Ηιστορία του Κούρου της Ευρωπού είναι εξίσου συναρπαστική με την αρχαιολογική αξία του. Φιλοτεχνήθηκε πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, παρέμεινε θαμμένος επί αιώνες στη μακεδονική γη, ανακαλύφθηκε τυχαία τον 20ό αιώνα, έγινε στόχος αρχαιοκαπήλων, ακρωτηριάστηκε, ενώ ένα μέρος του φυγαδεύτηκε στο εξωτερικό, προτού επαναπατρισθεί και αποκατασταθεί.
Την περιπετειώδη ιστορία του μοναδικού σχεδόν ακέραιου κούρου που έχει εντοπιστεί στη Μακεδονία, ενός από τα ελάχιστα γλυπτά της Αρχαϊκής Εποχής που έχουν διασωθεί από την περιοχή, αφηγήθηκαν εν όψει της λειτουργίας του ανακαινισμένου Αρχαιολογικού Μουσείου Κιλκίς στο οποίο και θα εκτεθεί, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κιλκίς δρ Γεωργία Στρατούλη, ο προϊστάμενος του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων δρ Νεκτάριος Πουλακάκης, και ο αρχαιολόγος της ΕΦΑ Κιλκίς δρ Αλέξανδρος Βουβουλής.
Ο κούρος ήρθε στο φως το 1967, κατά την άροση αγροτεμαχίου στην Ευρωπό, σε απόσταση ενός χιλιομέτρου βορειοανατολικά της αρχαίας πόλης. Χρονολογείται στη μετάβαση από τον 6ο στον 5ο αιώνα π.Χ. και θεωρείται ότι φιλοτεχνήθηκε πιθανότατα σε παριανό εργαστήριο, από μάρμαρο Θάσου. Εχει ύψος 1,78 μέτρα και απεικονίζει μια όρθια ανδρική μορφή. Θεωρείται βέβαιο ότι είχε δημιουργηθεί ως σήμα επιτύμβιου μνημείου, πιθανότατα για εξέχοντα νεκρό της τοπικής αριστοκρατίας. Ιχνη στην κεφαλή υποδηλώνουν ότι έφερε ένθετο χάλκινο κράνος ιλλυρικού τύπου, το οποίο θα υπογράμμιζε την πολεμική αρετή του νεκρού.
Η νεότερη περιπέτειά του άρχισε το 1978. Αρχαιοκάπηλοι επιχείρησαν να τον αφαιρέσουν από το μουσείο και, προκειμένου να διευκολύνουν τη μεταφορά του, τεμάχισαν το γλυπτό στον λαιμό, στη μέση και στα γόνατα. Κατόρθωσαν, ωστόσο, να αποσπάσουν μόνο την κεφαλή. Η κεφαλή φυγαδεύτηκε στο εξωτερικό και εντοπίστηκε αργότερα σε οίκο δημοπρασιών στη Γερμανία. Το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού τη διεκδίκησε και στις 13 Δεκεμβρίου 1981 επέστρεψε στην Ελλάδα.
Ακολούθησε η απαιτητική αποκατάσταση του γλυπτού στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Ο αρχαιολόγος Φώτιος Πέτσας έγραφε στο «Κιλκισιακό Ημερολόγιο 1984» ότι στο εγχείρημα εργάστηκαν «οι καλύτεροί μας από το επιστημονικό, καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας». Οταν οι εργασίες ολοκληρώθηκαν, ο κούρος, «λουσμένος και χτενισμένος», επέστρεψε στο Μουσείο Κιλκίς. Πρόσφατη εξέταση με γεωραντάρ επιβεβαίωσε την αρτιότητα εκείνης της αποκατάστασης, χωρίς να εντοπιστούν εσωτερικές ρωγμές στο γλυπτό.
