Ηταν 16 Απριλίου. Δεκάδες τζιπ humvees διασχίζουν την έρημη Boylston Street στη Βοστόνη. Τα καφέ είναι άδεια, στον τόπο της έκρηξης, δίπλα σε μια αμερικανική σημαία πεσμένη στον δρόμο, ανάμεσα στους ανθρώπους της αντιτρομοκρατικής, ο φωτογραφικός φακός απαθανατίζει το αίμα στο πεζοδρόμιο, εκεί όπου στέκονταν την προηγούμενη ημέρα ο οκτάχρονος Ρίτσαρντ, η Κινέζα φοιτήτρια Λίνγκζι Λου και η 29χρονη Κριστλ Κάμπελ. Και οι τρεις βρέθηκαν στο λάθος σημείο, τη λάθος στιγμή, την ώρα που εξερράγησαν οι δύο αυτοσχέδιες βόμβες που σκόρπισαν τον θάνατο υπενθυμίζοντας ότι η τρομοκρατία δεν κάνει διακρίσεις. Τρεις νεκροί και πάνω από 170 τραυματίες, κάποιοι ακρωτηριασμένοι που νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση. Η Βοστόνη, η πόλη της αμερικανικής διανόησης, των καλύτερων πανεπιστημίων στον κόσμο και της φιλήσυχης ζωής δεν θα είναι ποτέ η ίδια. Θύμα της τυφλής βίας σαν τη Νέα Υόρκη. Ο Μαραθώνιος θα είναι το δικό της σημείο μηδέν και η 15η Απριλίου του 2013 η δική της 9/11.
18 Απριλίου. Στους δρόμους του προαστίου της Βοστόνης Γουότερταουν, κομβόι πάνοπλων αστυνομικών με αντιασφυξιογόνες μάσκες χτενίζουν τις γειτονιές της περιοχής που θυμίζουν έρημο τοπίο, αναζητώντας τους δράστες που χαρακτηρίστηκαν από τα μέσα «μοναχικοί λύκοι». Ψυχή δεν κυκλοφορεί, οι κάτοικοι μένουν ταμπουρωμένοι στα σπίτια τους, τα καταστήματα έχουν κατεβάσει ρολά και τα δημόσια μέσα μεταφοράς είναι ακινητοποιημένα. Το θρίλερ της Βοστόνης μεταφέρθηκε από τη νύχτα της Πέμπτης στο κάμπους του πανεπιστημίου MIT στο Κέμπριτζ της Μασαχουσέτης και λίγες ώρες αργότερες στο Γουότερταουν.
Το κουβάρι του δράματος ξετυλίχτηκε. Δύο αδέλφια, Τσετσένοι από τον Καύκασο που ζούσαν στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια είναι οι βασικοί ύποπτοι της τρομοκρατικής επίθεσης στον Μαραθώνιο της Βοστόνης. Ο 19χρονος Τζοχάρ Α. Τσαρνάεφ και ο Ταμερλάν Τσαρνάεφ, 26 ετών. Ο μεγαλύτερος αδελφός σκοτώθηκε στη διάρκεια ανταλλαγής πυρών με την αστυνομία και ο νεότερος καταζητούνταν, με την αστυνομία να υποστηρίζει το μεσημέρι της Παρασκευής ότι ήταν ζήτημα ωρών η σύλληψή του. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι ισλαμική τρομοκρατία χτύπησε και πάλι την πόρτα του πληγωμένου αετού…
Οι αδελφοί Τσαρνάεφ ήταν αθλητές που δήλωναν πιστοί στο Ισλάμ και είχαν στρατιωτική εκπαίδευση. Μάλιστα ο 26χρονος έλεγε ότι δεν ήθελε να έχει κανέναν Αμερικανό φίλο. Ο 19χρονος Τζοχάρ Τσαρνάεφ είχε πάρει και υποτροφία 2.500 δολάρια από το γυμνάσιο του Κέμπριτζ, ενώ ήταν μέλος της ομάδας πάλης του σχολείου και είχε βγει αθλητής του μήνα για τον Φεβρουάριο του 2011. Ο ίδιος και ο αδελφός του ήθελαν να σπουδάσουν μηχανικοί. Ο Ταμερλάν Τσαρνάεφ είχε παρελθόν με τις Αρχές, είχε συλληφθεί το 2009 έπειτα από επίθεση στη σύντροφό του. Τα αδέλφια γεννήθηκαν στον ρωσικό Καύκασο αλλά μεγάλωσαν στο Καζακστάν και στις ΗΠΑ, όπου είχε μεταναστεύσει νομίμως η οικογένεια.
Στην αντιτρομοκρατική και στο FBI από την πρώτη στιγμή συνέλεξαν τα στοιχεία για τις αυτοσχέδιες βόμβες που σκόρπισαν τον θάνατο. Οι εκρηκτικοί μηχανισμοί ήταν τοποθετημένοι μέσα σε χύτρες ταχύτητας, γεμάτες με σφαιρίδια χάλυβα και καρφιά έτσι ώστε να αυξηθεί το εύρος της ζημιάς που θα μπορούσαν να προκαλέσουν με την ενεργοποίησή τους. Η φόρμουλα που χρησιμοποιήθηκε για τη συγκεκριμένη επίθεση είναι παρόμοια με εκείνη την οποία συστήνει η Αλ Κάιντα στους υποστηρικτές της: αποτελεσματική, χωρίς ιδιαίτερη ακρίβεια και δύσκολη στον εντοπισμό της.
Από την αρχή οι θεωρίες που εξετάζονταν ήταν δύο. Στη μία πρωταγωνιστές ήταν οι ακροδεξιοί εξτρεμιστές. Στη δεύτερη οι δράστες πιθανότατα έχουν σχέση, άμεσα ή έμμεσα με ισλαμιστές μαχητές. Το βασικό στοιχείο υπέρ αυτής της θεωρίας ήταν οι δύο ταυτόχρονες εκρήξεις σε κοντινή απόσταση η μία με την άλλη κατά τη διάρκεια μίας εκδήλωσης υψηλού προφίλ – με τα πρότυπα επιθέσεων που προτείνει το περιοδικό «Inspire». Το «Inspire» είναι μια έκδοση που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο από την οργάνωση Αλ Κάιντα στην Αραβική Χερσόνησο, με έδρα την Υεμένη. Το περιοδικό δημοσιεύει στην αγγλική γλώσσα παραινέσεις προς επίδοξους δυτικούς τζιχαντιστές να πραγματοποιήσουν επιθέσεις με ό,τι μέσο διαθέτουν, ακόμη και το πιο ταπεινό. Η Αλ Κάιντα το 2010 συμβούλευε τους υποστηρικτές της πώς μπορούν να φτιάξουν μέσα σε χύτρες ταχύτητας εκρηκτικούς μηχανισμούς, ιδιαίτερα αποτελεσματικούς αλλά και δύσκολα ανιχνεύσιμους από τις Αρχές.
Για τους Τσετσένους τρομοκράτες οι ΗΠΑ μπορεί να ήταν στόχος ήδη από το 2004, όταν η διεθνής κοινότητα παρακολουθούσε παγωμένη την ανείπωτη τραγωδία στο Μπεσλάν της Οσετίας με 380 θύματα. Ο Σάιμον Μπένετ, ειδικός σε θέματα ασφαλείας στο πανεπιστήμιο του Λέστερ, υποστηρίζει ότι η τραγωδία στο Μπεσλάν ουσιαστικά γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, εδραιώνοντας μια κοινή απειλή: την ισλαμική τρομοκρατία. Η συνεργασία των μυστικών υπηρεσιών των δύο πλευρών ήταν μεγάλη. Η Τσετσενία όμως δεν αποτελούσε πλέον εύκολο στόχο, ούτε η Ρωσία. Οι Τσετσένοι οπλαρχηγοί παραδοσιακά είχαν επαφές με την Αλ Κάιντα. Ο Ζακάρια Μουσάουι, ο οποίος καταδικάστηκε για τον ρόλο του στην 9/11, στρατολογούσε Τσετσένους αντάρτες για λογαριασμό της οργάνωσης του Οσάμα μπιν Λάντεν.
Πώς «σκάναραν» τους υπόπτους μέσα από τα βίντεο
Μέσα σε λίγες ώρες μετά τη διπλή βομβιστική επίθεση στον Μαραθώνιο, η Google και ο Ερυθρός Σταυρός ανέβασαν στο διαδίκτυο βάσεις δεδομένων για να βοηθήσουν τον κόσμο να εντοπίσει τους αγαπημένους του. Μαζί με αυτές τις βάσεις ανέβηκαν και εκατοντάδες φωτογραφίες και βίντεο από τον Μαραθώνιο, με πολλές διαδικτυακές κοινότητες, όπως το Reddit και το 4chan, να καλούν τους χρήστες να παίξουν τον ρόλο του ντετέκτιβ εντοπίζοντας υπόπτους. Αλλωστε σε μια εποχή που ο Μεγάλος Αδελφός είναι πανταχού παρών φαίνεται απίστευτο να μην μπορεί να εντοπιστεί ο ένοχος με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Στον τόπο του εγκλήματος, την πλατεία Copley, 1.000 ερευνητές του FBI χτενίζουν την περιοχή αναζητώντας όλα τα στοιχεία που θα μπορούσαν να συνθέσουν το παζλ και να οδηγήσουν στους ενόχους. Πέρα από τα στοιχεία που έχουν στην κατοχή τους για τους εκρηκτικούς μηχανισμούς, η προσοχή τους στρέφεται στα βίντεο. Εδώ και χρόνια το FBI προσπαθεί να δημιουργήσει ένα πρόγραμμα αναγνώρισης προσώπων. Το βίντεο ενός υπόπτου ή υπόπτων μπορεί να ταυτοποιηθεί μέσω της βάσης δεδομένων του FBΙ με τα πρόσωπα 12.000.000 ανθρώπων που έχουν συλληφθεί. Εάν δεν υπάρχει αντιστοιχία, οι ερευνητές αναζητούν τις εικόνες του υπόπτου στα βίντεο και στις φωτογραφίες που παρέδωσε το κοινό στην αστυνομία. Και βέβαια στην έρευνα χρησιμοποιούνται και άλλες βάσεις δεδομένων από κάμερες αεροδρομίων, δρόμων κ.λπ. σε όλη την αμερικανική επικράτεια.
Την περασμένη Πέμπτη οι ερευνητές υπέδειξαν δύο νεαρούς άνδρες που εμφανίζονται σε εικόνες βίντεο κοντά στη γραμμή του τερματισμού του Μαραθωνίου ως «πιθανούς υπόπτους». Ο ένας από αυτούς φορούσε ένα λευκό καπέλο του μπέιζμπολ, ο δεύτερος μαύρο και είχε στον ώμο του ένα μαύρο σακίδιο. «Οταν έσκασαν οι βόμβες, όταν όλος ο κόσμος άρχισε να τρέχει και τα θύματα να κείτονται στο έδαφος, οι δύο ύποπτοι έφυγαν άνετα με τα πόδια. Ενήργησαν διαφορετικά από όλους τους άλλους» είχε πει η αστυνομία. Οι εικόνες των δύο ανδρών δόθηκαν στη δημοσιότητα, με τις Αρχές να απευθύνουν έκκληση προς το κοινό για πληροφορίες.
Τη νύχτα της Πέμπτης το χρονικό του δράματος μεταφέρθηκε στο MIT και από εκεί στο Γουότερταουν, στα περίχωρα της Βοστόνης. Στις 10.30 το βράδυ της Πέμπτης (τοπική ώρα), στον χώρο του πανεπιστημίου έπεσαν πυροβολισμοί και σκοτώθηκε ένας αστυνομικός της φρουράς του ΜΙΤ, έχοντας υποστεί πολλαπλά τραύματα. Το πανεπιστήμιο κήρυξε συναγερμό. Λίγη ώρα αργότερα η αστυνομία δέχεται κλήσεις για κλοπή αυτοκινήτου υπό την απειλή όπλου από δύο άνδρες. Επρόκειτο για μια Mercedes SUV με την οποία οι δύο ύποπτοι διέφυγαν. Οι δράστες πήραν μαζί τους και τον οδηγό του αυτοκινήτου, τον οποίο άφησαν ελεύθερο σε βενζινάδικο σε σημείο μακριά από το ΜΙΤ. Δύο ώρες μετά το πανεπιστήμιο ανακοίνωνε ότι οι δράστες των πυροβολισμών είχαν φύγει από τους χώρους του ΜΙΤ. Αρχίζει ανθρωποκυνηγητό, με την αστυνομία του Γουότερταουν να εντοπίζει τελικά το όχημα και να το ακινητοποιεί. Ακολουθεί ανταλλαγή πυροβολισμών σε γειτονιά της περιοχής. Ο ένας εκ των δύο δραστών, που όπως ανακοινώνεται μετά, ήταν ο εικονιζόμενος με το μαύρο καπέλο στο βίντεο από τις επιθέσεις στη Βοστόνη, τραυματίζεται θανάσιμα. Ο επικεφαλής της αστυνομίας της Βοστόνης ανέφερε ότι ο «ύποπτος με το λευκό καπέλο» προσπαθεί να διαφύγει. Ξημερώνει Παρασκευή. Το Γουότερταουν είναι μια νεκρή πόλη. Εως την Παρασκευή το μεσημέρι που γράφονταν αυτές οι γραμμές συνεχιζόταν το ανθρωποκυνηγητό για τον δεύτερο δράστη.
Στέλλα Θεοδώρου
