Η επίσκεψη Ομπάμα την προσεχή εβδομάδα χαρακτηρίζεται από ένα αυταπόδεικτο μειονέκτημα κι ένα εξίσου προφανές πλεονέκτημα. Ο απερχόμενος ένοικος του Λευκού Οίκου δεν δεσμεύει την επόμενη αμερικανική διοίκηση, ενώ οι συνομιλητές του στο Βερολίνο (όπου θα μεταβεί μετά την ελληνική πρωτεύουσα) προτιμούν να μιλήσουν με τον ή τη διάδοχό του (σ.σ.: την ώρα εκτύπωσης της «δ» δεν ήταν γνωστό το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα). Από την άλλη πλευρά, το θετικό είναι ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ διαθέτει συνέχεια, οπότε τα συζητηθέντα θα επηρεάσουν τους νέους αξιωματούχους στην Ουάσινγκτον.
Το επίσης θετικό στοιχείο είναι η ανάληψη πρεσβευτικών καθηκόντων στην Αθήνα από τον κύριο Τζέφρεϊ Πάιατ, που είναι γνωστός για την ενασχόλησή του με την ουσία των θεμάτων καθώς και για την εκτίμηση των εισηγήσεών του από την υπηρεσιακή ιεραρχία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Με δεδομένο το καλό κλίμα των διμερών σχέσεων και τη μείωση του αντιαμερικανισμού, το έργο του κυρίου Πάιατ επικεντρώνεται στις -πάντα σημαντικές- λεπτομέρειες, που ίσως κάνουν τη διαφορά τους επόμενους μήνες και χρόνια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ουσιαστική διάσταση της επίσκεψης του προέδρου των ΗΠΑ δεν θα κριθεί από τη δημόσια εικόνα, αλλά από την ανταλλαγή απόψεων κατά την προετοιμασία της και κατά την παράλληλη συνάντηση των δύο αντιπροσωπιών λίγη ώρα μετά τον φωτισμό των τηλεοπτικών προβολέων στον κ. Ομπάμα, στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Πρ. Παυλόπουλο και τον πρωθυπουργό Α. Τσίπρα. Αλλωστε και τον Νοέμβριο του 1999 οι εντυπώσεις της επίσκεψης Κλίντον αφορούσαν τη φωτογραφία στον Παρθενώνα, τη δήλωσή του για την Επταετία και τις επισημάνσεις του Προέδρου Κωστή Στεφανόπουλου για το Κυπριακό. Στην πραγματικότητα, μεγαλύτερη σημασία είχαν οι διαβουλεύσεις για την Τουρκία (ακολούθησαν η συμφωνία του Ελσίνκι και η διμερής προσέγγιση), για τον σταθεροποιητικό-αναπτυξιακό ρόλο της Ελλάδας στα Βαλκάνια (όπως συνέβη ως το 2010) και για μεγαλύτερη συνεργασία στα εξοπλιστικά προγράμματα (που δεν υλοποιήθηκε λόγω φιλογερμανικού προσανατολισμού της κυβέρνησης Σημίτη).
Κατά ανάλογο τρόπο, ο πρόεδρος Ομπάμα θα αναφερθεί δημοσίως στη στήριξη των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και στην ανάγκη ρύθμισης του χρέους με παράλληλη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Στο παρασκήνιο ωστόσο θα επαναλάβει την ανάγκη πραγματικής αναμόρφωσης της φορολογικής – επενδυτικής νομοθεσίας και καταπολέμησης της διαφθοράς, ώστε να εξασφαλίζεται πλαίσιο ίσων ευκαιριών.
Επί των Ελληνοτουρκικών, οι δύο αντιπροσωπίες θα επικεντρωθούν στην ανάγκη διαχείρισης της προσφυγικής – μεταναστευτικής κρίσης με συνέχιση της συνεργασίας Αθήνας – Αγκυρας. Στο Κυπριακό η ανταλλαγή απόψεων θα είναι χρήσιμη, αν και έχει ήδη αποδειχθεί λανθασμένη η αμερικανική υπεραισιοδοξία ότι δεν υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο κοινοτήτων στα θέματα ασφάλειας και εγγυήσεων. Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί και από την εμμονή του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μ. Ακιντζί στη σύγκληση πενταμερούς διάσκεψης.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ έχουν βρει κοινό πεδίο στα θέματα ενέργειας. Η Ουάσινγκτον (βοηθούντος του άτυπου βέτο της Κομισιόν στα σχέδια ρωσικών αγωγών) αναγνωρίζει πλέον την ελληνική συμβολή στην προώθηση έργων υποδομής φυσικού αερίου με σκοπό την ασφάλεια εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής.
Σημαντική είναι η διμερής συνεργασία στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την εμπέδωση της ταξιδιωτικής ασφάλειας με παράδειγμα τις τεχνικές-διαδικαστικές εγγυήσεις αυθεντικότητας των ελληνικών διαβατηρίων. Στα δε θέματα άμυνας οι φημολογίες (του διαδικτύου) περί προμήθειας αεροσκαφών F-35, ως αντίβαρο πρόσφατης τουρκικής παραγγελίας, είναι πρόωρες. Προτεραιότητα έχουν η χρηματοδότηση του εκσυγχρονισμού των F-16 και οι εκκρεμότητες στο μνημόνιο υπερπτήσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και στο συγγενές θέμα στάθμευσής τους σε εγκαταστάσεις της Πολεμικής Αεροπορίας.
Αλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
Η επίσκεψη Ομπάμα την προσεχή εβδομάδα χαρακτηρίζεται από ένα αυταπόδεικτο μειονέκτημα κι ένα εξίσου προφανές πλεονέκτημα. Ο απερχόμενος ένοικος του Λευκού Οίκου δεν δεσμεύει την επόμενη αμερικανική διοίκηση, ενώ οι συνομιλητές του στο Βερολίνο (όπου θα μεταβεί μετά την ελληνική πρωτεύουσα) προτιμούν να μιλήσουν με τον ή τη διάδοχό του (σ.σ.: την ώρα εκτύπωσης της «δ» δεν ήταν γνωστό το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα). Από την άλλη πλευρά, το θετικό είναι ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ διαθέτει συνέχεια, οπότε τα συζητηθέντα θα επηρεάσουν τους νέους αξιωματούχους στην Ουάσινγκτον.
Το επίσης θετικό στοιχείο είναι η ανάληψη πρεσβευτικών καθηκόντων στην Αθήνα από τον κύριο Τζέφρεϊ Πάιατ, που είναι γνωστός για την ενασχόλησή του με την ουσία των θεμάτων καθώς και για την εκτίμηση των εισηγήσεών του από την υπηρεσιακή ιεραρχία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Με δεδομένο το καλό κλίμα των διμερών σχέσεων και τη μείωση του αντιαμερικανισμού, το έργο του κυρίου Πάιατ επικεντρώνεται στις -πάντα σημαντικές- λεπτομέρειες, που ίσως κάνουν τη διαφορά τους επόμενους μήνες και χρόνια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ουσιαστική διάσταση της επίσκεψης του προέδρου των ΗΠΑ δεν θα κριθεί από τη δημόσια εικόνα, αλλά από την ανταλλαγή απόψεων κατά την προετοιμασία της και κατά την παράλληλη συνάντηση των δύο αντιπροσωπιών λίγη ώρα μετά τον φωτισμό των τηλεοπτικών προβολέων στον κ. Ομπάμα, στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Πρ. Παυλόπουλο και τον πρωθυπουργό Α. Τσίπρα. Αλλωστε και τον Νοέμβριο του 1999 οι εντυπώσεις της επίσκεψης Κλίντον αφορούσαν τη φωτογραφία στον Παρθενώνα, τη δήλωσή του για την Επταετία και τις επισημάνσεις του Προέδρου Κωστή Στεφανόπουλου για το Κυπριακό. Στην πραγματικότητα, μεγαλύτερη σημασία είχαν οι διαβουλεύσεις για την Τουρκία (ακολούθησαν η συμφωνία του Ελσίνκι και η διμερής προσέγγιση), για τον σταθεροποιητικό-αναπτυξιακό ρόλο της Ελλάδας στα Βαλκάνια (όπως συνέβη ως το 2010) και για μεγαλύτερη συνεργασία στα εξοπλιστικά προγράμματα (που δεν υλοποιήθηκε λόγω φιλογερμανικού προσανατολισμού της κυβέρνησης Σημίτη).
Κατά ανάλογο τρόπο, ο πρόεδρος Ομπάμα θα αναφερθεί δημοσίως στη στήριξη των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και στην ανάγκη ρύθμισης του χρέους με παράλληλη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Στο παρασκήνιο ωστόσο θα επαναλάβει την ανάγκη πραγματικής αναμόρφωσης της φορολογικής – επενδυτικής νομοθεσίας και καταπολέμησης της διαφθοράς, ώστε να εξασφαλίζεται πλαίσιο ίσων ευκαιριών.
Επί των Ελληνοτουρκικών, οι δύο αντιπροσωπίες θα επικεντρωθούν στην ανάγκη διαχείρισης της προσφυγικής – μεταναστευτικής κρίσης με συνέχιση της συνεργασίας Αθήνας – Αγκυρας. Στο Κυπριακό η ανταλλαγή απόψεων θα είναι χρήσιμη, αν και έχει ήδη αποδειχθεί λανθασμένη η αμερικανική υπεραισιοδοξία ότι δεν υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο κοινοτήτων στα θέματα ασφάλειας και εγγυήσεων. Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί και από την εμμονή του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μ. Ακιντζί στη σύγκληση πενταμερούς διάσκεψης.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ έχουν βρει κοινό πεδίο στα θέματα ενέργειας. Η Ουάσινγκτον (βοηθούντος του άτυπου βέτο της Κομισιόν στα σχέδια ρωσικών αγωγών) αναγνωρίζει πλέον την ελληνική συμβολή στην προώθηση έργων υποδομής φυσικού αερίου με σκοπό την ασφάλεια εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής.
Σημαντική είναι η διμερής συνεργασία στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την εμπέδωση της ταξιδιωτικής ασφάλειας με παράδειγμα τις τεχνικές-διαδικαστικές εγγυήσεις αυθεντικότητας των ελληνικών διαβατηρίων. Στα δε θέματα άμυνας οι φημολογίες (του διαδικτύου) περί προμήθειας αεροσκαφών F-35, ως αντίβαρο πρόσφατης τουρκικής παραγγελίας, είναι πρόωρες. Προτεραιότητα έχουν η χρηματοδότηση του εκσυγχρονισμού των F-16 και οι εκκρεμότητες στο μνημόνιο υπερπτήσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και στο συγγενές θέμα στάθμευσής τους σε εγκαταστάσεις της Πολεμικής Αεροπορίας.
– – – – – – –
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
