Το πρώτο πράγμα που καταλαβαίνει κανείς από τις εξελίξεις στην Τουρκία είναι ότι όποιος πολιτικός της έχει στοιχηματίσει κατά του Ερντογάν καταλήγει μάλλον πιόνι στα σχέδια του «σουλτάνου».
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Ετσι συμβαίνει τώρα και με τον ηγέτη της τουρκικής αντιπολίτευσης Οζγκιούρ Οζέλ, τον αρχηγό του ρεπουμπλικανικού κόμματος. Χθες ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από το κόμμα και θα ιδρύσει νέο πολιτικό φορέα. Η πλειονότητα των βουλευτών πρόκειται να τον ακολουθήσει.
Αλλά κι αυτή η κρίση στην αντιπολίτευση ταιριάζει γάντι στο μεγάλο μοτίβο του Ερντογάν για την επόμενη μέρα στην Τουρκία. Τον Μάιο, χρησιμοποιώντας τη δικαστική εξουσία που πια ελέγχει πλήρως, ο Ερντογάν φρόντισε να «ξηλώσει» τον Οζέλ από την ηγεσία της αντιπολίτευσης. Δικαστήριο απεφάνθη ότι υπήρξαν παρατυπίες στο συνέδριο ηγεσίας του CHP που έγινε το 2023 και αφαίρεσε από τον Οζέλ την προεδρία του κόμματος.
Ετσι, επανέφερε (βολικά) στην ηγεσία τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, τον πρώην πρόεδρο του CHP, ο οποίος είχε ηττηθεί από τον Ερντογάν στις προεδρικές εκλογές του 2023. Ο Οζέλ είχε καταφέρει μια αναβίωση του CHP, το οποίο νίκησε το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ερντογάν στις τοπικές εκλογές του 2024. Με την απομάκρυνση του αρχηγού του βασικού κόμματος της αντιπολίτευσης, ο Ερντογάν στήνει ήδη το σκηνικό που τον εξυπηρετεί για τις επόμενες εκλογές. Πρόκειται για μια συνέχεια του κυνηγητού ώστε να «κοντύνει» το CHP στα μέτρα που εκείνος θέλει.
Πέρυσι ο Ερντογάν κανόνισε να συλληφθεί ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ακριβώς την ημέρα που εξελέγη υποψήφιος πρόεδρος του CHP. Εάν καταδικαστεί για όλες τις κατηγορίες διαφθοράς που του προσάπτουν, ο Ιμάμογλου θα βρεθεί αντιμέτωπος με ποινή φυλάκισης άνω των… 1.900 ετών! Οπότε, όποιος στην ηγεσία του CHP δείξει να έχει «ρεύμα», ο Ερντογάν φροντίζει εγκαίρως να τον γκρεμίσει από την καρέκλα. Εκτός βέβαια από τον Κιλιτσντάρογλου, τον αγαπημένο αντίπαλο του Ερντογάν, μια που η πολιτική του καριέρα είναι ένα χρονολόγιο από ήττες.
Ο Οζέλ, λοιπόν, έδωσε χθες την αποχαιρετιστήρια επίσημη ομιλία του ως ηγέτης του CHP. Αποχωρεί μεν, αλλά πρακτικά για να στήσει ένα νέο κόμμα. Το οποίο λίγο πολύ θα είναι το CHP, όμως με άλλο logo. Η ομιλία του περιείχε και μπόλικες φανφάρες, αλλά η ουσία παραμένει: Φιλοδοξεί να «μετακομίσει» το CHP κάτω από μια διαφορετική ονομασία, παραμένοντας ο ηγέτης του, ως μανούβρα στην ανελέητη δικαστική καταδίωξη του Ερντογάν προκειμένου να διατηρεί την αντιπολίτευση σε μόνιμη κρίση:
«Κάθε τέλος είναι και μια αρχή. Εχω έρθει σε αυτό το βήμα κουβαλώντας τη θλίψη ενός αποχαιρετισμού του οποίου η ώρα έχει έρθει. Βρισκόμαστε όλοι σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι» είπε ο Οζέλ. «Σήμερα έχω έρθει για να εκφωνήσω μια ειλικρινή ομιλία, που θα αφήσει πίσω της φράσεις που θα καταγραφούν στην Ιστορία. Το όνομα και το λογότυπο του κόμματος μπορεί να αλλάξουν. Οι καιροί μπορεί να αλλάξουν, όσοι είναι διχασμένοι μπορεί να επανενωθούν, αλλά δεν μπορούν να μας χωρίσουν. Είμαστε ένα σύνολο, και δεν μπορούν ποτέ να διασπάσουν αυτή την ενότητα, γιατί είμαστε μια μονάδα που υπάρχει εδώ και 103 χρόνια, μια μονάδα που δεν στέκεται ξεχωριστά ούτε σκέφτεται ξεχωριστά. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ είναι ο ιδρυτής αυτού του κόμματος και η κληρονομιά του. Φύγαμε από το κτίριο, αλλά αναλάβαμε την κληρονομιά υπό τη φροντίδα μας» συνέχισε ο Οζέλ, που θέλει ν’ αφήσει στα παλιά γραφεία μόνο τον… χασολάγνο Κιλιτσντάρογλου και όποιους έχει φυτέψει ο Ερντογάν στο κόμμα.
