Πονοκέφαλο στην επιστημονική κοινότητα και ανησυχία σε κατοίκους και τοπικούς φορείς έχει προκαλέσει η έντονη σεισμική δραστηριότητα που καταγράφεται στην περιοχή Αμφίκλειας – Ρεγγινίου (μια ανάσα από το ρήγμα της Αταλάντης, στη Φθιώτιδα) από τις αρχές Αυγούστου έως και σήμερα. Εκατοντάδες επιφανειακές μικροδονήσεις αλλά και σεισμοί της τάξης των 4,5 Ρίχτερ έχουν προηγηθεί και διαδεχθεί τα 5,1 Ρίχτερ της 7ης Αυγούστου και τους δύο σεισμούς της 16ης Σεπτεμβρίου. Οι τελευταίοι, μεγέθους 4,5 και 4,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, έγιναν μάλιστα αισθητοί στη Λαμία και τη Λιβαδειά, «ταράζοντας» επίσης και τους Αθηναίους.
Δεν εφησυχάζουν
Οι σεισμολόγοι που παρακολουθούν στενά την εξέλιξη του φαινομένου αποκλείουν το ενδεχόμενο να σχετίζεται με το… φοβερό ρήγμα Αταλάντης, ωστόσο δεν εφησυχάζουν, επειδή ο Εγκέλαδος επιμένει να «χορεύει» στη «δύσκολη» γειτονιά του Μαλιακού Κόλπου με τα 10 ρήγματα! Οπως όλα δείχνουν η ευρύτερη περιοχή του όρους Καλλίδρομο θα βρίσκεται στο μικροσκόπιο των σεισμολόγων και γεωλόγων τους επόμενους (δύο τρεις) μήνες, χρονικό διάστημα κατά το οποίο εκτιμάται ότι η… γη θα συνεχίσει να τρέμει.
«Μιλάμε για ένα ευαίσθητο σημείο στον ελλαδικό χώρο. Μία φοβερά τεκτονισμένη περιοχή, με πλήθος ρηγμάτων. Επίσης η περιοχή είναι δύσκολο, γεωλογικά, να διερευνηθεί» εξηγεί στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και αντιπρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) Ευθύμιος Λέκκας. Ο ίδιος μαζί με τους δρες Αθανάσιο Γκανά, Χαράλαμπο Κράνη και Εμμανουήλ Σκούρτσο προχώρησαν σε χαρτογράφηση ρηγμάτων και καταγραφή των πρώτων συμπερασμάτων για τη σεισμική ακολουθία στο Καλλίδρομο.
5,2 R το 2008
«Πάντως η περιοχή δεν μας είναι εντελώς άγνωστη. Στις 13 Δεκεμβρίου 2008 το Καλλίδρομο είχε δώσει σεισμό 5,2 Ρίχτερ. Το ίδιο ρήγμα ενεργοποιήθηκε φέτος στις 7 Αυγούστου με τα 5,4 Ρίχτερ, όπως είναι το τελικό μέγεθος, και όχι 5,1 Ρίχτερ. Από έναν τέτοιο ισχυρό επιφανειακό σεισμό περιμένουμε πλούσια μετασεισμική δραστηριότητα, διάρκειας ακόμα και τριών μηνών», λέει ο διευθυντής Ερευνών στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Αστεροσκοπείου Αθηνών Γεράσιμος Παπαδόπουλος. Αυτό που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, κρίνεται σημαντικό είναι να «συνδεθούν» τα επίκεντρα των δονήσεων με τα σημεία όπου καταγράφονται και οι περισσότερες επιπτώσεις (ζημιές κ.τ.λ.).
Δύο ερωτήματα
Οπως λέει ο κ. Παπαδόπουλος, «χρειαζόμαστε απαντήσεις σε δύο κρίσιμα ερωτήματα: Πού ακριβώς βρίσκεται το ρήγμα Καλλίδρομου (το οποίο χάνεται σε βάθος 10 χιλιομέτρων) και ποιες είναι οι ακριβείς διαστάσεις του. Μόνο έτσι θα έχουμε, μεταξύ άλλων, και μια εικόνα για τα μεγέθη σεισμού που θα μπορούσε να δώσει το Καλλίδρομο σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα».
Πάντως πιο ανήσυχος για τη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή της Αμφίκλειας – Ρεγγινίου εμφανίζεται ο ερευνητής Σεισμολογίας Γεράσιμος Χουλιάρας: «Προκαλεί προβληματισμό το γεγονός ότι, αντί στη μετασεισμική ακολουθία να έχουμε δονήσεις μεγέθους έως 4 Ρίχτερ, καταγράφουμε περί τα 4,5-5 Ρίχτερ. Υπάρχει συσσωρευμένη ενέργεια, που εκδηλώνεται με ισχυρές δονήσεις, τον τελευταίο μήνα».
