Ενα σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση του ιστορικού μνημείου και την απόδοσή του στους πολίτες ▶ Η αναστήλωση βασίστηκε στα πρότυπα των Μπεζεστενίων των Σερρών και της Θεσσαλονίκης
Ετοιμοι είναι οι έξι τρούλοι με τους οποίους είναι εστεμμένο το Μπεζεστένι της Λάρισας, ερχόμενο ακόμη πιο κοντά στην αρχική του μορφή, αλλά και στη στιγμή που θα παραδοθεί στους πολίτες της Λάρισας. Οι τρούλοι είναι τοποθετημένοι στο πάνω μέρος του μνημείου, με το μνημείο να παίρνει τη μορφή που είχε όταν χτίστηκε, πριν από την επιχωμάτωσή του δηλαδή, όταν ο χώρος γέμισε με χώματα και το Μπεζεστένι άλλαξε χρήση, μετατρεπόμενο από εμπορικό χώρο σε ένα είδος φρουρίου.
Όπως εξηγεί ο αναπληρωτής προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, κ. Γιώργος Τουφεξής, η αποκατάσταση βασίστηκε στη μελέτη που εκπόνησαν ο Ολλανδός Μαχίλ Κιλ, ειδικός στην οθωμανική αρχιτεκτονική των Βαλκανίων, και ο τότε έφορος Αρχαιοτήτων Λάρισας, Λάζαρος Δεριζιώτης. Οι δύο μελετητές εξέτασαν το Μπεζεστένι της Λάρισας και εντόπισαν σημαντικές ομοιότητες με τα αντίστοιχα μνημεία των Σερρών και της Θεσσαλονίκης.
Ιδιαίτερα στενή είναι η σχέση με το Μπεζεστένι των Σερρών, κυρίως ως προς τις διαστάσεις και τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία. Η σύγκριση των τριών μνημείων αποτέλεσε βασικό στοιχείο για τις επιλογές της μελέτης και της αναστήλωσης, από τον αριθμό και τη μορφή των τρούλων μέχρι το τοιχάκι που ανυψώθηκε περιμετρικά του κτιρίου.
Το Μπεζεστένι της Λάρισας είναι ένα μεγάλο ορθογώνιο κτίριο, διαστάσεων περίπου 30 επί 20 μέτρων, κατασκευασμένο από μεγάλους λίθους και πλίνθους. Χτίστηκε κατά την οθωμανική περίοδο, μεταξύ 1484 και 1506, υπό την αιγίδα του Τουραχάν Ομέρ Μπέη, διοικητή της Θεσσαλίας και Οθωμανού στρατηγού.
Η αρχική του μορφή περιλάμβανε θολωτή στέγαση με έξι πλινθόκτιστους θόλους, οι οποίοι εξωτερικά καλύπτονταν με φύλλα μολύβδου για την προστασία τους από την υγρασία. Στο εσωτερικό λειτουργούσαν 21 καταστήματα, ενώ περιμετρικά του κτιρίου υπήρχαν στοές και καταστήματα, στοιχεία που σήμερα δε σώζονται στο σύνολό τους.
Κάθε πλευρά του Μπεζεστενίου διέθετε είσοδο προς το εσωτερικό του. Σήμερα διατηρείται μόνο η νότια είσοδος, καθώς οι υπόλοιπες έχουν χτιστεί. Στη βόρεια πλευρά υπήρχε, επίσης, είσοδος που οδηγούσε σε μικρό δωμάτιο, διαστάσεων περίπου 3,5 επί 4,5 μέτρων, η πόρτα του οποίου ήταν επενδυμένη με σίδηρο.
Η συγκεκριμένη κατασκευή έχει οδηγήσει στην υπόθεση ότι ο χώρος μπορεί να λειτουργούσε ως θησαυροφυλάκιο, όπου φυλάσσονταν οι περιουσίες εύπορων κατοίκων της περιοχής, αλλά και ως αρχειοφυλάκιο της πόλης.
ΑΠΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ… ΦΡΟΥΡΙΟ
Στην πορεία των αιώνων το Μπεζεστένι υπέστη σημαντικές μεταβολές. Το κτίριο επιχωματώθηκε και για ένα διάστημα λειτούργησε ως οχυρωματική κατασκευή. Στο πάνω μέρος του είχαν τοποθετηθεί ακόμη και κανόνια και βλητικές μηχανές, αλλάζοντας ουσιαστικά τον αρχικό χαρακτήρα του μνημείου.
Η διαδικασία απομάκρυνσης των χωμάτων ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970, αποκαλύπτοντας σταδιακά το εσωτερικό του και επιτρέποντας την αρχαιολογική διερεύνηση του μνημείου. Κατά τη διάρκεια των εργασιών εντοπίστηκαν και αρχαιότητες, οι οποίες πρόκειται να διατηρηθούν και να αναδειχθούν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται κρηπίδα αρχαίου ναού, για την οποία θεωρείται βάσιμη η υπόθεση ότι συνδέεται με τον ναό της Πολιάδος Αθηνάς, της κύριας θεότητας της αρχαίας πόλης. Στο πλαίσιο των ερευνών εντοπίστηκαν επίσης στοιχεία που συνδέονται με την αρχαία Λάρισα, ενώ άγαλμα της Αθηνάς που βρέθηκε στο Μπεζεστένι εκτίθεται σήμερα στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας.
Η αποκατάσταση του μνημείου εκτελείται από τον Δήμο Λαρισαίων, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από δύο προγράμματα, το ΕΣΠΑ 2014-2020 και το Πράσινο Ταμείο. Το αρχαιολογικό σκέλος του έργου είχε προϋπολογισμό περίπου 900.000 ευρώ και περιλάμβανε εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, ανασκαφικές έρευνες και εργασίες ενέματος.
ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ
Με την τοποθέτηση των έξι τρούλων, ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά στοιχεία της αρχικής μορφής του Μπεζεστενίου επέστρεψε στη θέση του. Σύμφωνα με τον κ. Τουφεξή, τα έργα προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς και τα πλέον δύσκολα τμήματα της παρέμβασης έχουν πλέον ολοκληρωθεί.
Η επόμενη ημέρα του μνημείου προβλέπει την επανάχρηση του Μπεζεστενίου ως εμπορικής αγοράς, εντάσσοντάς το έτσι στην καθημερινότητα των πολιτών. Άλλωστε, όπως σημειώνει ο κ. Τουφεξής, «Όταν ένα μνημείο αποκτά χρήση και γίνεται μέρος της καθημερινότητας, έρχεται πιο κοντά στον κόσμο», υπογραμμίζοντας τη σημασία ότι δεν θα είναι απλώς ένα αποκατεστημένο μνημείο, αλλά ένας ζωντανός χώρος που θα επανενταχθεί στην καθημερινότητα της πόλης.
ΠΗΓΗ: eleftheria.gr
