Η κυβέρνηση, σε αντίθεση με τις αρχικές παλινωδίες και τις αλλοπρόσαλλες δηλώσεις για τους οκτώ Τούρκους φυγάδες στρατιωτικούς, εφαρμόζει (κάλλιο αργά παρά ποτέ) μια ισορροπημένη πολιτική, χάρη, κυρίως, στην ψύχραιμη στάση του υπουργείου Εξωτερικών. Πέρα από το έργο των επιτροπών ασύλου και την κρίση της Δικαιοσύνης, η διπλωματική υπηρεσία είναι η μόνη αρμόδια να βρει τη χρυσή τομή για τον σεβασμό των ελληνικών και ευρωπαϊκών αξιών, τις σχέσεις Αθήνας – Αγκυρας και την αντιμετώπιση της νέας πραγματικότητας στην περιοχή.
Ομως, η πραγματική κρίση μόλις τώρα αρχίζει. Οσοι -λίγοι- υποστηρίζαμε, εδώ και χρόνια, ότι το ζήτημα δεν ήταν ο τότε μετριοπαθής Ερντογάν, αλλά η ελληνική ετοιμότητα χειρισμού του ίδιου και της Τουρκίας, όταν θα εξελιχθούν σε ένα νέο Ιράν, αντιμετωπιζόμασταν με σκεπτικισμό. Scripta manent και, δυστυχώς, σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε σήμερα με την -ταχεία πια- μετεξέλιξη της γειτονικής χώρας σε αυστηρό και θεοκρατικό καθεστώς τύπου Τεχεράνης. Ισως δε, ανάλογα με την πυγμή του Τούρκου προέδρου, τη μαχητικότητα των αντιπάλων του και τη στάση τρίτων χωρών, σε λίγο να μη μιλάμε μόνο για νέο Ιράν, αλλά και για φαινόμενα Ιράκ με αιματηρές αντιπαραθέσεις αρκετών πόλων εξουσίας.
Ενώπιον των πιο κρίσιμων αλλαγών στην Τουρκία τα τελευταία 80-90 χρόνια και εν όψει της μακράς ρευστότητας στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο, η Ελλάδα επείγει να βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή συνεννόησης με τις ΗΠΑ και τους εταίρους στην Ε.Ε. Η Ουάσινγκτον, εν μέσω θερινής και προεκλογικής περιόδου, έχει κινητοποιηθεί στο έπακρον, ενώ, ως συνήθως, η Ευρώπη σχεδόν κοιμάται. Βρίσκεται σε διακοπές, αιφνιδιαζόμενη από τον κάθε μοναχικό ψυχοπαθή ή τρομοκράτη. Η δε Κομισιόν έχει ως προτεραιότητα (άλλο αδιανόητο!) να κινηθεί κατά της Ελλάδας, διαλύοντας με νέα πρόστιμα ό,τι έχει απομείνει από τον άλλοτε ακμάζοντα ναυπηγικό κλάδο, αλλά δεν έχει βρει χρόνο να συντονιστεί με την Αθήνα για τις -ιστορικών διαστάσεων- εξελίξεις στην Τουρκία. Η σημερινή Ε.Ε. βρίσκεται σε πολύ χειρότερη θέση ως προς τις εσωτερικές συνεννοήσεις και τις εξωτερικές επικοινωνίες της, συγκριτικά με τη γνωστή ειρωνεία (έστω κι αν έχει αλλοιωθεί φραστικά) του Χένρι Κίσιντζερ ως προς το ποιο πρόσωπο και τηλεφωνικό αριθμό πρέπει να καλέσει, για να συνεννοηθεί με την τότε ΕΟΚ.
Οπως προβλέπουν έγκυρες διπλωματικές πηγές, η Ε.Ε. ίσως «ξυπνήσει» στις 16 Σεπτεμβρίου που η σλοβακική προεδρία συγκαλεί, στην Μπρατισλάβα, την ανεπίσημη σύνοδο των ηγετών των χωρών-μελών. Θα είναι η πρώτη μετά το Brexit και το πραξικόπημα στην Τουρκία, οπότε οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν τις θέσεις τους επί θεμάτων οικονομίας και εξωτερικής ασφάλειας (πέραν της εσωτερικής απειλής της τρομοκρατίας). Οι ίδιες πηγές προβλέπουν ότι το μήνυμα περί οικονομίας θα είναι θολό, αφού ούτε η Βρετανία βιάζεται να ενεργοποιήσει το άρθρο 50 περί αποχώρησης ούτε και η Γαλλία και η Γερμανία θα επιμείνουν, πριν από την έναρξη των προεκλογικών εκστρατειών τους, την άνοιξη και το φθινόπωρο του 2017, αντίστοιχα.
Ο κίνδυνος για τα ελληνικά συμφέροντα είναι μήπως τα μηνύματα της συνόδου της Μπρατισλάβα είναι εξίσου θολά και για την Τουρκία. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εννοούν, πραγματικά, όσα δηλώνουν περί μη ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε., αν ο πρόεδρος Ερντογάν επαναφέρει τη θανατική ποινή και προσθέτουν (στο παρασκήνιο) ότι δεν πρόκειται να παράσχουν ανταλλάγματα υπό τον εκβιασμό νέας κρίσης στο Μεταναστευτικό.
Ωστόσο, οι ίδιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και αξιωματούχοι ούτε έχουν καταλήξει (ούτε και φαίνονται διατεθειμένοι να καταλήξουν στην Μπρατισλάβα) σε σαφή πολιτική έναντι της Τουρκίας. Δεν επιθυμούν μια Ευρώπη-οχυρό έναντι της Τουρκίας (με προκεχωρημένο φυλάκιο την Ελλάδα) ούτε και στενές σχέσεις με τον Ερντογάν. Και -ίσως το χειρότερο- ορισμένοι εταίροι, όπως πριν από πολλά χρόνια με το βέτο της Αθήνας στις σχέσεις Ε.Ε. – Αγκυρας, θέλουν να κρυφτούν πίσω από την Ελλάδα σαν το Μεταναστευτικό, το Κυπριακό και η στάση έναντι του ισλαμιστή Ερντογάν είναι δικό μας θέμα και όχι κοινό, ευρωπαϊκό. Αλίμονο, αν η χώρα παγιδευτεί και σε ένα τέτοιο άτυπο, «διπλωματικό μνημόνιο».
Αλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
