Στις ορέξεις των τραπεζών περνούν αποκλειστικά οι πλειστηριασμοί ακινήτων, ακόμα και της πρώτης κατοικίας, για χρέη προς τα πιστωτικά ιδρύματα, αφού η συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου δεν αντιστάθηκε στις επιθυμίες της τρόικας και δεν ψήφισε τροπολογία για παράταση της προστασίας της πρώτης κατοικίας, παρά τη φιλότιμη αλλά άκαρπη προσπάθεια δύο βουλευτών της Ν.Δ., του Μιχάλη Ταμήλου και του Ηλία Βλαχογιάννη, να καταθέσουν τροπολογία πριν από τα Χριστούγεννα για παράταση της προστασίας.
Ετσι, από μεθαύριο και μετά (δηλαδή μετά την 31η Δεκεμβρίου 2014) εκπνέει η ισχύς της νομοθετικής ρύθμισης, σύμφωνα με την οποία η κύρια κατοικία αντικειμενικής αξίας έως 200.000 ευρώ προστατεύεται από πλειστηριασμό, υπό την προϋπόθεση ότι το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα είναι έως 35.000 ευρώ.
Πλέον η τύχη των υπερχρεωμένων νοικοκυριών θα κρίνεται αποκλειστικά από τις τράπεζες. Γι’ αυτόν τον λόγο και προχωρούν σε συμφωνίες διαχείρισης των δανείων τους με ξένες εξειδικευμένες εταιρίες.
Οι τράπεζες θα ενσωματώσουν στη διαδικασία της διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων τους από την 1η Ιανουαρίου 2015 τον Κώδικα Δεοντολογίας, δηλαδή ένα πλαίσιο κανόνων με βασικό στόχο τη ρύθμιση των δανείων. Ο κώδικας αυτός καθιερώνει δύο νέες έννοιες, την έννοια του συνεργάσιμου δανειολήπτη (αυτόν, δηλαδή, που θα κάνει ό,τι του ζητήσει η τράπεζα) και την έννοια των εύλογων δαπανών διαβίωσης, δηλαδή ένα ελάχιστο όριο δαπανών που χρειάζεται για να ζήσει ο δανειολήπτης, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη της η τράπεζα στην επιδιωκόμενη ρύθμιση.
Ωστόσο, αυτές οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης δεν περιλαμβάνουν φόρους που ενδεχομένως πληρώνει ο δανειολήπτης, όπως ο φόρος εισοδήματος και ο φόρος περιουσίας, ή, εάν είναι αυτοαπασχολούμενος, άλλα έξοδα, όπως αυτά προς το ασφαλιστικό ταμείο του. Συνεπώς η τύχη κάθε δανειολήπτη βρίσκεται στα χέρια της τράπεζας.
Εάν η τράπεζα και ο δανειολήπτης δεν συμφωνήσουν τελικά σε κοινά αποδεκτή λύση, τότε η διαφωνία τους μπορεί να επιλύεται είτε εξωδικαστικά, μέσω του Συνηγόρου του Καταναλωτή ή άλλων φορέων με αντικείμενο τη διαμεσολάβηση, είτε από τα αρμόδια δικαστήρια.
H ΕΚΠΟΙΖΩ
Πλέον μοναδική διέξοδος για τον οφειλέτη είναι ο νόμος Κατσέλη (3869/2010), τον οποίο όμως η τρόικα θέλει να τροποποιήσει ώστε να μην προσφεύγουν μαζικά σε αυτόν τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.
Πάντως, σύμφωνα με την καταναλωτική οργάνωση ΕΚΠΟΙΖΩ, τόσο ο Κώδικας Δεοντολογίας όσο και ο νόμος για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά δεν προστατεύουν από ληξιπρόθεσμα χρέη. Οι διατάξεις του Κώδικα Δεοντολογίας δεν αφορούν οφειλές που έχουν καταγγελθεί και ενέχουν τον κίνδυνο να οδηγήσουν σε αναγκαστική εκτέλεση, αλλά οφειλές που πρόκειται να καθυστερήσουν ή που μόλις έχουν βρεθεί σε καθυστέρηση. Με άλλα λόγια, ο Κώδικας Δεοντολογίας έχει σκοπό να προλάβει την υπερχρέωση και όχι να τη θεραπεύσει.
Ο νόμος Κατσέλη (3869/2010) για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, αν και αποτελεί ένα εξαιρετικά προστατευτικό νομοθετικό πλαίσιο, δεν είναι δυνατό να απορροφήσει όλους τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες. Οι διατάξεις του αφορούν οφειλέτες που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία και δεν είναι έμποροι. Εξάλλου, ακριβώς λόγω της υπερφόρτωσης αιτήσεων στα ειρηνοδικεία όλης της χώρας, οι δικάσιμοι δίνονται ακόμα και για το 2030!
