Μόλις 0,1% του ΑΕΠ για φροντίδα ηλικιωμένων και ευάλωτων – Οικογένεια και εκκλησία καλύπτουν το κενό που αφήνει η Πολιτεία
Η Ελλάδα παραμένει ουραγός της Ευρώπης στη χρηματοδότηση της μακροχρόνιας φροντίδας, ενός τομέα που αποτυπώνει με τον πιο σκληρό τρόπο την απουσία κοινωνικής πολιτικής.
Με το κράτος να αποσύρεται και την οικογένεια και την εκκλησία να προσπαθούν να καλύψουν το κενό, οι ανάγκες των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία μένουν ανεπαρκώς καλυμμένες, σε μια χώρα που γερνά ραγδαία.
Δραματική προειδοποίηση από το ΙΟΒΕ
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΙΟΒΕ, η Ελλάδα βρίσκεται σε οριακό σημείο: η δημογραφική συρρίκνωση επιταχύνεται, ο πληθυσμός γερνά και οι ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας πολλαπλασιάζονται, χωρίς όμως να υπάρχει στοιχειώδης κρατική ανταπόκριση.
Το Ινστιτούτο επισημαίνει ότι ο σεβασμός στους πρεσβυτέρους είναι βαρόμετρο πολιτισμού – και προειδοποιεί ότι η χώρα κινείται σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα.
Η μακροχρόνια φροντίδα περιλαμβάνει την υποστήριξη ηλικιωμένων, ασθενών και ατόμων με αναπηρία που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν.
Σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου τα κράτη του Βορρά χρηματοδοτούν γενναιόδωρα τη φροντίδα μέσω δημοσίων δαπανών, στην Ελλάδα ο ρόλος αυτός έχει εγκαταλειφθεί σχεδόν ολοκληρωτικά.
Το αποτέλεσμα είναι να σηκώνουν το βάρος οι οικογένειες και οι ενορίες, λειτουργώντας ως ανεπίσημο δίχτυ προστασίας για χιλιάδες ηλικιωμένους και ανήμπορους συμπολίτες.
Αυτό, όμως, μετατρέπει τη φροντίδα σε ιδιωτική υποχρέωση, επιβαρύνοντας κυρίως τις γυναίκες, που συχνά εγκαταλείπουν την εργασία τους για να φροντίσουν συγγενείς.
Η Ελλάδα επενδύει λιγότερο απ’ όλους
Το 2022 οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα ανήλθαν μόλις στο 0,1% του ΑΕΠ, έναντι 1,7% του μέσου όρου της ΕΕ.
Η χώρα μας κατατάσσεται προτελευταία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεπερνώντας μόνο τη Βουλγαρία.
Η πλειοψηφία των πολιτών (92%), σύμφωνα με ευρωπαϊκή έρευνα, ζητά άμεση αύξηση των δαπανών, όμως η κυβέρνηση επιλέγει να διατηρεί τις κοινωνικές υπηρεσίες στο απόλυτο ελάχιστο, παρά τα συνεχή προειδοποιητικά σήματα.
Απαισιόδοξες προβλέψεις – Η αδράνεια συνεχίζεται
Η Έκθεση Γήρανσης της ΕΕ (Ageing Report 2024) προβλέπει ότι ως το 2070 οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα θα παρουσιάσουν ανεπαίσθητη ή και μηδενική αύξηση, την ώρα που το ποσοστό των άνω των 80 ετών θα διπλασιαστεί, από 8% σε 16%.
Αυτό σημαίνει ότι το χάσμα μεταξύ αναγκών και πόρων θα γίνει εκρηκτικό.
Το ΙΟΒΕ προειδοποιεί ότι χωρίς γενναία δημόσια παρέμβαση, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί σε ανθρωπιστική κρίση χαμηλής έντασης, με χιλιάδες ηλικιωμένους να μένουν χωρίς επαρκή φροντίδα και με τα νοικοκυριά να επιβαρύνονται δυσανάλογα.
Γιατί η επένδυση στη φροντίδα είναι κοινωνικά και οικονομικά ωφέλιμη
Η ενίσχυση της μακροχρόνιας φροντίδας δεν είναι δημοσιονομικό βάρος αλλά παραγωγική επένδυση.
Θα μπορούσε να φέρει:
Νέες θέσεις εργασίας στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας
Μείωση των ανισοτήτων και αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας
Τόνωση της περιφέρειας, μέσω τοπικών δομών φροντίδας
Αποσυμφόρηση των νοσοκομείων με ανάπτυξη της κατ’ οίκον υποστήριξης
Παρά τα οφέλη αυτά, η κυβέρνηση συνεχίζει να αντιμετωπίζει τη μακροχρόνια φροντίδα ως δευτερεύον ζήτημα, επενδύοντας ελάχιστα σε υποδομές και προσωπικό.
