Το σχέδιο-παγίδα που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Θα υπολογίζονται και θα βεβαιώνονται αυτόματα από την Εφορία (με βάση το εισόδημα) χωρίς να απαιτείται παρακράτηση και συμμετοχή των Ταμείων
«Παγίδα» στο TAXISnet για εκατομμύρια ασφαλισμένους σχεδιάζει να βάλει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, με στόχο μαζί με την υποβολή της φορολογικής δήλωσης το υπουργείο Οικονομικών να εκκαθαρίζει και τον φόρο εισοδήματος που αναλογεί στον πολίτη, αλλά και τις ασφαλιστικές εισφορές, που είναι υποχρεωμένος να πληρώσει στον Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ), όπου υπάγεται.
Η πρόταση Κατρούγκαλου για το Ασφαλιστικό προβλέπει, όπως είναι γνωστό, τη σύνδεση των Ασφαλιστικών Εισφορών με το ετήσιο φορολογητέο εισόδημα, σε αντίθεση με το σύστημα που ισχύει σήμερα, όπου γίνεται παρακράτηση σε σχέση με τις μηνιαίες αποδοχές κάθε ασφαλισμένου. Πίσω από το νέο σύστημα υποκρύπτεται ένα σχέδιο που επεξεργάζεται ο υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος, με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομίας Τρύφωνα Αλεξιάδη, σύμφωνα με το οποίο θα υπολογίζονται και θα βεβαιώνονται αυτόματα από την Εφορία οι ασφαλιστικές εισφορές, χωρίς δηλαδή να απαιτείται κάποια παρακράτηση, όπως γίνεται έως τώρα.
Το κόλπο
Με απλά λόγια, η Εφορία θα βλέπει το φορολογητέο εισόδημα και αυτόματα θα υπολογίζει ασφαλιστικές εισφορές στο 20% αυτού του ποσού. Ετσι, θα καταφέρνει να βεβαιώσει την οφειλή και, αν κάποιος ασφαλισμένος δεν την πληρώσει, αυτόματα θα τίθενται εν ισχύ μέτρα αναγκαστικής είσπραξης (π.χ. κατασχέσεις ακίνητης περιουσίας, δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, κατασχέσεις εις χείρας τρίτων κ.λπ.). Ουσιαστικά το «κόλπο» της κυβέρνησης είναι ότι δεν θα περιμένει από τα ασφαλιστικά ταμεία να υπολογίζουν εισφορές και εισφοροδιαφυγή, και όλα θα προκύπτουν αυτόματα από τη φορολογική δήλωση των ασφαλισμένων. Ετσι προχωρεί και η μνημονιακή δέσμευση για κοινή είσπραξη φόρων και ασφαλιστικών εισφορών από την Εφορία, όπως είχε προκύψει ήδη από το δεύτερο Μνημόνιο.
Με τον τρόπο αυτόν το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να περιορίσει σημαντικά και -γιατί όχι;- να εξαλείψει το πρόβλημα της εισφοροδιαφυγής στην Ελλάδα, που τόσο πολύ έχει ταλαιπωρήσει τα ασφαλιστικά ταμεία στερώντας τους σημαντικά έσοδα. Υπολογίζεται ότι η εισφοροδιαφυγή στην Ελλάδα φτάνει έως και τα 6 δισ. ευρώ ετησίως. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), που συσσωρεύει χρέη οφειλετών άνω των 5.000 ευρώ έκαστος, από τα 15,35 δισ. ευρώ που είχαν συγκεντρωθεί έως το τέλος του 2015 σχεδόν το 20% αποτελεί προϊόν εισφοροδιαφυγής. Μάλιστα, με δεδομένο ότι από το σύνολο του χρέους που έχει συγκεντρώσει το ΚΕΑΟ σχεδόν το 82% έχει δημιουργηθεί πριν από το 2010, γίνεται αντιληπτό ότι το πρόβλημα της μη καταβολής ασφαλιστικών εισφορών είναι πολύ πιο παλιό από την οικονομική κρίση.
