Η υπογραφή της Εφαρμοστικής Ρύθμισης (Ι.Α.: Implementation Agreement) για την προμήθεια δύο μεταχειρισμένων φρεγατών τύπου Bergamini από τα αποθέματα του ναυτικού της Ιταλίας σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας για ένταξη τους στο Πολεμικό Ναυτικό (Π.Ν).
- Από τον Περικλή Ζορζοβίλη
Αποκαλύπτουμε τα κύρια σημεία της I.A., τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η ελληνική πλευρά, και διατυπώνουμε προβληματισμό για το Κόστος Κύκλου Ζωής (ΚΚΖ) τους σε σχέση με φρεγάτες νέας κατασκευής.
Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος είναι ταχύτατη και αναμφίβολα αντανακλά την επιτακτικότητα της ανανέωσης των μειζόνων μονάδων του Π.Ν, καθώς με εξαίρεση την πρώτη φρεγάτα FDI-HN (ΚΙΜΩΝ F-601), οι υπόλοιπες έχουν ηλικία από 28 έτη (η νεότερη MEKO-200HN) έως 48 έτη (η αρχαιότερη, τύπου Standard).
Η προμήθεια αφορά δύο μόνο φρεγάτες τύπου Bergamini, της ιταλικής έκδοσης της σχεδίασης FREMM που αναπτύχθηκε από κοινού με τη Γαλλία. Στην I.A. αναφέρεται η δυνατότητα απόκτησης δύο επιπλέον φρεγατών του τύπου, καθώς και πιθανής απόκτησης των νέων φρεγατών τύπου FREMM EVO και οποιωνδήποτε πρόσθετων πλοίων, αλλά δεν είναι δεσμευτική.
Ειδικότερα, θα αποκτηθούν:
■ Η διαμόρφωσης γενικής χρήσης (GP: General Purpose) Carlo Bergamini F-590, που εντάχθηκε σε ιταλική υπηρεσία στις 29 Μαίου 2013.
■ Η διαμόρφωσης ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW: Antisubmarine Warfare) Virginio Fasan F-591, που εντάχθηκε σε υπηρεσία στις 19 Δεκεμβρίου 2013.
Το κόστος των δύο φρεγατών στην κατάσταση «ως έχει» («as is») ανέρχεται σε 238,8 εκατ. ευρώ και 229,4 ευρώ, αντίστοιχα. Σύμφωνα με την I.A., η F-590 θα παραδοθεί το πρώτο εξάμηνο του 2028 και η F-591 το πρώτο εξάμηνο του 2029, συντομότερα από τις αρχικές προβλέψεις. Πρόκειται για τις δύο πρώτες φρεγάτες τύπου Bergamini από τις συνολικά 10 που ναυπηγήθηκαν για το ναυτικό της Ιταλίας, εκ των οποίων δύο, οι οποίες ουδέποτε εντάχθηκαν σε ιταλική υπηρεσία, τη διετία 2020-2021 πωλήθηκαν στην Αίγυπτο έναντι 1,2 δισ. ευρώ, σύμφωνα με ανοιχτές πηγές.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «κυριακάτικης δημοκρατίας», η προμήθεια των δύο φρεγατών θα υλοποιηθεί ως εξής:
■ Το ναυτικό της Ιταλίας θα επαναπωλήσει τις δύο φρεγάτες στην Orizzonte Sistemi Navali Spa (OSN), κοινοπραξία που έχουν συστήσει οι Fincantieri (51%) και Leonardo (49%), και η οποία αποτελεί τον κύριο ανάδοχο του Οργανισμού για τη Συνεργασία στους Κοινούς Εξοπλισμούς (OCCAR: Organisation Conjointe de Coopération en matière d’ Armement), που λειτουργεί ως η αναθέτουσα αρχή για λογαριασμό του ναυτικού της Ιταλίας. Το τίμημα της πώλησης θα υπολογιστεί ως πίστωση υπέρ του ναυτικού της Ιταλίας έναντι εξελισσόμενων ή μελλοντικών συμβάσεων τεχνολογικής αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού των δυνατοτήτων του.
■ Η OSN θα μεταβιβάσει την κυριότητα των δύο φρεγατών στη Fincantieri με σύμβαση.
■ Η σύμβαση επαναπώλησης θα τεθεί σε ισχύ και θα ενεργοποιηθεί με τη σύναψη εμπορικής σύμβαση απόκτησης και εκσυγχρονισμού (ΕΣΑΕ) μεταξύ του υπουργείου Εθνικής Αμυνας (ΥΠΕΘΑ) και της Fincantieri, η οποία θα ενεργοποιηθεί με την καταβολή του πλήρως ποσού της αξίας «ως έχει» για κάθε φρεγάτα. Η ΕΣΑΕ, που θα υπογραφεί ταυτόχρονα με την επαναπώληση των δύο φρεγατών στην ΟSN, θα καθορίσει τους όρους για την απόκτηση, τη συντήρηση, τις εργασίες εκσυγχρονισμού και την προσαρμογή του ελληνικού ναυπηγείου όπου οι δύο φρεγάτες θα αποκατασταθούν και θα συντηρούνται.