75 «κόκκινα» σπίτια
Στο μεταξύ, ο κ. Λέκκας χαρακτηρίζει εντυπωσιακή την… άτακτη κατανομή των ζημιών από χωριό σε χωριό, κάτι που πιθανώς συνδέεται με την πολύπλοκη διάταξη των ρηγμάτων. Ο σεισμός της 7ης Αυγούστου και οι δύο δονήσεις της περασμένης Δευτέρας ξεσπίτωσαν κατοίκους στα χωριά της Αμφίκλειας. Μπορεί στην αρχή της εβδομάδας το χτύπημα του Εγκέλαδου να ήταν πιο «ελαφρύ» από αυτό του Αυγούστου, ωστόσο «ο σεισμός των 4,8 Ρίχτερ μάς φάνηκε, τελικά, αρκετά πιο ισχυρός» σύμφωνα με τον δήμαρχο Αμφίκλειας – Ελάτειας, Θεόδωρο Ντούρο.
Τα κτίσματα που χαρακτηρίστηκαν «κόκκινα» (ακατάλληλα) ανέρχονται πλέον σε 75, ενώ πολλά άλλα έχουν «πληγωθεί» σε μικρότερο βαθμό. «Ο πρώτος σεισμός άφησε συνολικά 60 “κόκκινα” κτίσματα και έπειτα προστέθηκαν επιπλέον 15. Το 70% των ζημιών καταγράφονται στο Ρεγγίνι, ενώ ζημιές υπάρχουν και στο Καλλίδρομο, στην Καρυά και στο Μόδι, και λιγότερο επηρεασμένες είναι η Αμφίκλεια και η Τιθωρέα» λέει ο κ. Λέκκας, ο οποίος ήταν επικεφαλής του κλιμακίου του ΟΑΣΠ που επισκέφθηκε (την περασμένη Τρίτη) την πληγείσα περιοχή για την αξιολόγηση των βλαβών σε κτίρια – υποδομές. Οπως εξηγεί ο ίδιος, το εστιακό βάθος των σεισμικών δονήσεων ήταν μικρό -μόλις μερικά χιλιόμετρα-, με αποτέλεσμα η σεισμική ενέργεια να διοχετεύεται κατευθείαν στην επιφάνεια και, άρα, στις κατασκευές.
Καμία σχέση με το ρήγμα Αταλάντης
Ούτε μια… κλεφτή ματιά από τους Ελληνες επιστήμονες, οι οποίοι παρακολουθούν στενά τη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή Αμφίκλειας – Ρεγγινίου, δεν «αξίζει», αυτή την περίοδο, το περιβόητο ρήγμα της Αταλάντης! Από την πρώτη στιγμή η επιστημονική κοινότητα συμφώνησε ότι οι σεισμοί του Καλλίδρομου δεν σχετίζονται με το γειτονικό ρήγμα Αταλάντης.
Πρόκειται για ένα άλλο ρήγμα, δυτικά του όρους Καλλίδρομο, το οποίο, μάλιστα, σύμφωνα με τον διευθυντή Ερευνών στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Γεράσιμο Παπαδόπουλο, «έχει δώσει σεισμό 5,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ στις 13 Δεκεμβρίου του 2008». Οπως εξηγεί στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο κ. Παπαδόπουλος, «και τότε ακολούθησε έντονη μετασεισμική ακολουθία. Επειτα, λοιπόν, από πέντε χρόνια ύφεσης, το εν λόγω ρήγμα έδωσε τον σεισμό της 7ης Αυγούστου. Αυτή η δραστηριότητα -δυτικά του όρους Καλλίδρομο- δεν έχει σχέση με το ρήγμα Αταλάντης, το οποίο βρίσκεται ανατολικά του όρους».
Το φονικό ξύπνημα του ρήγματος Αταλάντης (μήκος έως 35-40 χλμ.) τον Απρίλιο του 1894 είχε ισοπεδώσει τις περιοχές της Αταλάντης και του Αγίου Κωνσταντίνου με δύο δονήσεις της τάξης των 7 Ρίχτερ, που προκάλεσαν τη μεγάλη διάρρηξη, γνωστή ως «χάσμα της Λοκρίδας».
Ελένη Ευαγγελοδήμου
