Καθώς οι περιορισμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας για άτομα κάτω των 16 ετών γίνονται ευρέως διαδεδομένα σε όλο τον κόσμο και οσονούπω και στην Ελλάδα, η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης.
Η Ελλάδα, ακολουθώντας το παράδειγμα χωρών όπως η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, εισέρχεται σε μια εποχή αυστηρότερων ψηφιακών κανόνων, όμως τα δεδομένα από το πεδίο της έρευνας προκαλούν προβληματισμό.
Μια νέα μελέτη που διεξήχθη στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνει ότι τα τρέχοντα συστήματα δεν επαρκούν για να αποκλείσουν πλήρως τα παιδιά. Σύμφωνα με τους ειδικούς, απαιτούνται διαφορετικές μέθοδοι για νέους περιορισμούς, καθώς οι υφιστάμενες δικλείδες ασφαλείας μοιάζουν συχνά με χαμηλά εμπόδια που οι «πιτσιρικάδες» προσπερνούν με ευκολία.
Τα τεχνάσματα της νέας γενιάς που αποκάλυψε η έρευνα της Internet Matters
Η αποκαλυπτική έρευνα της Internet Matters, ενός οργανισμού που ειδικεύεται στην προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο έδειξε πως περίπου το 32% των παιδιών ηλικίας 9-16 ετών καταφέρνουν να παρακάμψουν τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας.
Η πιο συνηθισμένη και απλή μέθοδος παραμένει η εισαγωγή ψευδούς ημερομηνίας γέννησης, όπου το παιδί απλώς δηλώνει μια διαφορετική χρονιά στο σύστημα. Άλλες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται συχνά περιλαμβάνουν τη χρήση γονικών λογαριασμών, όπου τα παιδιά «δανείζονται» το ψηφιακό προφίλ των γονιών τους, ή την ενεργοποίηση ενός VPN ώστε να εμφανίζονται ότι συνδέονται από περιοχές χωρίς περιορισμούς. Επίσης, δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο της χρήσης διαπιστευτηρίων κάποιου άλλου μεγαλύτερου προσώπου για την απόκτηση πρόσβασης.
Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης ότι ορισμένοι γονείς δεν συμβάλλουν αρκετά σε αυτή τη διαδικασία, καθώς περίπου το ένα έκτο των συμμετεχόντων γονέων βοηθούν οι ίδιοι τα παιδιά τους να ξεπεράσουν τους περιορισμούς. Ο κύριος λόγος για αυτό είναι η εμπιστοσύνη τους στα παιδιά τους και η αντίληψή τους για το περιεχόμενο στο οποίο θέλουν να έχουν πρόσβαση ως «ακίνδυνο».
Από την άλλη πλευρά, τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας που βασίζονται στην αναγνώριση προσώπου αποδεικνύονται κάθε άλλο παρά άψογα. Για παράδειγμα, ορισμένα παιδιά έχουν καταφέρει να παρακάμψουν αυτά τα συστήματα χρησιμοποιώντας διαφορετικές φωτογραφίες, ενώ έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και χαρακτήρες βιντεοπαιχνιδιών για να περάσουν το στάδιο της επαλήθευσης. Τα τρωτά σημεία ασφαλείας που έχουν προκύψει σε πλατφόρμες όπως το Discord μετά την εφαρμογή τέτοιων συστημάτων εγείρουν σοβαρές ανησυχίες.
Γλιτώνουν με ψεύτικα μουστάκια
Υπάρχουν ακόμη πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα που δείχνουν την εφευρετικότητα των ανηλίκων. Ένας γονέας που συμμετείχε στη μελέτη αφηγήθηκε πώς το 12χρονο παιδί του ξεγέλασε το σύστημα αναγνώρισης προσώπου σχεδιάζοντας ένα ψεύτικο μουστάκι, με αποτέλεσμα το σύστημα να εκτιμήσει την ηλικία του στα 15.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ενώ τέτοια συστήματα αποδίδουν πιο ακριβή αποτελέσματα σε ενήλικες, το περιθώριο σφάλματος αυξάνεται σημαντικά στους εφήβους. Οι νομικοί κανονισμοί έχουν επίσης έμμεσες επιπτώσεις, καθώς σημειώθηκε σημαντική αύξηση στη χρήση VPN στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Αυστραλία μετά την επιβολή αυστηρότερων κανόνων και απαγορεύσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πλατφόρμες όπως το YouTube και το Discord έχουν αρχίσει να αυστηροποιούν τους ελέγχους ηλικίας για ορισμένους λογαριασμούς, όμως η διαδικασία αυτή εγείρει ανησυχίες σχετικά με το απόρρητο και την ασφάλεια. Ορισμένοι γονείς φοβούνται ότι ψεύτικοι ιστότοποι θα μπορούσαν να συλλέγουν προσωπικά δεδομένα παιδιών με το πρόσχημα της επαλήθευσης.
Τελικά, όλα αυτά τα στοιχεία από την Internet Matters δείχνουν ότι τα ψηφιακά μέτρα από μόνα τους δεν επαρκούν και ότι ο γονικός έλεγχος παραμένει ο πιο σημαντικός παράγοντας.
