Εισφορά Αλληλεγγύης: Διπλή φορολόγηση και «ψαλιδισμένες» αυξήσεις

Στις καλένδες και πιθανότατα στα χέρια της επόμενης κυβέρνησης περνά η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), παρατείνοντας την οικονομική επιβάρυνση για 440.000 δικαιούχους. Το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 4 Νοεμβρίου 2026, ωστόσο η έκδοση της απόφασης τοποθετείται χρονικά στο 2027, μεταθέτοντας οποιαδήποτε ριζική αλλαγή για το 2028.

Η σημερινή κυβέρνηση επέλεξε να μην προχωρήσει σε αλλαγή της αρχιτεκτονικής της ΕΑΣ το 2027. Αντί για τη μείωση της εισφοράς, προκρίθηκε η ενίσχυση του μόνιμου επιδόματος στα 400 ευρώ (από 300 ευρώ), το οποίο θα λειτουργεί πλέον ως 13η εθνική σύνταξη. Το επίδομα αυτό θα χορηγείται χωρίς εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών και στους δικαιούχους σύνταξης χηρείας άνω των 60 ετών.

Η στασιμότητα στο μέτωπο της ΕΑΣ συνεπάγεται περαιτέρω συρρίκνωση του πραγματικού εισοδήματος των υπόχρεων, οι οποίοι θα δουν τις συντάξεις τους να αυξάνονται μόλις κατά 2,8% μεικτά, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από τον πληθωρισμό. Υπολογίζεται ότι από το 2010 οι συνταξιούχοι έχουν απωλέσει συνολικά 10 δισ. ευρώ λόγω του συγκεκριμένου μέτρου. Οι μεγαλύτερες αδικίες εντοπίζονται σε όσους λαμβάνουν από 1.784 έως 2.080 ευρώ, όπου η κράτηση διπλασιάζεται από το 3% στο 6%, καθώς και σε περίπου 10.000 συνταξιούχους με αποδοχές άνω των 2.200 ευρώ ή άθροισμα συντάξεων άνω των 3.500 ευρώ, οι οποίοι υφίστανται μηνιαίες κρατήσεις από 220 έως 600 ευρώ, ποσό που ισοδυναμεί με μια ολόκληρη κατώτατη σύνταξη.

Το κρίσιμο νομικό ζήτημα που θα κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο αφορά τον ίδιο τον τρόπο υπολογισμού της κράτησης. Σήμερα, όταν η σύνταξη ξεπεράσει το πρώτο όριο, ο συντελεστής επιβάλλεται στο συνολικό ποσό και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο. Αν η πρακτική αυτή κριθεί αντισυνταγματική, θα ανοίξει ο δρόμος για αναλογικότερη επιβάρυνση αλλά και για νέες μαζικές διεκδικήσεις αναδρομικών. Τα έσοδα της ΕΑΣ, πάντως, τροφοδοτούν το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), το οποίο αναμένεται να αγγίξει τα 23 δισ. ευρώ έως τα τέλη του 2026, λειτουργώντας ως αποθεματικό για τις μελλοντικές συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης.

Παράλληλα, το υπάρχον σύστημα συντηρεί μια μορφή διπλής φορολόγησης. Η κράτηση της ΕΑΣ γίνεται από το πρώτο ευρώ στο αρχικό μεικτό ποσό, καταστρατηγώντας πρακτικά το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ. Στη συνέχεια αφαιρείται η εισφορά υγείας (6%) και, στο τελικό στάδιο, επιβάλλεται ο φόρος εισοδήματος.

Ως μοναδική άμεση παρέμβαση για το 2027, το υπουργείο θα προχωρήσει στην τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ κατά 2,8%, προκειμένου η ετήσια αύξηση να μην ωθήσει τους συνταξιούχους σε υψηλότερους συντελεστές. Με αυτή την αναπροσαρμογή, το πρώτο όριο (3%) ανεβαίνει στα 1.509,11 ευρώ, με τα υπόλοιπα κλιμάκια να αυξάνονται αντίστοιχα έως το ανώτατο όριο του 14%, το οποίο διαμορφώνεται στα 3.772,78 ευρώ.