Η παραπάνω διαδικασία θα συνδυαστεί με τη δημιουργία ενός ηλεκτρονικού εργαλείου, που θα βοηθάει το ΚΕΑΟ να στοχεύει καλύτερα στους οφειλέτες από τους οποίους θα επιδιώκει να εισπράξει τα οφειλόμενα. Με δεδομένο ότι από τα στοιχεία του 2015 το Κέντρο έχει συγκεντρώσει 272.400 οφειλέτες, κρίθηκε απαραίτητη η δημιουργία ενός λογισμικού συστήματος όπου θα συνδυάζονται πέντε κατηγορίες κριτηρίων.
Το ύψος, η παλαιότητα.
Η νομική μορφή, η δραστηριότητα, η συνέπεια καταβολής τρεχουσών εισφορών, η καταβολή ποσών έναντι οφειλής.
Η ηλικία.
Η ύπαρξη ενεργού ρύθμισης, το ποσοστό ρυθμίσεων που έχουν χαθεί.
Παλαιότητα μέτρων και άλλα χαρακτηριστικά αναγκαστικών μέτρων είσπραξης (κατασχετήρια κ.λπ.).
Με τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθεί ένα μοντέλο «βαθμολόγησης» των οφειλετών και έτσι θα εντοπιστούν οι συστηματικοί κακοπληρωτές που, ενώ γνωρίζουν την οφειλή, αδιαφορούν για την εξόφλησή της.
Ο στόχος
Στόχος του ΚΕΑΟ είναι η διαδικασία έναρξης των αναγκαστικών μέτρων να τίθεται σε εφαρμογή το αργότερο ένα τρίμηνο από τη δημιουργία της οφειλής. Ειδικά για το τρέχον έτος οι αρμόδιες υπηρεσίες του κέντρου θα κληθούν να αντιμετωπίσουν και τα καινούργια χρέη από επιχειρήσεις που θα θεωρούνται «ενεργές», καθώς εκτιμάται ότι τέτοιου είδους περιπτώσεις έχουν μεγάλη εισπραξιμότητα. Για τον λόγο αυτό θα αξιοποιηθούν όσο γίνεται περισσότερο τα ηλεκτρονικά κατασχετήρια που στέλνονται σε οφειλέτες από τις τράπεζες από τον περασμένο Δεκέμβριο και μετά. Στόχος είναι η επιβολή των συγκεκριμένων κατασχετηρίων να γίνει ακόμα πιο «μαζική» και παράλληλα να υπάρξει ενεργοποίηση στον τομέα της δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων ως μέσο πίεσης προς τον οφειλέτη.
Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που αποκάλυψε όλες τις παθογένειες
Τα παραπάνω μέτρα και πρωτοβουλίες κρίνονται απαραίτητα, καθώς έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που εστιάζεται στο μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας, το ΙΚΑ, παρουσιάζει ανάγλυφα τα προβλήματα που υπάρχουν και δυσκολεύουν την πάταξη της εισφοροδιαφυγής. Η έκθεση, που αναφέρεται στη διετία 2013-2014, τονίζει την έλλειψη συντονισμού, την ανεπαρκή συνεργασία με άλλους τομείς, την αδυναμία συστηματικής παρακολούθησης των εσόδων. Σε μια έκθεση περίπου 200 σελίδων το Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι ασφαλιστικά ταμεία που εντάχθηκαν το 2008 στο ΙΚΑ το έπραξαν με «προσωρινά και αναξιόπιστα στοιχεία».
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην έκθεση αναφέρεται ότι η διοίκηση δεν μπορεί να γνωρίζει την πλήρη χρηματοοικονομική θέση του οργανισμού, ώστε να συγκροτήσει αποτελεσματική στρατηγική για τη διαχείριση εισφορών και υποχρεώσεων. Διαπιστώθηκε, ανάμεσα στ’ άλλα, έλλειψη διαχωρισμού αρμοδιοτήτων σε διάφορους ελεγκτές αλλά και επικάλυψη αρμοδιοτήτων ανάμεσα σε ελεγκτικούς μηχανισμούς. Παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των εκθέσεων ελέγχου, αλλά και αρκετές παραγραφές λόγω υπέρβασης δεκαετίας. Προτείνεται ο σχεδιασμός ενός μητρώου παραβατικότητας, που θα δείχνει τη συνολική εικόνα της συμπεριφοράς των εργοδοτών – οφειλετών, όπως επίσης και η επιλογή των ελεγχόμενων επιχειρήσεων να μη γίνεται με υποκειμενικά κριτήρια.
