Σοκ προκάλεσε στο πανελλήνιο ο δημοσιογράφος Αλέξανδρος Βέλιος, που ανακοίνωσε σε τηλεοπτική εκπομπή ότι θέλει να υποβληθεί σε ευθανασία επειδή έχει καρκίνο και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γιατρών, του απομένουν δύο με τρεις μήνες ζωής. Ο γνωστός δημοσιογράφος άνοιξε, με αφορμή το προσωπικό δράμα του, και πάλι τη δημόσια συζήτηση γύρω από το σοβαρό θέμα της ευθανασίας, που για την Εκκλησία (αλλά και για το κράτος, με βάση τους ισχύοντες νόμους) ισοδυναμεί με αυτοκτονία. Οποιος επιζητά τον θάνατό του επί της ουσίας είναι σαν να θέλει να σκοτώσει τον εαυτό του, άρα να αφαιρέσει ζωή που δεν του ανήκει, ακόμα κι αν πρόκειται για τη δική του.
Με τον Αλέξανδρο Βέλιο γνωριζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια, αφού συνδεθήκαμε επαγγελματικά για μακρά περίοδο. Είναι ένας δηλωμένος άθεος, που ποτέ δεν αποδέχτηκε τα χριστιανικά κηρύγματα, παρότι ξέρω ότι κατά καιρούς «ψάχτηκε». Θυμάμαι, για παράδειγμα, ότι επεδίωξε να συναντήσει τον μακαριστό Χριστόδουλο και εντυπωσιάστηκε από τη συζήτησή μαζί του. Αυτό, όμως, δεν ήταν αρκετό για να πιστέψει.
Ηταν πάντα αιρετικός, του άρεσε να πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα και να προκαλεί. Δεν το έκανε, όμως, ποτέ επιτηδευμένα. Ελεγε πάντα αυτά που πίστευε. Προσηλωμένος απόλυτα στη λογική, είχε έναν κυνισμό που προκαλούσε… ανατριχίλα, όμοιο με αυτόν που έδειξε αποκαλύπτοντας δημοσίως ότι πεθαίνει! Ομως, ήταν πάντα αυθεντικός και κυρίως έντιμος. Τις αρχές του δεν τις πρόδωσε ποτέ, ούτε στο δύσκολο τέλος. Επιβεβαίωσε έτσι ότι ήταν αληθινός σε όλο τον πρότερο βίο του.
Ασφαλώς διαφωνώ και λυπάμαι για την επιλογή του. Εχει, όμως, το δικαίωμα να αποφασίσει ο ίδιος για το τέλος του; Ιδού το μέγα ηθικό δίλημμα. Από τη μια, το πώς θέλουμε να πεθάνουμε μοιάζει με αυστηρά προσωπική επιλογή μας. Από την άλλη, μια κοινωνία που τιμά ως υπέρτατη αξία την ανθρώπινη ζωή οφείλει να βάζει κανόνες και να μη δίνει περιθώρια για νομιμοποίηση της ευθανασίας. Ομως, ποιος και με ποια δικαιοδοσία έχει το δικαίωμα να στερήσει από κάθε άνθρωπο την ελεύθερη βούληση; Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο, είναι όμως επί δεκαετίες άλυτο.
Ορισμένοι έσπευσαν να κατηγορήσουν τον Βέλιο για δειλία και φυγοπονία. Αλλοι τον συνεχάρησαν για το θάρρος και την αξιοπρέπειά του. Πριν από αυτόν, όμως, έχουν προηγηθεί δεκάδες παραδείγματα του «άλλου δρόμου», που πολλές φορές ξεχνάμε. Πιο πρόσφατο, ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, που είχε τον ίδιο καρκίνο με τον Αλέξανδρο Βέλιο και μέχρι τέλους πάλεψε, δίνοντας μάθημα θάρρους και πίστης, αφήνοντας τελικά τη ζωή του στα χέρια του Θεού.
Ακόμα πιο σπουδαία μαθήματα μας έδωσαν γέροντες και άγιοι της Εκκλησίας, που θεωρούσαν «ευλογία» τον καρκίνο, επειδή τους έδωσε την ευκαιρία να αναμετρηθούν με τις αμαρτίες τους. Ο άγιος Πορφύριος είχε για χρόνια καρκίνο και για μακρά περίοδο τον είχε «νικήσει». Ελεγε για το θέμα: «Ο καρκίνος είναι η καλύτερη αρρώστια. Με τις άλλες ασθένειες νομίζεις ότι θα τα καταφέρεις. Με αυτήν, όμως, καταλαβαίνεις ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να σε βοηθήσουν και πλέον βρίσκεσαι μόνος σου, αντιμέτωπος με τον Θεό. Γαντζώνεσαι από την ελπίδα και σώζεσαι».
Μπορούν, όμως, όλοι να αντιμετωπίσουν την ασθένεια όπως ένας άγιος; Προφανώς όχι… Το αν θα προσπαθήσουν (και για πόσο) εξαρτάται (και πάλι) από τη δική τους ελεύθερη βούληση. Με μία διαφορά: όσοι πιστεύουν έχουν έναν καθοριστικό «σύμμαχο» στον αγώνα τους – την ελπίδα. Οι υπόλοιποι είναι μόνοι…
Δημήτρης Ριζούλης
