Στο κτίριο της οδού Νίκης, εκεί όπου πριν από έντεκα χρόνια γράφτηκαν μερικές από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, επιστρέφει σήμερα ο Γερούν Ντάισελμπλουμ. Ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με την κληρονομιά της Τρόικας και των εξαντλητικών μέτρων, συναντάται με τον νυν πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, σε μια συγκυρία όπου οι τότε πρωταγωνιστές αρχίζουν να αναγνωρίζουν το μέγεθος της κοινωνικής και οικονομικής καταστροφής που προκάλεσαν.
Η «όψιμη» αυτοκριτική για τη λιτότητα
Στο πλαίσιο της παρουσίας του στην Αθήνα για την πρεμιέρα ντοκιμαντέρ σχετικά με το 2015, ο Ολλανδός πολιτικός προέβη σε μια κυνική αλλά σημαντική παραδοχή. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, στα δύο πρώτα μνημόνια δόθηκε μια «υπερβολική έμφαση» σε μέτρα λιτότητας που αποδείχθηκαν δυσανάλογα σκληρά για την ελληνική κοινωνία. Παρότι ο ίδιος επιχείρησε να δικαιολογήσει τις μετέπειτα πιέσεις ως αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ομολόγησε πως ο όγκος των απαιτήσεων σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα ήταν πέρα από κάθε ρεαλιστική δυνατότητα εφαρμογής.
«Στα δύο πρώτα μνημόνια που κλήθηκε να εφαρμόσει η Ελλάδα δόθηκε μεγάλη έμφαση στα μέτρα λιτότητας, που ήταν υπερβολικά. Στα επόμενα μνημόνια, απαιτούνταν πάρα πολλά συγχρόνως».
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Ο κ. Ντάισελμπλουμ αναφέρθηκε εκτενώς στις προσωπικές σχέσεις που καθόρισαν την πορεία της χώρας εντός της Ευρωζώνης, κάνοντας ειδική μνεία στις συγκρούσεις του με την ελληνική πλευρά το 2015.
«Παίζει τεράστιο ρόλο το ποιος μπαίνει στο δωμάτιο από την πρώτη στιγμή. Πάντα δουλεύεις με τους ανθρώπους που έχεις απέναντί σου. Η εμπειρία μετράει, όπως και η πολιτική εμπειρία, οι διαπραγματευτικές ικανότητες και η δυνατότητα να χτίζεις σχέσεις εμπιστοσύνης».
Αναφερόμενος στη στάση του Γιάνη Βαρουφάκη, ο πρώην επικεφαλής του Eurogroup στάθηκε στην αντίφαση που, κατά τον ίδιο, δυσχέραινε τον διάλογο:
«Το πραγματικά προβληματικό σημείο ήταν ότι ο Βαρουφάκης ουσιαστικά έλεγε πως “δεν θέλουμε άλλο πρόγραμμα”. Το υποστήριζε πολύ έντονα. Όμως μέσα στο Eurogroup έλεγε ταυτόχρονα: “Χρειαζόμαστε περισσότερα δάνεια”. Και αυτή ήταν μια πολύ δύσκολη συζήτηση».
Αντίθετα, για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο σημείωσε πως η επικοινωνία ήταν σε άλλο επίπεδο:
«Στις συναντήσεις που είχαμε, με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο παρόντα, η συζήτηση ήταν πραγματικά ουσιαστική και εποικοδομητική. Ξέραμε ότι υπήρχε μεγάλη απόσταση μεταξύ μας, αλλά πάντα μιλούσαμε για το περιεχόμενο και τις μεταρρυθμίσεις».
Η έλλειψη κατανόησης και η σκιά της Τρόικας
Ο Ντάισελμπλουμ υποστήριξε πως η Ελλάδα συχνά αγνοούσε το πολιτικό πλαίσιο των υπόλοιπων εταίρων, φέρνοντας ως παράδειγμα τις χώρες της Βαλτικής που είχαν περάσει ανάλογες κρίσεις με χαμηλότερα εισοδήματα.
«Κάναμε λάθη στο πρόγραμμα; Απολύτως. Αλλά πάντα μου έκανε εντύπωση το γεγονός ότι δεν υπήρχε ουσιαστική προσπάθεια να γίνει κατανοητό τι συνέβαινε και στην υπόλοιπη Ευρωζώνη. Η Ελλάδα δεν ήταν η μόνη χώρα εκείνη την περίοδο που βρισκόταν εν μέσω μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης».
Η σημερινή επίσκεψη του δημάρχου του Αϊντχόφεν στο υπουργείο Οικονομικών ξυπνά μνήμες από τις εποχές που οι αποφάσεις για τη ζωή των Ελλήνων λαμβάνονταν πίσω από κλειστές πόρτες. Δέκα χρόνια μετά, οι πρωταγωνιστές μιλούν για «λάθη», όμως για την κοινωνία που βίωσε την ισοπέδωση, οι παραδοχές αυτές αποτελούν μια αργοπορημένη αναγνώριση της μνημονιακής αποτυχίας.