Η ΙΑ προβλέπει ότι το κόστος προμήθειας των δύο φρεγατών (άνευ φόρων, δασμών ή άλλων επιβαρύνσεων) δεν θα υπερβεί τα προαναφερθέντα ποσά και τα κόστη γενικής επισκευής και εκσυγχρονισμού θα καθορισθούν στην ΕΣΑΕ. Επίσης αναφέρει ότι την ευθύνη του τελικού ποιοτικού ελέγχου και αποδοχής των εργασιών της ΕΣΑΕ αναλαμβάνει αποκλειστικά το ΥΠΕΘΑ, το οποίο δύναται να αιτηθεί στη συνδρομή του υπουργείου Αμυνας της Ιταλίας. Σε ό,τι αφορά την εγγύηση, αυτή δεν παρέχεται από το υπουργείο Αμυνας της Ιταλίας, αλλά από τη Fincantieri, που θα παραδώσει τις δύο φρεγάτες στο Π.Ν. Κατά πληροφορίες, θα παραδοθούν με εγγύηση έξι μηνών και τριετή Εν Συνεχεία Υποστήριξη (ΕΣΥ).
Στο πλαίσιο της Ι.Α. θα συναφθεί διακρατική συμφωνία μεταξύ των υπουργείων Αμυνας των δύο χωρών, η οποία θα περιλαμβάνει τεχνικές συμφωνίες (T.A.: Technical Arrangements). Αφενός για την παροχή υποστήριξης από την ιταλική πλευρά κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης και υλοποίησης της ΕΣΑΕ για να διασφαλιστεί η δίκαιη και εύλογη τιμολόγηση και αφετέρου για τη συμμετοχή της ελληνικής πλευράς σε κοινό απόθεμα ανταλλακτικών και πρόσβαση σε κοινές μελέτες απαρχαίωσης και υποστήριξης των φρεγατών.
Οταν παραληφθούν οι δύο φρεγάτες θα βρίσκονται στο μέσο (ηλικία 15 και 16 ετών, αντίστοιχα) του σχεδιαστικού τους βίου, δηλαδή θα είναι ώριμες για να υποβληθούν σε Εκσυγχρονισμό Μέσης Ζωής (ΕΜΖ) με διττό σκοπό: αφενός για να καταστούν ικανές να αντιμετωπίσουν τις απειλές του μελλοντικού θέατρου επιχειρήσεων και αφετέρου για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα απαρχαίωσης συστημάτων και υλικών. Προς το παρόν, επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το εύρος του ΕΜΖ δεν υφίστανται, αλλά ο καθοριστικός παράγοντας είναι οι πιστώσεις που θα διατεθούν.
Το safe
Μείζον κόστος θα υπέχει η εγκατάσταση δύο επιπλέον συστημάτων κάθετης εκτόξευσης Sylver A50 ή Sylver A70 που παρέχει δυνατότητα εκτόξευσης του Κ/Β πλεύσης κατά στόχων ξηράς MdCN, ώστε κάθε Bergamini να διαθέτει 32 κελιά εκτόξευσης (4×8), όπως και οι FDI-HN.
Πρόσθετο κόστος θα απαιτήσει, επίσης, η υποδομή υποστήριξης, συντήρησης και εκπαίδευσης, καθώς οι Bergamini είναι εξοπλισμένες με συστήματα ιταλικής προέλευσης που δεν βρίσκονται σε υπηρεσία με το Π.Ν. Αφού η χώρα δεν αξιοποίησε τα μακροπρόθεσμα χαμηλότοκα δάνεια του ευρωπαϊκού μέσου SAFE για χρηματοδότηση μειζόνων προγραμμάτων (όπως η Πορτογαλία για την ύψους 3,9 δισ. ευρώ προμήθεια τριών φρεγατών FREMM EVO και της υποστήριξής τους για διάρκεια 30 ετών), οι Bergamini κατέστησαν μοναδική επιλογή.
Αμβλύνουν σχετικά άμεσα το πρόβλημα της απαρχαίωσης των μειζόνων μονάδων επιφανείας, όμως σε ΚΚΖ στην περίπτωση που υποστούν ολοκληρωμένο ΕΜΖ -δεν έγινε στις Standard, πολλώ δε μάλλον στις ΜΕΚΟ-200HN- δημιουργούνται αμφιβολίες αν τελικά αποδειχθούν πιο συμφέρουσες από την προμήθεια φρεγατών νέας κατασκευής. Ιδιαίτερα αν ο αριθμός τους τελικά περιοριστεί σε δύο.
Τι πρέπει να αντικατασταθεί
Δεδομένη θεωρείται, πάντως, η αντικατάσταση των κατευθυνόμενων βλημάτων (Κ/Β) επιφανείας-επιφανείας Teseo Mk. 2A που φέρουν οι Bergamini σε ιταλική υπηρεσία είτε με νέας προμήθειας Exocet MM-40 Block 3c (στο πλαίσιο ομοιοτυπίας με τις FDI-HN) είτε με υποδεέστερων επιδόσεων RGM-84 Harpoon από απόθεμα που θα προέλθει από παροπλισμένες μονάδες. Αναγκαία είναι και η προμήθεια Κ/Β επιφανείας-αέρος Aster 30 είτε νέας κατασκευής είτε από το απόθεμα του ναυτικού της Ιταλίας. Υπενθυμίζεται ότι, για λόγους συμπίεσης του κόστους, η σύμβαση για την τέταρτη φρεγάτα FDI-HN δεν περιλάμβανε φόρτο όπλων, οπότε το απόθεμα που παραγγέλθηκε για τις τρεις πρώτες αδυνατεί να καλύψει την τέταρτη και τις δύο Bergamini. Επιθυμητή από το Π.Ν. είναι επίσης η εγκατάσταση συρόμενου σόναρ CAPTAS-4 στην F-590 (που ήδη διαθέτει σόναρ τρόπιδας) ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου.