Μέσα σε σκηνικό έντασης, που δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για ουσιαστική πρόοδο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, συνέρχεται αύριο στην Κωνσταντινούπολη το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας. Στο κλίμα αυτό ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ταξιδεύει στη γειτονική χώρα γνωρίζοντας πολύ καλά ότι δεν μπορεί να προσδοκά θετικά αποτελέσματα από τη συγκεκριμένη συνεδρίαση.
Το σκηνικό, πάντως, που διαμορφώνεται το τελευταίο χρονικό διάστημα περισσότερο σε ένταση παραπέμπει παρά σε επικείμενη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών, υπό την προεδρία μάλιστα των πρωθυπουργών Αντώνη Σαμαρά και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Υπενθυμίζεται ότι στην πρώτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας η παρέλαση 300 Τούρκων αξιωματούχων και οικονομικών παραγόντων συνοδεύτηκε από δυνατές τυμπανοκρουσίες σε ζητήματα «χαμηλής» πολιτικής, που δεν κατάφεραν πάντως να καλύψουν τα γνωστά φάλτσα, τα αγκάθια στα διμερή θέματα.
Τόσο οι παραβιάσεις του ελληνικού FIR από τουρκικά μαχητικά και των χωρικών υδάτων από τουρκικές φρεγάτες και κορβέτες όσο και η εμμονή στις πάγιες θέσεις της Αγκυρας, όπως στο θέμα της υφαλοκρηπίδας (διμερής διαπραγμάτευση, όχι προσφυγή στη Χάγη) δείχνουν ότι υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος μέχρι να γίνει τα Αιγαίο «θάλασσα που ενώνει».
Την ίδια ώρα, ανοιχτά παραμένουν πολλά θέματα που κρατούν στάσιμες τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Εκτός από το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των παραβάσεων – παραβιάσεων του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων, «αγκάθι» παραμένει στις σχέσεις των δύο χωρών το casus belli της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια από τα 6 που είναι σήμερα, αλλά και η επί της ουσίας επέκτασης αυτού και στο θέμα της ανακήρυξης της ελληνικής ΑΟΖ από την κυβέρνηση.
Σε αυτά τα θέματα, αν προστεθούν και άλλα, όπως οι υπερπτήσεις τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, το Κυπριακό και το θέμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, είναι φανερό ότι οι σχέσεις των δύο χωρών πολύ δύσκολα μπορεί να βελτιωθούν ουσιαστικά και όχι λεκτικά.
Η πρώτη συνεδρίαση
Υπενθυμίζεται ότι το πρώτο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2010. Εκτοτε η Τουρκία, διαβλέποντας μια συγκρατημένη στάση της ελληνικής πλευράς για το δεύτερο συμβούλιο, κατέβαλε κάθε προσπάθεια για να υλοποιήσει τον διακαή πόθο της, επιστρατεύοντας πρόσφατα ακόμη και τον πρώην πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος σε συνέντευξη από την Κωνσταντινούπολη αναφέρθηκε στη σχετική επιθυμία του κ. Ερντογάν.
Στο πρώτο συμβούλιο υπεγράφησαν 11 κοινές διακηρύξεις, δύο πρωτόκολλα συνεργασίας, μία συμφωνία και εφτά μνημόνια για τη συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών, για τουρισμό, πολιτισμό, ενέργεια, επενδύσεις, προώθηση οικονομικής και επιχειρηματικής συνεργασίας, τυποποίηση, τράπεζες, σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές, παιδεία, τεχνολογία, πρακτορεία ειδήσεων. Ενα εντυπωσιακό, πράγματι, έργο στους τομείς της λεγόμενης «χαμηλής πολιτικής», κυρίως βέβαια σε επίπεδο διακηρύξεων.
Ειδικότερα, από το ευρύ φάσμα των συμφωνιών ξεχωρίζει η κοινή διακήρυξη του ελληνικού και του τουρκικού υπουργείου Τουρισμού για συνεργασία, με στόχο την από κοινού προώθηση τουριστικού προϊόντος στην αγορά της Κίνας. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται η σύνδεση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου με τα τουρκικά παράλια σε τουριστικό πακέτο, το οποίο θα προσελκύσει τουρίστες από την αναδυόμενη κινεζική αγορά.
Η κοινή διακήρυξη για ζητήματα παράνομης μετανάστευσης και οργανωμένου εγκλήματος από τα αρμόδια υπουργεία Ελλάδας – Τουρκίας έφερε την υπόσχεση της Αγκυρας για τη δημιουργία ειδικού κέντρου υποδοχής σε λιμάνι της Σμύρνης.
Σημαντικό πρέπει να θεωρείται και το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των υπουργείων Ενέργειας των δύο χωρών για συνεργασία στον νευραλγικό αυτόν τομέα. Μάλιστα τότε ο κ. Ερντογάν δεν παρέλειψε να προωθήσει την τουρκική επιδίωξη να καταστεί η χώρα του ενεργειακός κόμβος, ο οποίος όμως δεν λειτουργεί ως τράνζιτ αλλά ως πάροχος ενέργειας σε τρίτες χώρες, με ενεργειακούς πόρους από τον Καύκασο. Προσανατολισμένος πάντα σε αυτόν τον εθνικό στόχο, ο Τούρκος πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση συνεργασίας στον αγωγό φυσικού αερίου μη ρωσικής προέλευσης που διέρχεται από τουρκικό και ελληνικό έδαφος με τελικό προορισμό την ιταλική αγορά.
