Ο Τραμπ επενδύει στον παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν – Η «συμβουλή» στον Νετανιάχου
Με στραμμένο το βλέμμα στη Μέση Ανατολή βρίσκεται η διεθνής κοινότητα, αφού η στρατιωτική αντιπαράθεση υποχωρεί μεν σε ένταση, αλλά η στρατηγική σύγκρουση βαθαίνει. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιλογή της Ουάσινγκτον να επενδύσει σε μια μακράς διάρκειας οικονομική ασφυξία κατά της Τεχεράνης, αντί για άμεση στρατιωτική κλιμάκωση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι ο ναυτικός αποκλεισμός αποτελεί το αποτελεσματικότερο μέσο πίεσης προς το Ιράν, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια παρατεταμένη επιχείρηση που θα στοχεύει στα λιμάνια της χώρας. Η επιλογή αυτή δεν είναι χωρίς κόστος: ήδη οι διεθνείς αγορές ενέργειας αντιδρούν έντονα, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται σε υψηλό τετραετίας, αντανακλώντας την αυξημένη αβεβαιότητα.
Η σύγκρουση, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με εκτεταμένους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς υπό τον Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει ήδη αφήσει πίσω της χιλιάδες νεκρούς, κυρίως σε Ιράν και Λίβανο, και έχει διαταράξει σοβαρά την παγκόσμια οικονομική ισορροπία. Παρά την κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε στις 8 Απριλίου μετά από 40 ημέρες εχθροπραξιών, η ένταση δεν έχει εκλείψει· αντιθέτως, φαίνεται να μετατοπίζεται σε άλλα πεδία.
Ναυτικός αποκλεισμός
Η Ουάσινγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να διατηρήσει για μήνες τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ως απάντηση στον de facto έλεγχο που ασκεί η Τεχεράνη στα Στενά του Ορμούζ -ένα πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων υδρογονανθράκων.
Σε συνάντηση στον Λευκό Οίκο με κορυφαία στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας, συζητήθηκαν «τα μέτρα που πήρε ο πρόεδρος Τραμπ για να ανακουφίσει τις διεθνείς αγορές και τα μέτρα που θα μπορούσαμε να λάβουμε για να συνεχίσουμε τον εφαρμοζόμενο αποκλεισμό για μήνες αν είναι απαραίτητο και να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπό του στους Αμερικανούς καταναλωτές».
Ο ίδιος ο Τραμπ συνοψίζει τη στρατηγική του με ωμό ρεαλισμό: «Ο αποκλεισμός είναι λιγάκι πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς», υποδηλώνοντας τη σαφή προτίμησή του σε εργαλεία οικονομικής πίεσης αντί της άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Αδιέξοδο στις αγορές
Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται διεθνώς είναι αυτή ενός «παρατεινόμενου αδιεξόδου». Οι αγορές καταγράφουν τη νευρικότητα, με το πετρέλαιο Brent να ξεπερνά τα 119 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρότι «οι μάχες έχουν ουσιαστικά σταματήσει», «δεν προκύπτει καμιά διαρκής λύση», προειδοποιώντας για μακροχρόνια αστάθεια.
Η ιρανική πλευρά
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη κατηγορεί ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι επιχειρεί να ασκήσει «οικονομική πίεση» και να υποδαυλίσει «εσωτερικούς διχασμούς» προκειμένου «να μας αποδυναμώσουν» με την προσδοκία πως «θα καταρρεύσουμε από μέσα», απευθύνοντας παράλληλα έκκληση για «ενότητα».
Στο διπλωματικό επίπεδο, η παρέμβαση του Βλαντίμιρ Πούτιν προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ανησυχίας. Ο Ρώσος πρόεδρος προειδοποίησε τον Τραμπ για τις «επιζήμιες συνέπειες» που θα είχε μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση, «όχι μόνο» για το Ιράν «και τους γείτονές της», αλλά και «για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας».
Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, η πολιτική διαχείριση του πολέμου προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Κατά την πρώτη ακρόαση μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης, ο υπουργός Άμυνας βρέθηκε στο στόχαστρο σφοδρών επικρίσεων από Δημοκρατικούς βουλευτές, που μίλησαν για «γεωπολιτική καταστροφή», «στρατηγική καταστροφή», «ανικανότητα», «αυτοτραυματισμός» και «τέλμα». Ο ίδιος υπερασπίστηκε την επιλογή της σύγκρουσης, θέτοντας το ερώτημα: «ποια είναι η τιμή για να εξασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο;»
Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς στο εσωτερικό του Ιράν, όπου το ριάλ έχει καταρρεύσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Στην Τεχεράνη, η κοινωνική ψυχολογία επιβαρύνεται: «Η ιδέα πως θα ξαναζήσουμε τον πόλεμο είναι τρομακτική, αλλά δεν έχουμε ελπίδα πως θα βρεθεί λύση μέσω διαπραγματεύσεων», δηλώνει ο Αλί, αρχιτέκτονας 52 ετών.
Εκτόξευση τιμής της ενέργειας
Την ίδια ώρα, οι διεθνείς οργανισμοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Αλεξάντερ ντε Κρο προειδοποιεί ότι η εκτόξευση των τιμών ενέργειας μπορεί να οδηγήσει πάνω από 30 εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια παγκοσμίως.
Παρά την επ’ αόριστον παράταση της εκεχειρίας και τον άκαρπο πρώτο γύρο συνομιλιών στο Πακιστάν, δεν διαφαίνεται επανεκκίνηση ουσιαστικού διαλόγου. Ο Τραμπ, σε χαρακτηριστικό τόνο, διαμηνύει: «Οι Ιρανοί “καλά θα κάνουν να βάλουν μυαλό, και γρήγορα!”».
«Είπα στον Νετανιάχου να το κάνει πιο χειρουργικά, να μην κατεδαφίζει κτίρια»
Στον Λίβανο, δεύτερο βασικό μέτωπο της κρίσης, η ένταση παραμένει ενεργή. Νέοι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στον νότο προκάλεσαν θύματα, ενώ ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν κάλεσε το Ισραήλ να «εφαρμόσει πλήρως» την κατάπαυση του πυρός. Παράλληλα, η ήδη εύθραυστη οικονομική κατάσταση της χώρας επιδεινώνεται, με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα να προειδοποιεί ότι 1,2 εκατομμύρια πολίτες απειλούνται από οξεία διατροφική ανασφάλεια.
Ο Τραμπ, επιχειρώντας να περιορίσει την κλιμάκωση, δηλώνει ότι παρότρυνε τον Νετανιάχου να προχωρά μόνο σε «χειρουργικά» πλήγματα: «Είπα στον Νετανιάχου πως πρέπει να το κάνει πιο χειρουργικά. Να μην κατεδαφίζει κτίρια. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Είναι πολύ φρικτό», επισημαίνοντας ότι αυτό «βλάπτει την εικόνα του Ισραήλ». Παράλληλα, εκφράζει μια πιο ήπια προσέγγιση για τον Λίβανο: «Το Ιράν κατέστρεψε τον Λίβανο» μέσω της Χεζμπολάχ, αλλά καθώς «εξουδετερώνεται το Ιράν, αυτομάτως εξουδετερώνεται η Χεζμπολάχ».
