Υστερα από προσπάθειες περίπου 20 ετών, τρεις αλλαγές προέδρων στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, δύο τελετές θεμελίωσης ενός κτιρίου, που παραμένει… μακέτα, και συνεχείς διακοπές των εργασιών, λόγω έλλειψης κονδυλίων και νομικών κωλυμάτων, το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο ετοιμάζεται να μετακομίσει επιτέλους στο νέο υπερσύγχρονο «σπίτι» του.
Η ιστορική μετακίνηση των υπηρεσιών του ινστιτούτου από τον λόφο Νυμφών στο Θησείο στον λόφο Κουφού στην Πεντέλη, δίπλα στις υπόλοιπες εγκαταστάσεις του Αστεροσκοπείου, αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το τέλος του 2015, με χρήματα του ΕΣΠΑ, και εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην αναβάθμιση των ερευνητικών υποδομών και του σεισμολογικού δικτύου που καλύπτει ολόκληρη τη χώρα.
«Ο σχετικός φάκελος είναι πλήρης εδώ και πολλά χρόνια. Ωστόσο το έργο δεν είχε ενταχθεί σε κάποιο χρηματοπιστωτικό πρωτόκολλο, επομένως δεν υπήρχαν χρήματα για να προχωρήσει, ενώ εκκρεμούσαν και προσφυγές κατοίκων της Πεντέλης για τους περιβαλλοντικούς όρους. Ελπίζουμε ότι τώρα που βρέθηκαν τα χρήματα δεν θα υπάρξουν άλλα εμπόδια» λέει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, Κωνσταντίνος Μακρόπουλος.
Επειτα από αίτημα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η ανέγερση του κτιρίου, συνολικού εμβαδού 2.510,97 τ.μ. και κόστους 5.700.000 ευρώ, εντάχθηκε στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) Αττικής 2007-2013.
Το νέο «σπίτι» του ινστιτούτου θα κατασκευαστεί στο νότιο τμήμα οικοπέδου που ανήκει στο Αστεροσκοπείο, ενώ η κεντρική είσοδος θα τοποθετηθεί στη βόρεια πλευρά του κτίσματος, που θα χωριστεί σε τέσσερα επίπεδα:
1) Στο ισόγειο θα στεγαστούν το Κέντρο Επιχειρήσεων, όπου θα παρακολουθείται και θα αναλύεται η σεισμική δραστηριότητα σε όλη την Ελλάδα, τα γραφεία του τεχνικού προσωπικού και ένα αμφιθέατρο που θα χρησιμοποιείται για τη διοργάνωση συνεδρίων, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων.
2) Ο πρώτος όροφος θα φιλοξενήσει τα γραφεία του διοικητικού προσωπικού, το κυλικείο και τους χώρους εστίασης.
3) Στον δεύτερο όροφο θα υπάρχουν γραφεία, αίθουσες συνεδριάσεων, βιβλιοθήκη και αναγνωστήριο.
4) Στο υπόγειο θα βρίσκονται οι ηλεκτρολογικές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις, οι αποθήκες και τα εργαστήρια τηλεπικοινωνιών, ενώ οι υπαίθριοι χώροι θα λειτουργούν ενοποιητικά με τα υπόλοιπα ερευνητικά ινστιτούτα του Αστεροσκοπείου.
Ο νέος «ναός των Ρίχτερ» θα διαθέτει ειδικά διαμορφωμένους χώρους για διακομιστές και σεισμογράφους, ενώ η ενεργειακή απόδοσή του θα εξασφαλιστεί από την εξωτερική θερμομόνωση που θα καλύψει το περίβλημά του. Σύμφωνα με τους σεισμολόγους, η μετακίνηση των υπηρεσιών του ινστιτούτου στην Πεντέλη θα βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού και θα ενισχύσει την προσπάθεια αντισεισμικής θωράκισης της χώρας, ενώ θα ανοίξει και τον δρόμο για την ανάδειξη της ιστορικής κληρονομιάς του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου.
«Οι υπηρεσίες μας στεγάζονται σήμερα σε κτίρια του 1900, που έχουν υποστεί βλάβες από τους σεισμούς του 1981 και του 1999 και δεν έχουν συντηρηθεί επαρκώς. Στο προαύλιο έχουν τοποθετηθεί μάλιστα και τέσσερα λυόμενα, που φιλοξενούν δύο τρεις υπαλλήλους το καθένα, επειδή οι εγκαταστάσεις δεν καλύπτουν τις ανάγκες του ινστιτούτου. Το καινούργιο κτίριο θα κατασκευαστεί σύμφωνα με τις νέες αντισεισμικές προδιαγραφές, ενώ το κτιριακό συγκρότημα του Θησείου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως μουσείο. Εκεί άλλωστε κρύβεται όλη η ιστορία της σεισμικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, ενώ στα υπόγεια των κτιρίων του Θησείου φυλάσσονται μηχανήματα του 1909, του 1911 και του 1923, που σταμάτησαν να χρησιμοποιούνται μόλις πριν από 30 χρόνια» αναφέρει ο διευθυντής του Ινστιτούτου, Κ.Μακρόπουλος.
Γεφύρι της Αρτας από το 1996
Το χρονικό της κατασκευής του κτιρίου του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου στον λόφο Κουφού στην Πεντέλη θυμίζει το θρυλικό δημοτικό τραγούδι που αναφέρεται στο… Γεφύρι της Αρτας. Η πρώτη τελετή θεμελίωσης του κτιρίου πραγματοποιήθηκε το 1996, χωρίς όμως να προχωρήσουν οι εργασίες κατασκευής, ενώ η δεύτερη διοργανώθηκε τον Ιανουάριο του 2010, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου, εκπροσώπων της (τότε) κυβέρνησης, των πρυτανικών Αρχών του Πανεπιστημίου Αθηνών, ευρωβουλευτών, καθηγητών και προέδρων ερευνητικών κέντρων. Οπως θυμάται μάλιστα ο διευθυντής του ινστιτούτου Κωνσταντίνος Μακρόπουλος, «στο σημείο τοποθετήθηκε και αναμνηστική πλάκα, που σηματοδοτούσε -υποτίθεται- την έναρξη του έργου, ενώ λίγο αργότερα έγιναν και κάποιες εργασίες εκσκαφής, που σταμάτησαν έπειτα από αντιδράσεις κατοίκων της περιοχής».
Οι πρώτοι σεισμογράφοι του λειτούργησαν το 1897
Το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο ιδρύθηκε το 1893 και είναι από τα παλαιότερα ερευνητικά ινστιτούτα της χώρας μας. Αποτελεί ένα από τα πέντε παρακλάδια του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και βασική αποστολή του είναι η συνεχής παρακολούθηση της σεισμικής δραστηριότητας, η μελέτη και η ανάπτυξη της έρευνας στη σεισμολογία, στην τεκτονική των πλακών, στην ηφαιστειολογία και στα θαλάσσια σεισμικά κύματα (τσουνάμι), η συλλογή σεισμολογικών – γεωφυσικών δεδομένων και η συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα.
Το ινστιτούτο διαθέτει μόνιμο σεισμολογικό δίκτυο 45 σταθμών, που καλύπτει όλη τη χώρα, δίκτυο επιταχυνσιογράφων με 70 ψηφιακά όργανα που έχουν εγκατασταθεί στις μεγαλύτερες ελληνικές πόλεις, δίκτυο GPS 11 σταθμών, δίκτυο φορητών σεισμογράφων για την καταγραφή μικροσεισμών και τον έλεγχο της δυναμικής των ρηγμάτων, αλλά και μόνιμο δίκτυο παρακολούθησης τσουνάμι. Το πρώτο δίκτυο σεισμογράφων του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου λειτούργησε το 1897, εξοπλίστηκε με ηλεκτρομαγνητικά όργανα τη δεκαετία του 1960, εκσυγχρονίστηκε την δεκαετία του 1980 και μετατράπηκε σε ψηφιακό τη δεκαετία του 1990.
Γεράσιμος Κόντος
