Τα στερεότυπα για τα φύλα και ο ρόλος των γονέωνΑπό τη
Βάσω Κόλλια
Καθώς κάνουμε τις χριστουγεννιάτικες αγορές μας, σπάνια συνειδητοποιούμε την ευθύνη που ενέχει η επιλογή ενός παιχνιδιού. Το παιχνίδι διεγείρει αλλά και κατευθύνει τη φαντασία, επιτρέπει στα παιδιά να μιμηθούν κοινωνικούς ρόλους που θα κληθούν να «παίξουν» στο μέλλον, εξελίσσει τις ικανότητες και την κριτική σκέψη. Με άλλα λόγια, το παιχνίδι είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για να την εμπιστευτούμε μόνο στα χέρια της βιομηχανίας παιχνιδιών. Το τι παίζει ένα κορίτσι μπορεί να επηρεάσει τις εκπαιδευτικές επιλογές και τον επαγγελματικό προσανατολισμό μιας γυναίκας.
Το «στοίχημα» της εμπλοκής κοριτσιών στην επιστήμη είναι κρίσιμο για την οικονομία της Ευρώπης και όχι μόνο. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, που αξιολογεί κάθε χρόνο το οικονομικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών σε περίπου 190 χώρες, αναδεικνύει ότι η συμμετοχή των γυναικών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση σε κατευθύνσεις STEM (φυσικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική, μαθηματικά) είναι πολύ μικρή. Το πρόβλημα δεν είναι απλά πολιτικό, αλλά πολιτισμικό, και έχει άμεση σχέση με τον ρόλο του… Αϊ-Βασίλη. Ενα από τα ζητήματα που αφορούν όλους μας, ως γονείς και ως καταναλωτές, είναι ότι, επειδή τα κορίτσια δεν παίζουν τις επιστήμονες, οι νέες γυναίκες δεν ελκύονται από τις λεγόμενες «θετικές κατευθύνσεις» (STEM).
Το γεγονός αυτό συντηρεί ένα «ψηφιακό χάσμα», αρχικά μεταξύ αγοριών και κοριτσιών και αργότερα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Και το χάσμα αυτό εδράζεται πάνω στην πεποίθηση ότι τα κορίτσια μαθαίνουν από σχετικά μικρή ηλικία ότι η επιστήμη δεν ανήκει στην κατηγορία των κοριτσίστικων παιχνιδιών. Η ανάγκη υπέρβασης παρόμοιων στερεοτύπων γίνεται σταδιακά αντιληπτή από ορισμένους παραδοσιακούς κολοσσούς της βιομηχανίας παιχνιδιών, ενώ ορισμένες μικρές εταιρίες έχουν μετατρέψει την υπέρβαση παρόμοιων στερεοτύπων σε κεντρικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημά τους στην αγορά παιχνιδιών. Καλό είναι οι υποψιασμένοι καταναλωτές να τιμωρούν και να επιβραβεύουν ανάλογα τις εταιρίες παραγωγής παιχνιδιών.
Το διακύβευμα είναι πολύ σημαντικότερο απ’ ό,τι συνειδητοποιούμε. Επειδή τα κορίτσια δεν ενδιαφέρονται αρκετά για την τεχνολογία, οι γυναίκες δεν συμμετέχουν επί ίσοις όροις α) στον σχεδιασμό πληροφοριακών συστημάτων και, συνεπώς, στη σύγχρονη διοίκηση επιχειρήσεων, β) στην έρευνα και την καινοτομία, και συνεπώς, γ) σε αναδυόμενους οικονομικούς κλάδους. Η αντιστοιχία των γυναικών αποφοίτων πληροφορικής σε σχέση με τους άνδρες απόφοιτους είναι τρεις προς 10. Από τις 1.000 γυναίκες πτυχιούχους στην Ευρώπη μόλις τέσσερις θα απασχοληθούν στον τομέα Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), ενώ μόλις 20% των επιχειρηματιών του κλάδου είναι γυναίκες.
Στην Ελλάδα των μεγάλων ποσοστών ανεργίας, που, όμως, ακόμα δεν καλύπτει τις ανάγκες της σε εξειδικευμένο τεχνολογικά επιστημονικό προσωπικό, η ώρα της πολιτισμικής αλλαγής είναι τώρα. Σε μια Ευρώπη όπου το 90% των θέσεων εργασίας απαιτεί ψηφιακές δεξιότητες, έχουμε δύο επιλογές: Είτε θα γινόμαστε διαρκώς φθηνότεροι είτε διαρκώς καλύτεροι. Εάν δεν είμαστε φιλόδοξοι στην απάντησή μας, δεν θα μιλάμε πλέον για χαμένη γενιά, αλλά για χαμένες γενιές. Και η βελτίωση της παραγωγικότητας του γυναικείου ανθρώπινου δυναμικού θα μας έδινε ένα σημαντικό προβάδισμα και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Ομως η Πολιτεία μπορεί να είναι φορέας αλλαγής της πολιτικής μας, όχι του πολιτισμού μας. Για την αλλαγή του πολιτισμού μας, για κάθε κορίτσι που θα γίνει νέα γυναίκα και αργότερα ώριμη επαγγελματίας, ζητούνται χιλιάδες… «υπεύθυνοι Αϊ-Βασίληδες»!
