Μετά από πολλές καθυστερήσεις, το νέο Σύστημα Εισόδου/Εξόδου (EES) ξεκινά επίσημα την Κυριακή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στους συνοριακούς ελέγχους για τους μη πολίτες της Ε.Ε. Το EES αντικαθιστά τις παραδοσιακές σφραγίδες στα διαβατήρια με βιομετρικά δεδομένα -δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφίες προσώπου- τα οποία θα συλλέγονται μέσω ειδικών σαρωτών σε αεροδρόμια, λιμάνια και σιδηροδρομικούς σταθμούς.
Ο σκοπός του συστήματος
Το νέο σύστημα αποσκοπεί στην ακριβή καταγραφή των εισόδων και εξόδων όσων ταξιδεύουν στην ΕΕ για σύντομες παραμονές και δεν είναι πολίτες της. Έτσι, οι αρχές θα μπορούν να εντοπίζουν άτομα που υπερβαίνουν τη διάρκεια παραμονής ή που τους έχει απαγορευτεί η είσοδος.
«Θα επιτρέψει στους συνοριοφύλακες να ελέγχουν την ταυτότητα του κατόχου του διαβατηρίου και να επαληθεύουν τη γνησιότητα των εγγράφων», εξηγεί η ευρωβουλευτής Ασίτα Κάνκο, εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το EES.
Τι αλλάζει από τις 12 Οκτωβρίου
Από την Κυριακή, όλοι οι ταξιδιώτες εκτός ΕΕ που φτάνουν σε χώρες της ζώνης Σένγκεν -με εξαίρεση την Ιρλανδία και την Κύπρο- θα πρέπει να παρουσιάζουν διαβατήριο, δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία προσώπου στα σημεία ελέγχου. Το ίδιο θα ισχύει και για την Ισλανδία, τη Νορβηγία, το Λιχτενστάιν και την Ελβετία.
Τα δεδομένα θα συλλέγονται κατά την πρώτη είσοδο του ταξιδιώτη μετά την έναρξη ισχύος του συστήματος και θα αποθηκεύονται έως και για τρία χρόνια. Στις επόμενες επισκέψεις, οι έλεγχοι θα γίνονται πιο γρήγορα, καθώς θα βασίζονται μόνο στη σύγκριση βιομετρικών στοιχείων.
Σταδιακή εφαρμογή έως το 2026
Η πλήρης εφαρμογή του EES θα γίνει σταδιακά, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Απρίλιο του 2026.
Μεγάλες χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία θα ξεκινήσουν με περιορισμένους ελέγχους για να αποφύγουν την πρόκληση μεγάλων καθυστερήσεων. Αντίθετα, μικρότερες χώρες, όπως το Λουξεμβούργο και η Εσθονία, θα ενεργοποιήσουν άμεσα το σύστημα σε πλήρη λειτουργία.
Κάποιες χώρες υιοθετούν μια πιο ευέλικτη προσέγγιση: στην Κροατία, για παράδειγμα, οι έλεγχοι θα διεξάγονται τέσσερις ώρες την ημέρα έως το τέλος του μήνα, στη Νορβηγία για οκτώ ώρες αρχικά και από τον Δεκέμβριο για 12 ώρες.
Καθυστερήσεις σε αεροδρόμια, σιδηροδρομικούς σταθμούς
Παρά τη σχεδιασμένη σταδιακή εφαρμογή, υπάρχουν φόβοι ότι η συλλογή των νέων δεδομένων θα οδηγήσει σε καθυστερήσεις στα αεροδρόμια και τους σιδηροδρομικούς σταθμούς.
«Όπως με κάθε νέο ψηφιακό σύστημα, είναι πιθανό να προκύψουν αρχικά προβλήματα», παραδέχεται η Κάνκο. «Γι’ αυτό και επιλέχθηκε να ξεκινήσει το σύστημα σε περίοδο χαμηλής ταξιδιωτικής κίνησης, ώστε να μειωθεί ο αντίκτυπος».
Σε περιπτώσεις μεγάλου φόρτου ή απρόβλεπτων τεχνικών προβλημάτων, οι τοπικές αρχές θα έχουν τη δυνατότητα να αναστείλουν προσωρινά τη χρήση του συστήματος. Το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε αισιόδοξο πως δεν θα υπάρξει συνωστισμός στις 12 Οκτωβρίου, αλλά παραδέχθηκε ότι η πλήρης εφαρμογή αποτελεί «μεγάλη πρόκληση», ειδικά για τη Γαλλία, που το 2024 υποδέχθηκε πάνω από 100 εκατομμύρια ξένους επισκέπτες.
Τα οφέλη για τους Ευρωπαίους πολίτες
Η ιδέα για το EES ξεκίνησε πριν από σχεδόν μια δεκαετία και υλοποιείται σήμερα με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας εντός της ΕΕ και την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το σύστημα θα διασφαλίσει πως όλοι όσοι εισέρχονται στη ζώνη Σένγκεν διαθέτουν έγκυρα και γνήσια ταξιδιωτικά έγγραφα.
«Οι νόμιμοι ταξιδιώτες δεν έχουν κανέναν λόγο να ανησυχούν», τονίζει η Κάνκο. «Το νέο σύστημα θα ενισχύσει την ασφάλεια χωρίς να δημιουργεί εμπόδια για όσους έρχονται στην Ευρώπη καλόπιστα».
