Το δημογραφικό φρενάρει την ανάπτυξη – Έλλειψη προσωπικού, γήρανση και χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες δημογραφικές απειλές των επόμενων δεκαετιών, σύμφωνα με τις προειδοποιήσεις του ΟΟΣΑ. Ο επικεφαλής του Κέντρου Κρήτης του Οργανισμού για τη Δυναμική των Πληθυσμών, Άρης Αλεξόπουλος, επισημαίνει ότι η χώρα «γεννάει λιγότερο, ζει περισσότερο και μετακινείται περισσότερο» – ένας συνδυασμός που ήδη επηρεάζει την οικονομία και την αγορά εργασίας.
Κατάρρευση του παραγωγικού πληθυσμού έως το 2050
Ο πληθυσμός ηλικίας 15–64 ετών αναμένεται να μειωθεί κατά 2 εκατομμύρια άτομα, πτώση περίπου 30%.
• Σήμερα: 6,6 εκατομμύρια
• Το 2050: περίπου 4,6 εκατομμύρια
Η απώλεια αυτή, τόνισε ο κ. Αλεξόπουλος, θα έχει άμεσο οικονομικό κόστος, καθώς περιορίζει την παραγωγικότητα και συρρικνώνει τη βάση της οικονομικής δραστηριότητας. Χωρίς ενίσχυση του εργατικού δυναμικού και της παραγωγικότητας, το ΑΕΠ κινδυνεύει να μειωθεί έως και 15%.
Άδεια η αγορά εργασίας: 1 άνεργος για 10 κενές θέσεις
Για πρώτη φορά τις τελευταίες δεκαετίες, η ελληνική αγορά εργασίας παρουσιάζει εντυπωσιακή ανισορροπία:
• Το 75% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι δεν βρίσκει προσωπικό
• Πριν την πανδημία υπήρχε 1 άνεργος για κάθε κενή θέση
• Σήμερα αντιστοιχεί 1 άνεργος για 10 κενές θέσεις
Πρόκειται για ένδειξη μεγάλης έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού αλλά και αποσύνδεσης μεταξύ δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς. Ειδικότητες όπως υδραυλικοί, μηχανικοί αυτοκινήτων και χειριστές κλαρκ βρίσκονται σε οριακό σημείο.
Έμφυλος και ηλικιακός αποκλεισμός
Ο κ. Αλεξόπουλος έκανε λόγο για έμφυλο ρατσισμό στις προσλήψεις, τονίζοντας ότι:
• Η ανεργία στις γυναίκες είναι 12%, στους άνδρες 6%
• Από τα 3 εκατομμύρια γυναίκες σε ηλικία εργασίας, απασχολούνται μόνο 1,8 εκατ.
Αντίστοιχα, σοβαρό είναι και το ζήτημα της υποαξιοποίησης εργαζομένων ηλικίας 55–64 ετών:
• Από τα 1,5 εκατ. άτομα, 700.000 είναι εκτός αγοράς εργασίας
• Ο ίδιος μιλά για ηλικιακό ρατσισμό, που στερεί από την αγορά πολύτιμη εμπειρία και δεξιότητες
Ως άμεση απάντηση στις ελλείψεις προσωπικού, προτείνεται δομημένη μεταναστευτική πολιτική. Ο ΟΟΣΑ εισηγείται:
• Εντοπισμό εργαζομένων στις χώρες προέλευσης
• Μαθήματα ελληνικής γλώσσας πριν την άφιξη
• Επαγγελματική εκπαίδευση εκ των προτέρων
• Προγράμματα μακρόχρονης παραμονής για να μειωθεί η κινητικότητα
Ως παράδειγμα αναφέρεται η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για 5.000 εργαζόμενους, με την επισήμανση ότι χρειάζονται περισσότερες και σταθερές συμφωνίες.
Ο κ. Αλεξόπουλος προειδοποίησε ότι τα επόμενα χρόνια ο διεθνής ανταγωνισμός δεν θα κρίνεται μόνο σε τεχνολογία και κεφάλαια, αλλά στο ποια χώρα θα καταφέρει να προσελκύσει και να διατηρήσει εργαζόμενους.
