Η θερινή ενεργειακή φτώχεια δεν αφορά μόνο τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό του ελληνικού κτιριακού αποθέματος. Εκατομμύρια κατοικίες έχουν κατασκευαστεί χωρίς επαρκή θερμική προστασία και αδυνατούν να λειτουργήσουν ως ασφαλείς χώροι διαβίωσης κατά τη διάρκεια των ολοένα συχνότερων καυσώνων, όπως προκύπτει από την έκθεση «Κατοικίες σε κλιματική κρίση: Η θερινή ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα» της Greenpeace, βασισμένη σε έρευνα πεδίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου.
Την ίδια στιγμή η Ελλάδα είναι ουραγός μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. στις ενεργειακά αναβαθμισμένες κατοικίες, με τα στοιχεία της Eurostat να δείχνουν ότι μόνο ένας στους δέκα Ελληνες αναβάθμισε ενεργειακά το σπίτι του την τελευταία 5ετία. Γεγονός που καταδεικνύει και την αποτυχημένη δομή των διάφορων προγραμμάτων εξοικονόμησης ενέργειας.
Η έρευνα της Greenpeace κατέγραψε για πρώτη φορά τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης σε 29 κατοικίες από έξι διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές της χώρας. Στη μεγάλη πλειονότητα των κατοικιών, οι εσωτερικές θερμοκρασίες κυμαίνονται μεταξύ 28-31°C, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις φτάνουν τους 34-38°C, πολύ πάνω από το όριο θερμικής άνεσης των 25°C. Οι δίχως μόνωση κατοικίες, που αποτελούν την πλειονότητα του ελληνικού κτιριακού αποθέματος, αναδεικνύονται στην πλέον ευάλωτη κατηγορία απέναντι στους καύσωνες, με τις εσωτερικές θερμοκρασίες να παραμένουν συχνά πάνω από 28-30°C ακόμα και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τη στιγμή μάλιστα που πολλά νοικοκυριά περιορίζουν τη χρήση κλιματισμού επειδή δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τις συνθήκες διαβίωσής τους.
Οπως αναφέρεται στην έρευνα, η προσαρμογή των κατοικιών στην κλιματική κρίση δεν μπορεί να βασιστεί ούτε σε αποσπασματικές παρεμβάσεις ούτε στην ολοένα μεγαλύτερη χρήση κλιματιστικών, αλλά απαιτούνται ολοκληρωμένες και καλά σχεδιασμένες ανακαινίσεις. Με δεδομένο ότι σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής κρίσης το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών κατοικιών δεν μπορεί πλέον να προστατεύσει τους κατοίκους από τους ολοένα συχνότερους καύσωνες, η θωράκιση των κατοικιών αποτελεί πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας, κοινωνικής προστασίας και ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση.
Σύμφωνα τα στοιχεία της Eurostat, το 23,9% των Ευρωπαίων ζούσε το 2025 σε κατοικίες που είχαν αναβαθμιστεί ενεργειακά τα τελευταία 5 χρόνια, μειωμένο κατά σχεδόν 2 μονάδες σε σχέση με το 2023 (25,8%). Με ποσοστό 9,5% η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις, μπροστά μόνο από τη Μάλτα (7,8%) και την Ιταλία (2,6%). Στην κορυφή φιγουράρει η Ολλανδία με 60,5%, ενώ ακολουθούν η Δανία με 34% και η Γαλλία και η Σλοβενία με 33,3%. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι την πιο μεγάλη αδυναμία να διατηρήσουν τα σπίτια τους ζεστά ή δροσερά έχουν όσοι ζουν σε παλαιότερα σπίτια, με το ποσοστό όσων ζουν σε κατοικίες που έχουν χτιστεί πριν από το 1981 να ξεπερνά το 20%.
