βγουν στο σφυρί χιλιάδες σπίτια σε τιμές κάτω του κόστους.
Η κατάσταση αυτή θα έρθει να προστεθεί σωρρευτικά στην ήδη μεγάλη λόγω κρίσης πτώση στις τιμές των ακινήτων, που έχει φτάσει ακόμη και στο 50%. Στη δυσμενέστερη θέση βρίσκονται οι ιδιοκτήτες που έχουν αγοράσει ακίνητα τα τελευταία δέκα με δεκαπέντε χρόνια, όταν οι τιμές βρίσκονταν στα ύψη, έχουν φορτωθεί με μεγάλα δάνεια και λίγο μετά ξεκίνησε μια ξέφρενη πτώση στην αξία των ακινήτων τους, που φαίνεται πως έχει ακόμη δρόμο.
Πολυτίμη Οικονόμου
