Από τη δημοσίευση διαθήκης μέχρι την αποποίηση: Πώς προστατεύονται οι κληρονόμοι και τι αλλάζει μετά από 80 χρόνια
Μετά από σχεδόν οκτώ δεκαετίες, το κληρονομικό δίκαιο της χώρας αλλάζει ριζικά. Το νέο νομοθετικό πλαίσιο, που ολοκλήρωσε η ειδική Ομάδα Εργασίας και παραδίδεται στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, εισάγει νέες κομβικές προθεσμίες για την προστασία των κληρονόμων, τη διασφάλιση της τελευταίας βούλησης του διαθέτη και την αποφυγή περιουσιακών παγίδων.
Η μεταρρύθμιση στοχεύει όχι μόνο στην επιτάχυνση των διαδικασιών, αλλά και στην αποτροπή του κατακερματισμού περιουσιών, εισάγοντας για πρώτη φορά τον θεσμό των κληρονομικών συμβάσεων που διευκολύνουν τη συνέχιση επιχειρήσεων.
Οι 10 ημερομηνίες – κλειδιά του νέου νόμου
1. Δημοσίευση ιδιόγραφης διαθήκης
Όποιος κατέχει ιδιόγραφη διαθήκη υποχρεούται, χωρίς καθυστέρηση, να την προσκομίσει σε συμβολαιογράφο μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη. Ο συμβολαιογράφος με τη σειρά του οφείλει να προχωρήσει άμεσα στη δημοσίευσή της.
2. Κήρυξη κυρίας διαθήκης μετά διετία
Αν μια ιδιόγραφη διαθήκη εμφανιστεί για δημοσίευση μετά την πάροδο δύο ετών από τον θάνατο, απαιτείται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη για να διαπιστωθεί η γνησιότητά της και να κηρυχθεί κυρία.
3. Διαθήκες σε νοσοκομεία και μονάδες φροντίδας
Διαθήκες που συντάσσονται κατά τη νοσηλεία ή εντός τριών μηνών από την αποχώρηση είναι άκυρες στο μέρος που ευνοούν εργαζόμενους ή διοικούντες των ιδρυμάτων, εκτός αν αυτοί είναι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι.
4. Κληρονομικά δικαιώματα συντρόφου σε ελεύθερη ένωση
Ο σύντροφος που συζούσε μόνιμα με τον κληρονομούμενο επί τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον θάνατο, ή χωρίς χρονικό περιορισμό εφόσον υπάρχουν κοινά τέκνα, αποκτά δικαίωμα στο «εξαίρετο» της κληρονομίας.
5. Κληροδοσία υπέρ φροντιστών
Θεσπίζεται κληροδοσία εκ του νόμου για όσους φρόντιζαν τον διαθέτη ουσιαστικά και χωρίς αντάλλαγμα για τουλάχιστον έξι μήνες στα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του.
6. Νόμιμη μοίρα και παραγραφή
Οι κατιόντες, οι γονείς και ο επιζών σύζυγος διατηρούν αξίωση για τη νόμιμη μοίρα, η οποία παραγράφεται ύστερα από δύο έτη από τότε που έμαθαν την ύπαρξή της, και οριστικά μετά από είκοσι έτη από τον θάνατο.
7. Αποποίηση κληρονομίας
Η προθεσμία αποποίησης ορίζεται σε τέσσερις μήνες από τότε που ο κληρονόμος πληροφορήθηκε την επαγωγή. Αν ο διαθέτης ή ο κληρονόμος κατοικούσε στο εξωτερικό, η προθεσμία παρατείνεται σε ένα έτος.
8. Διορισμός εκκαθαριστή
Η εκκαθάριση γίνεται από δικηγόρο, ο οποίος δεν μπορεί να είναι συγγενής του κληρονόμου έως 4ου βαθμού. Ο διορισθείς πρέπει να αποδεχθεί τη θέση του εντός δέκα ημερών, διαφορετικά θεωρείται ότι την αποποιήθηκε.
9. Αναγγελία δανειστών και απογραφή
Οι δανειστές της κληρονομίας οφείλουν να αναγγείλουν τις απαιτήσεις τους εντός έξι μηνών από τη δημοσίευση της σχετικής πρόσκλησης. Ο εκκαθαριστής ολοκληρώνει την απογραφή εντός τεσσάρων μηνών από το πέρας της προθεσμίας.
10. Δικαίωμα από κληροδοσία
Ο κληροδόχος μπορεί να αξιώσει την παροχή που του ανήκει εντός δύο ετών από τότε που έμαθε την ύπαρξή της και πάντως όχι μετά από πέντε έτη από τη δημοσίευση της διαθήκης.
