Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 έχουν γίνει ευρέως γνωστά τα τελευταία χρόνια κυρίως για τη χρήση τους στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και στην παχυσαρκία. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα αρχίζει να αποκαλύπτει ότι η δράση τους ίσως δεν περιορίζεται μόνο στον μεταβολισμό και στο σωματικό βάρος. Νέα προκλινικά ευρήματα δείχνουν ότι ορισμένα από αυτά τα φάρμακα μπορεί να επηρεάζουν και την ψυχική υγεία, όχι απαραίτητα δρώντας απευθείας στον εγκέφαλο, αλλά μέσω μιας πιο σύνθετης διαδρομής: του άξονα εντέρου–εγκεφάλου.
Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Host & Microbe, ερευνητές εξέτασαν τη δράση της λιραγλουτίδης, ενός αγωνιστή του υποδοχέα GLP-1, σε πειραματόζωα με συμπεριφορές που μοιάζουν με κατάθλιψη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φάρμακο φάνηκε να μειώνει αυτές τις συμπεριφορές και να επηρεάζει περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με το στρες και το συναίσθημα.
Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι ότι η πιθανή αντικαταθλιπτική δράση της λιραγλουτίδης δεν φάνηκε να εξαρτάται αποκλειστικά από τους γνωστούς υποδοχείς GLP-1 στον εγκέφαλο. Αντίθετα, οι επιστήμονες εντόπισαν έναν εναλλακτικό μηχανισμό που περνά μέσα από το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας.
Συγκεκριμένα, η λιραγλουτίδη φάνηκε να ευνοεί την ανάπτυξη ενός βακτηρίου, του Lactobacillus delbrueckii. Το βακτήριο αυτό έχει συνδεθεί με ευεργετικές επιδράσεις σε νευρικά κυκλώματα που σχετίζονται με το στρες. Η αύξησή του φαίνεται ότι επηρέασε την παραγωγή ουσιών που συμμετέχουν στη σύνθεση του 2-αραχιδονοϋλογλυκερόλης, γνωστής ως 2-AG, ενός ενδοκανναβινοειδούς μορίου που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό.
Το 2-AG φαίνεται να παίζει ρόλο στη ρύθμιση της υπερδραστηριότητας νευρώνων σε περιοχές του εγκεφάλου όπως η βασοπλάγια αμυγδαλή και ο ραχιομέσος υποθάλαμος, περιοχές που εμπλέκονται στην απόκριση στο στρες και στη συναισθηματική συμπεριφορά. Με απλά λόγια, οι ερευνητές προτείνουν ότι ένα φάρμακο που αρχικά σχεδιάστηκε για μεταβολικές παθήσεις μπορεί να επηρεάζει την ψυχική κατάσταση μέσω αλλαγών στα βακτήρια του εντέρου και στα μόρια που αυτά βοηθούν να παραχθούν.
Τα ευρήματα αυτά προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της σχέσης ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο. Τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο σαφές ότι το μικροβίωμα δεν επηρεάζει μόνο την πέψη ή το ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά μπορεί να συμμετέχει και σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη διάθεση, το άγχος και τη συμπεριφορά.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη μελέτη έγινε σε ποντίκια. Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα δεν μπορούν ακόμη να μεταφερθούν άμεσα στον άνθρωπο ή να θεωρηθούν απόδειξη ότι τα GLP-1 φάρμακα θεραπεύουν την κατάθλιψη. Χρειάζονται καλά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν παρόμοιοι μηχανισμοί λειτουργούν και στον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς και ποιοι ασθενείς ενδεχομένως θα μπορούσαν να ωφεληθούν.
Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη ανοίγει έναν νέο δρόμο στην κατανόηση των φαρμάκων GLP-1. Η πιθανότητα ένα ήδη εγκεκριμένο φάρμακο για μεταβολικές διαταραχές να έχει επιπλέον επιδράσεις στην ψυχική υγεία μέσω του εντέρου είναι ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι η παχυσαρκία, ο διαβήτης και οι ψυχικές διαταραχές συχνά συνυπάρχουν.
