Υπάρχει ένα μάθημα που η ενεργειακή αγορά το διδάσκεται ξανά και ξανά, πάντα με τον δύσκολο τρόπο: τα ορυκτά καύσιμα είναι έρμαια της γεωπολιτικής. Δεν είναι θεωρία, έχει αποδειχτεί στην πράξη, κάθε φορά που μια κρίση στη Μέση Ανατολή ή η απειλή μιας σύγκρουσης εκτινάσσει τις τιμές μέσα σε λίγες ώρες.
Φανταστείτε ένα νέο σενάριο έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Δεν χρειάζεται να ξεσπάσει πόλεμος, αρκεί ο φόβος για διαταραχή στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου περνά τεράστιο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, για να πάρουν φωτιά οι τιμές. Και όταν ακριβαίνουν τα ορυκτά καύσιμα διεθνώς, ακριβαίνει αυτομάτως και το ρεύμα στην Ελλάδα, γιατί η ηλεκτροπαραγωγή μας παραμένει εξαρτημένη από αυτά. Το κόστος ενός μακρινού πολέμου καταλήγει στον λογαριασμό μιας ελληνικής οικογένειας ή επιχείρησης.
Αυτή είναι η θεμελιώδης αδυναμία των ορυκτών καυσίμων: δεν είναι μόνο ρυπογόνα, είναι και επισφαλή. Την τιμή τους δεν την ορίζουν οι δικές μας ανάγκες, αλλά πόλεμοι, κυρώσεις και αποφάσεις παραγωγών μακριά από εμάς.
Εδώ αλλάζει τα δεδομένα το GREGY, η ηλεκτρική διασύνδεση Αιγύπτου – Ελλάδας. Ενα υποθαλάσσιο καλώδιο 3.000 MW, που μεταφέρει πράσινη ενέργεια σταθερής ροής, από τον άνεμο και τον ήλιο της Αιγύπτου στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, και φυσικά δεν υπόκειται στη χρηματιστηριακή τιμή των καυσίμων. Οι πηγές του δεν μπλοκάρονται σε στενά, δεν εξαρτώνται από OPEC. Και το κόστος κλειδώνεται σε μακροχρόνια συμβόλαια, όχι στην ημερήσια νευρικότητα των αγορών.
Η διάσταση της απεξάρτησης φαίνεται στα νούμερα: τα 3.000 MW μειώνουν τις εκπομπές CO2 κατά 10 εκατομμύρια τόνους. Κάθε μεγαβατώρα από το καλώδιο είναι μια μεγαβατώρα που δεν παράγεται από ορυκτά καύσιμα των οποίων την τιμή ορίζει ο επόμενος γεωπολιτικός κλυδωνισμός.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εντάξει το έργο στα στρατηγικά της (PCI/PMI, Global Gateway). Οι διασυνδέσεις καθαρής ενέργειας είναι το κλειδί της Ευρωπαικής ενεργειακής αυτονομίας.
Το συμπέρασμα είναι απλό. οσο η ενέργειά μας εξαρτάται από καύσιμα που ταξιδεύουν μέσα από εμπόλεμες ζώνες, θα είμαστε εκτεθειμένοι στον επόμενο πόλεμο. ενα καλώδιο που «μεταφέρει άνεμο και ήλιο», αντιθέτως, δεν παίρνει πλευρά σε καμία σύγκρουση.
Γι’ αυτό το GREGY δεν είναι πολυτέλεια, είναι ασπίδα.
