Μπλόκο στις πρωτεΐνες που «ενθαρρύνουν» τις νεοπλασίες
Από την
Κατερίνα Στυλιανέα
Μια πρωτοποριακή μέθοδο που υπόσχεται αποτελεσματική δράση των φαρμάκων για τη θεραπεία του καρκίνου ανακάλυψαν ερευνητές του πανεπιστημίου Dundee. Μάλιστα, την ονόμασαν «φιλί του θανάτου» εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζεται.
Πρόκειται για τον εναγκαλισμό των πρωτεϊνών που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων, γνωστών ως γονιδίων Ras και Myc, όπως και τη νόσο Χάντινγκτον, από ένα μόριο που ονομάζεται PROTAC (αρκτικόλεξο στα αγγλικά για τα χιμαιρικά μόρια στόχευσης πρωτεόλυσης), που κρύβει μέσα του τη δραστική ουσία εξόντωσής τους. Το μόριο αυτό φέρνει επιλεκτικά σε επαφή μόνο τις Ras και Myc, που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να καταστραφούν με απευθείας χτύπημα από τα διαθέσιμα φάρμακα με τον παράγοντα αποδόμησής τους.
Οπως περιγράφουν στη σχετική δημοσίευσή τους στο επιστημονικό περιοδικό «Nature Chemical Biology», οι ερευνητές κατόρθωσαν να κατασκευάσουν μια κρυσταλλική δομή του PROTAC που να του επιτρέπει την πρόσδεση αφενός στις πρωτεΐνες που γεννούν τα καρκινικά κύτταρα και αφετέρου στο «όπλο» εξουδετέρωσής τους, τη λιγάση ουβικιτίνης Ε3.
«Μαγνήτης»
Ετσι, το μόριο PROTAC λειτουργεί σαν μαγνήτης που προκαλεί την επαφή των δύο με τη δραστική ουσία και κατά συνέπεια την καταστροφή των καρκινογόνων πρωτεϊνών. Η δε δραστική ουσία δεν τις βάλλει απέξω, αλλά τις «στραγγαλίζει» προκαλώντας την αποσύνθεσή τους.
Το πρόβλημα της εξουδετέρωσής τους υπήρξε μέχρι σήμερα εξαιρετικά σύνθετο, καθώς οι πρωτεΐνες Ras και Myc διαθέτουν μηχανισμό προκειμένου να «εξαπατούν» το κύτταρο και να διαφεύγουν τη «σύλληψη» από τους αναστολείς της δράσης τους, που περιέχουν τα γνωστά αντικαρκινικά φάρμακα.
Οπως επισημαίνει ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας καθηγητής Alessio Ciulli, για πρώτη φορά επιτεύχθηκε στο εργαστήριο μια εναλλακτική προσέγγιση στην αντιμετώπιση των καρκινογόνων πρωτεϊνών: αντί να προσπαθούμε να τις «απενεργοποιήσουμε» προσεγγίζοντάς τες με το μόριο δραστικής ουσίας εξουδετέρωσης, τις υποχρεώνουμε να προσκολληθούν μόνες τους πάνω στη δραστική ουσία πυροδοτώντας μια ραγδαία διαδικασία αποσύνθεσής τους.
Η μέθοδος θεωρείται η πιο ελπιδοφόρα μέχρι σήμερα ανακάλυψη στην αντικαρκινική θεραπεία, καθώς σπάει την οχύρωση -με καμουφλάρισμα και διαφυγή- των καρκινογόνων πρωτεϊνών στα φάρμακα.
