Ο φόβος και ο θυμός κυριαρχούν στα συναισθήματα των πολιτών λόγω των γεωπολιτικών κρίσεων, επισημαίνει το ΙΕΛΚΑ με βάση την τελευταία έρευνα για τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών, η πλειονότητα έχει ήδη αναγκαστεί να σφίξει το ζωνάρι, καθώς προχωρά σε μείωση ή και αναβολή δαπανών για είδη που δεν θεωρούνται πρώτης ανάγκης.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026, με δείγμα 800 καταναλωτές από όλη την Ελλάδα, και καταγράφει τις αντιλήψεις, τα συναισθήματα και τις προσαρμοστικές συμπεριφορές των καταναλωτών απέναντι στις τρέχουσες γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις και ειδικά σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο.
Ως προς τις κατηγορίες προϊόντων, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα είναι από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας (αθροιστικά) και τις τιμές τροφίμων. Σήμερα η σημαντικότερη επιβάρυνση είναι τα τρόφιμα κατά 40%, η ενέργεια κατά 34% και τα καύσιμα κατά 24%.
Επιπλέον, για το επόμενο εξάμηνο εκτιμούν ότι σημαντικότερη επιβάρυνση θα είναι:
- 39%: Τρόφιμα (παραμένουν πρώτη ανησυχία)
- 35%: Καύσιμα (σημαντική αύξηση προσδοκώμενης πίεσης)
- 21%: Ενέργεια (σχετική αποκλιμάκωση ανησυχίας)
Παρότι οι τιμές τροφίμων καταγράφουν σχετικά σταθερή πορεία τιμών πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σε αντίθεση με τις τιμές καυσίμων που έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές τροφίμων. Αυτό αποδίδεται στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στη συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας 4ετίας. Ως προς την εκτίμηση του μέλλοντος, η εξέλιξη δείχνει ότι οι καταναλωτές αναμένουν μετατόπιση της πίεσης προς τις μεταφορές, καθώς υποχωρεί η ανάγκη για θέρμανση λόγω του καλοκαιριού και αυξάνεται η ανάγκη για μετακινήσεις, διατηρώντας όμως τα τρόφιμα ως βασικό σημείο κόστους.
Αυτό το διάστημα ήδη οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς, με κύριες κατευθύνσεις την αναβολή δαπανών και τη μείωση δαπανών.
Συγκεκριμένα:
- 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών.
- 54% αναβάλλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές).
- 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις.
- 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα.
- 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο).
- 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και
- 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Τέλος, καταγράφεται έναν καταναλωτικό κοινό με έντονη προσμονή για κρατική ενίσχυση, με τα δεδομένα να αναδεικνύουν ότι η ενεργειακή επιβάρυνση εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο πεδίο ανάγκης παρέμβασης. Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσης για το επόμενο εξάμηνο:
- 81% θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα
- 77% για τα καύσιμα
- 67% για τρόφιμα και βασικά είδη
- 51% για φορολογικές υποχρεώσεις
- 38% για ενοίκια και κατοικία
