Διαβουλεύσεις, αντιδράσεις και κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον χιλιάδων εργαζομένων στους δήμους
Η λειτουργία των κοινωνικών δομών στους δήμους αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής συνοχής στη χώρα μας, ειδικά σε περιόδους οικονομικών και κοινωνικών πιέσεων. Δομές όπως οι παιδικοί σταθμοί, τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (ΚΔΑΠ), τα ΚΔΑΠ-ΜΕΑ και τα Κέντρα Κοινότητας εξυπηρετούν καθημερινά χιλιάδες οικογένειες και ευάλωτες ομάδες. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη λειτουργία βρίσκεται ένα χρόνιο πρόβλημα, η εργασιακή επισφάλεια των εργαζομένων, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό απασχολούνται μέσω συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων και όχι με μόνιμες σχέσεις εργασίας.
Στο επίκεντρο το ανθρώπινο δυναμικό των δήμων
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφηκαν στις πρόσφατες συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στα γραφεία της Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδας, μεταξύ του προέδρου της Λάζαρου Κυρίζογλου και εκπροσώπων της ΠΟΕ-ΟΤΑ και της ΠΟΠ-ΟΤΑ. Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν σε θετικό κλίμα, ωστόσο ανέδειξαν την ένταση και τη σοβαρότητα των ζητημάτων που απασχολούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Κοινός τόπος αποτέλεσε η ανάγκη για ενίσχυση των δήμων με σταθερό και επαρκές προσωπικό, καθώς και η διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας των κοινωνικών υπηρεσιών.
Διοικητική αυτοτέλεια και ανάγκη ενίσχυσης
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ επανέλαβε τη σημασία της διοικητικής αυτοτέλειας των δήμων, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα, τονίζοντας ότι χωρίς επαρκείς πόρους και ανθρώπινο δυναμικό η αυτοτέλεια αυτή παραμένει ουσιαστικά περιορισμένη. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους εργαζομένους, που απασχολούνται μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ, οι οποίοι καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες. Εκτιμάται ότι σε πανελλαδικό επίπεδο πρόκειται για περισσότερους από 25.000 εργαζομένους, που στηρίζουν καθημερινά τη λειτουργία κρίσιμων κοινωνικών υπηρεσιών.
Παρά ταύτα, η εργασιακή τους σχέση χαρακτηρίζεται από διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου, δημιουργώντας ένα καθεστώς αβεβαιότητας που επηρεάζει τόσο τους ίδιους όσο και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το προσχέδιο ρύθμισης του υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο σύμφωνα με την ΚΕΔΕ δεν αντιμετωπίζει οριστικά το πρόβλημα. Αντίθετα, εκφράστηκαν έντονες επιφυλάξεις ότι η προτεινόμενη λύση ενδέχεται να παγιώσει ένα μοντέλο ευέλικτης και εποχικής απασχόλησης.
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου προειδοποίησε ότι η αντιμετώπιση της προσχολικής αγωγής ως εποχικής δραστηριότητας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές δυσλειτουργίες, όπως ελλείψεις προσωπικού κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, απώλεια έμπειρων εργαζομένων και υποβάθμιση των υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Ενα χρόνιο ζήτημα, η περίπτωση του «Βοήθεια στο Σπίτι»
Το πρόβλημα της στελέχωσης των κοινωνικών δομών δεν είναι νέο. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 η ανάπτυξη των δομών αυτών βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, κυρίως μέσω του ΕΣΠΑ. Αυτό επέτρεψε την ταχεία επέκταση των υπηρεσιών, χωρίς όμως να δημιουργηθεί ένα σταθερό πλαίσιο απασχόλησης.
Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης (2010-2018) η εξάρτηση από τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα ενισχύθηκε, καθώς οι περιορισμοί στις προσλήψεις μόνιμου προσωπικού οδήγησαν τους δήμους σε λύσεις προσωρινής απασχόλησης. Η περίπτωση του «Βοήθεια στο Σπίτι» αποτέλεσε σημείο καμπής, καθώς ύστερα από πολυετείς διεκδικήσεις το 2020 δρομολογήθηκε η μονιμοποίηση εργαζομένων, δημιουργώντας ένα προηγούμενο που σήμερα επικαλούνται τόσο οι δήμοι όσο και οι εργαζόμενοι.
Κοινωνικές και διοικητικές προεκτάσεις
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα εργασιακά δικαιώματα. Επηρεάζει άμεσα την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται σε παιδιά, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και άλλες ευάλωτες ομάδες. Η εναλλαγή προσωπικού και η έλλειψη σταθερότητας υπονομεύουν τη συνέχεια και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Παράλληλα, αναδεικνύεται το ευρύτερο ζήτημα της χρηματοδότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της ανάγκης για ένα πιο βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας, που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από ευρωπαϊκά προγράμματα. Οι επόμενες κινήσεις του υπουργείου Εσωτερικών αναμένεται να καθορίσουν την πορεία της υπόθεσης.
Το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ κυβέρνησης, Αυτοδιοίκησης και εργαζομένων παραμένει ανοιχτό, ενώ οι πιέσεις για οριστική λύση εντείνονται. Σε κάθε περίπτωση, η έκβαση των διαβουλεύσεων θα επηρεάσει όχι μόνο το μέλλον χιλιάδων εργαζομένων, αλλά και τη συνολική φυσιογνωμία των κοινωνικών υπηρεσιών στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας ως κύριο ζητούμενο τη σταθερότητα, την ποιότητα και την αξιοπιστία σε έναν τομέα που αφορά άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.