Καταλήγοντας, σημείωσε: «Κανένα πολιτικό κόμμα δεν είναι πιο σημαντικό από το έθνος. Τηρώντας τις τεχνικές διαδικασίες, ιδρύουμε το νέο μας κόμμα. Αύριο θα κάνουμε το πρώτο βήμα. Θα ιδρύσουμε το νέο μας κόμμα με τους εκλεγμένους βουλευτές. Με το κόμμα που θα ιδρύσουμε θα γίνουμε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης με μεγάλη διαφορά. Δεν θα αφήσουμε κανέναν πίσω, δεν είμαστε διαχωρισμένοι από κανέναν».
Βέβαια, για τον Ερντογάν, τίποτα από αυτά δεν αποτελεί πρόβλημα. Το αντίθετο, μπορεί να χρησιμοποιήσει την κρίση στην αντιπολίτευση για να επιχειρήσει να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Ο Ερντογάν είναι τακτικιστής. Εκανε ρεσάλτο σε κάθε θεσμό στη χώρα του, -δικαστική εξουσία, Τύπο, στρατό-, με μόνο σκοπό του να μπορεί ανενόχλητος να κερδίζει εκλογές. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι το τουρκικό Σύνταγμα επιτρέπει στους προέδρους μόνο δύο θητείες. Και οι επόμενες προεδρικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Μάιο 2028. Αν, με πρόσχημα τις εξελίξεις στο CHP, ο Ερντογάν πιέσει το Κοινοβούλιο να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, τότε θα μπορέσει να θέσει υποψηφιότητα για άλλη μια φορά πριν από τη λήξη της τρέχουσας θητείας του.
Ως ο «αντι-Ερντογάν» υποψήφιος, ο Οζέλ προσπαθεί εκτός Τουρκίας να καλλιεργεί για τον εαυτό του ένα πιο φιλελεύθερο προφίλ, που αρέσει και στις Βρυξέλλες. Τον Μάιο έγραψε και άρθρο στον «Economist», παραλληλίζοντας τον Ερντογάν με τον Ορμπαν, ποζάροντας ο ίδιος ως δυτικός δημοκράτης: «Οπως στην Ουγγαρία του Ορμπαν, η αντίσταση στο καθεστώς Ερντογάν πυροδότησε μια νέα δημοκρατική αφύπνιση στην τουρκική κοινωνία. Υπάρχουν εντυπωσιακές ομοιότητες μεταξύ των δημοκρατικών κινημάτων της αντιπολίτευσης και στις δύο χώρες».
Μόνο στο θέμα της Ελλάδας ο Οζέλ ξεχνάει και τη διεθνή νομιμότητα και την ευρωπαϊκή ρητορική. Στο ζήτημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» η Τουρκία μένει πίσω, γκρίνιαζε σε ομιλία του, τον ίδιο μήνα που παρίστανε τον πολιτισμένο Ευρωπαίο μέσω του «Economist».
ΟΖΓΚΙΟΥΡ ΟΖΕΛ
Ηγέτης της τουρκικής αντιπολίτευσης, πρόεδρος
του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP)
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1974 στη Μανίσα της δυτικής Τουρκίας. Σπούδασε στη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου Ege και το 1999 ξεκίνησε να εργάζεται ως επαγγελματίας φαρμακοποιός. Μεταξύ 2001-2007, διετέλεσε γενικός γραμματέας και πρόεδρος του Φαρμακευτικού Επιμελητηρίου της Μανίσα. Τον Μάρτιο του 2009 ήταν υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) για δήμαρχος της Μανίσα στις τοπικές εκλογές. Το 2007 και το 2009 εξελέγη στην Κεντρική Επιτροπή του Φαρμακευτικού Συνδέσμου Τουρκίας. Τον Ιούνιο 2011 εξελέγη βουλευτής της Μανίσα με το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP). Εκλέχτηκε μέλος του συμβουλίου του κόμματος στο 18ο Εκτακτο Συνέδριο του CHP και στο 38ο Τακτικό Συνέδριο του κόμματος εκλέχτηκε πρόεδρος. Τον Μάιο 2026, τουρκικό δικαστήριο αφαίρεσε από τον Οζέλ την προεδρία του κόμματος. Χθες ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και ιδρύει νέο πολιτικό φορέα.
