Στο πλαίσιο του διετούς κύκλου δράσεων «Οι μουσικοί. Κόμβοι συνοχής, κρίκοι συνέχειας», το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων (Διογένους 1-3, Πλάκα, τηλ. 210 3250198, 210 3254119), τιμά, στις 8.30 μ.μ., τον διακεκριμένο μουσικό Αντώνη Ξυλούρη ή Ψαραντώνη, από τα Ανώγεια της Κρήτης, αυτοδίδακτο λυράρη που εμπλούτισε την κρητική, μεσογειακή και την παγκόσμια μουσική σκηνή με έναν μοναδικό ήχο.
Στην εκδήλωση συμμετέχουν η μουσική οικογένεια, φίλοι και συνεργάτες του, ενώ για τον Ψαραντώνη θα μιλήσει ο Λουδοβίκος των Ανωγείων. Το μουσείο προκρίνει καλλιτέχνες με τοπικό ή υπερτοπικό χαρακτήρα για τη μοναδική συμβολή τους στη συνέχεια και την ανανέωση της παραδοσιακής μουσικής, φωτίζοντας παράλληλα τον ρόλο τους ως κόμβων συνοχής των κοινοτήτων που εκφράζουν και υπηρετούν.
Λουδοβίκος των Ανωγείων
Ο αυτοδίδακτος λυράρης, τολμηρός αλλά και στοχαστικός, με ήχους εξαίσιους και ερμηνείες μοναδικές, απόσταγμα αρχέγονων και μαζί σύγχρονων ιστορήσεων δημιουργεί με τη σκέψη ότι «το όργανο δεν ήταν απλώς εργαλείο έκφρασης, αλλά συνοδοιπόρος στη ζωή μας που κουβαλάει εμπειρίες, τόπους και ανθρώπους».
Ο Λουδοβίκος των Ανωγείων τονίζει ότι «όλα αυτά που μας έλεγε παίζοντας δεν ήταν “μαθήματα” με τη στενή έννοια. Δεν είχαμε συζητήσεις διδασκαλίας· όλα όσα μάθαμε για τη ζωή ήταν μέσα από τη μουσική. Από αυτή τη σχέση κρατήσαμε πολλά απλά, αλλά ουσιαστικά πράγματα.
Οπως να μη μιλάμε όταν παίζουμε, και δεν άφηνε κανέναν να μας μιλάει όταν παίζαμε. Να μη παίζουμε ανάμεσα από κομμάτι σε κομμάτι. Και το σπουδαιότερο, να ακούμε ο ένας τον άλλον». Και επισημαίνει σχετικά πως «μας έμαθε να συμμετέχουμε και να ακούμε τη μουσική σαν τελετουργία. Ο Ψαραντώνης πάντα άφηνε το στίγμα του και πήγαινε πέρα από την πεπατημένη. Το ένστικτό του τον οδηγούσε διαρκώς να βγάζει προς τα έξω κάτι που έβραζε μέσα του.
Αυτό που έβγαινε ήταν κάτι ανυπότακτο, χωρίς όρια. Το ένστικτο τον οδηγούσε». Οπου κι αν έπαιζε, το κοινό συχνά χωριζόταν στα δύο, άλλοι γελούσαν αμήχανα και άλλοι έμεναν εκστασιασμένοι και τον λάτρευαν. Από το 1975 και μετά είχε γίνει φανερό πως έκανε κάτι εντελώς διαφορετικό. Επίσης, επισημαίνει το γνωστό στους φίλους του λυράρη, ότι «το κοινό δεν ήταν προετοιμασμένο. Γινόταν μια σύγκρουση ανάμεσα στο στερεότυπο, στο κατεστημένο και σε αυτό που βλέπανε στον Ψαραντώνη. Ακούγανε κάτι νέο, που όμως συγχρόνως ήταν παραδοσιακό και δεν ξέρανε πώς να το αντιμετωπίσουν. Αμφισβητήθηκε, συζητήθηκε κι αυτό ήταν μια δοκιμασία και για εμάς που παίζαμε μαζί του. Την ίδια στιγμή χορευτές από όλη την Κρήτη αποζητούσανε να χορέψουν στη λύρα του Ψαραντώνη».
Συμμετέχουν οι μουσικοί Νίκη Ξυλούρη (Ψαρονίκη), κρουστά – φωνή, Λάμπης Ξυλούρης (Ψαρολάμπης), μαντολίνο – φωνή, Γιώργης Ξυλούρης (Ψαρογιώργης), λαούτο – φωνή, Ανδρέας Αρβανίτης, λύρα – ασκομαντούρα. Συμμετέχει ο Στέλιος Πετράκης, λύρα. Είσοδος ελεύθερη. Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής (τηλ. 210 3254129) ή αγορά voucher ελεύθερης εισόδου μέσω more.com, για περιορισμένο αριθμό εισιτηρίων.
