Ρεπορτάζ
Βάσω Παλαιού
Ενας ανεκτίμητος θησαυρός εντοπίστηκε στις Φυλακές Διαβατών Θεσσαλονίκης, όπως αποκαλύπτει στη «δημοκρατία» ο γενικός γραμματέας Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του υπουργείου Δικαιοσύνης Κωστής Παπαϊωάννου! Πρόκειται για αρχειακό υλικό μίας από τις πιο ταραγμένες πολιτικά και κοινωνικά περιόδους της σύγχρονης Ελλάδας, στο οποίο περιλαμβάνονται φάκελοι από τη διαβόητη φυλακή του Γεντί Κουλέ και τις δίκες των δωσίλογων!
Ενα από τα έγγραφα ανεκτίμητης ιστορικής αξίας, που έχει στη διάθεσή της η «δημοκρατία» και παρουσιάζει σήμερα, αφορά πρακτικό δίκης δωσίλογων, το οποίο αναφέρει χαρακτηριστικά: «Κηρύσσει αυτόν ένοχον… υπό κοινού συμφέροντος πράξεων και ένεκα ταύτης συνομολογήσαντες προς αλλήλους αμοιβαίαν συνδρομήν, κατά το διάστημα της εχθρικής κατοχής από του Σεπτεμβρίου 1941 εν Ιωαννίνοις, Φούρκα, 
Πάδες, Διστράτω… Εγένοντο συνειδητά όργανα του εχθρού, ήτοι των Ιταλών, προς διάδοσιν της προπαγάνδας του εξαίροντες το έργον του κατακτητού, προκαλούντες την ηττοπάθειαν παρά τω ελληνικώ λαώ και την περιφρόνησιν του Συμμαχικού και Εθνικού Αγώνος… Κατέδωσαν εις τον εχθρόν, ήτοι τους Ιταλούς, Ελληνας πολίτας και ενήργησαν διά την ανακάλυψιν και σύλληψιν αυτών… Επιβάλλει εις τον κηρυχθέντα ένοχον ως άνω κατηγορούμενον διά μεν την παράβασιν του άρθρου Ι του Α.Ν. 533/1845 την ποινήν των ισόβιων δεσμών, δήμευσιν ενός δεκάτου της περιουσίας του και ισόβιον στέρησην των πολιτικών του δικαιωμάτων».
Στις προθέσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης, όπως εξηγεί ο κ. Παπαϊωάννου, είναι όχι μόνο η προστασία και η διάσωση αυτού του ανεκτίμητης αξίας αρχειακού υλικού από τις δεκαετίες του 1940, 1950 και 1960 αλλά και η αξιοποίησή του. Ευτυχώς, στην περίπτωση των Φυλακών Διαβατών τα αρχεία διασώθηκαν χάρη στην ευαισθησία των διευθυντών και των σωφρονιστικών υπαλλήλων. Ο κ. Παπαϊωάννου, ο οποίος επισκέφτηκε προ ημερών τις Φυλακές Διαβατών και μελέτησε μέρος των αρχείων, κατάφερε να εντοπίσει από πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων μέχρι πρακτικά από δίκες και τις σχετικές αποφάσεις.
Οι ατομικοί φάκελοι
Παράλληλα, στο αρχείο περιλαμβάνονται και ατομικοί φάκελοι κρατουμένων που αποκαλύπτουν την καθημερινότητα στις φυλακές. Το υπουργείο Δικαιοσύνης, σύμφωνα με τον κ. Παπαϊωάννου, θα προχωρήσει τις διαδικασίες αξιοποίησης αυτού του αρχείου σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις των σωφρονιστικών καταστημάτων και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, καθώς ήδη δρομολογείται η παραλαβή, φύλαξη και επεξεργασία των αρχείων.
Επιπλέον, το υπουργείο Δικαιοσύνης δρομολογεί τη φύλαξη και την αξιοποίηση αρχείων τα οποία φυλάσσονται και σε άλλες φυλακές της χώρας, όπως το σωφρονιστικό κατάστημα Κορυδαλλού, τα οποία ενδεχομένως διασώθηκαν. Ιδιαίτερης αξίας εκτιμάται ότι είναι και τα αρχεία της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας, τα οποία είναι στις προθέσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης να αξιοποιηθούν, δεδομένου ότι χρονολογούνται από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα.
