Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε με τα πιο μελανά χρώματα τη λειτουργία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Μιλώντας από το βήμα του ευρωπαϊκού συνεδρίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Κοπεγχάγη, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει τα social media ως το «μεγαλύτερο χακάρισμα εγκεφάλου στην ιστορία της ανθρωπότητας», καταγγέλλοντας ευθέως τα επιχειρηματικά μοντέλα της Silicon Valley.
Στο στόχαστρο η «ψυχολογική ευαλωτότητα»
Η πρόεδρος της Κομισιόν υπήρξε καταπέλτης απέναντι στους τεχνολογικούς κολοσσούς, κατηγορώντας τους για «σκόπιμες επιλογές» που έχουν ως μοναδικό στόχο την εκμετάλλευση της ψυχολογικής ευαλωτότητας των παιδιών. Η ρητορική της επικεντρώθηκε στις διαβόητες «κουνελότρυπες» (rabbit holes) του επιβλαβούς περιεχομένου, όπου οι αλγόριθμοι εγκλωβίζουν τους ανηλίκους σε έναν φαύλο κύκλο εθισμού.
Πρακτικές όπως η αέναη κύλιση οθόνης (infinite scrolling) και η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο δεν είναι απλά εργαλεία, αλλά όπλα χειραγώγησης που οδηγούν τους νέους σε κατάθλιψη, άγχος, στέρηση ύπνου και, σε ακραίες περιπτώσεις, στον αυτοτραυματισμό. «Το ερώτημα δεν είναι αν οι νέοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στα social media, αλλά αν τα social media πρέπει να έχουν πρόσβαση στους νέους», δήλωσε χαρακτηριστικά, θέτοντας το ηθικό και πολιτικό δίλημμα της εποχής μας.
Νομοθετικός «οδοστρωτήρας» από το καλοκαίρι
Στο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη διαδικασίες κατά του TikTok για τον εθιστικό του σχεδιασμό, της Meta για την παραβίαση του ορίου ηλικίας και της πλατφόρμας «X» (πρώην Twitter) για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων.
Η μεγάλη είδηση αφορά την επερχόμενη Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act) και έναν νέο νόμο για την «ηλικιακή καθυστέρηση» (social media delay). Στόχος είναι να δοθεί χρόνος στα παιδιά να αναπτύξουν ψυχική ανθεκτικότητα πριν εκτεθούν στην αλγοριθμική κρίση. Η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι μια εφαρμογή ηλικιακής επαλήθευσης ανοιχτού κώδικα θα είναι έτοιμη αυτό το καλοκαίρι, ενσωματωμένη στα εθνικά ψηφιακά πορτοφόλια. «Δεν υπάρχουν πλέον δικαιολογίες», τόνισε, καλώντας τις εταιρείες να εφαρμόσουν την αρχή «safety by design», όπως ακριβώς οι αυτοκινητοβιομηχανίες είναι υποχρεωμένες να τοποθετούν ζώνες ασφαλείας και αερόσακους.
