Η φετινή περίοδος των αναπνευστικών λοιμώξεων έχει ξεκινήσει εντυπωσιακά νωρίς και έντονα, ανατρέποντας κάθε προηγούμενο επιδημιολογικό δεδομένο και θέτοντας τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη επιφυλακή. Σε μια χρονιά όπου οι ειδικοί περίμεναν μια σχετικά «ήπια» εισαγωγή στο χειμερινό κύμα, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ διαφορετική. Η γρίπη εμφανίστηκε στη χώρα ήδη από τον Σεπτέμβριο -δύο έως τρεις μήνες νωρίτερα από τη συνήθη εποχική της δραστηριότητα- δημιουργώντας ανησυχία για το τι θα ακολουθήσει.
Την εικόνα αυτή παρουσίασαν οι επιστήμονες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ) χθες, επιβεβαιώνοντας πως τα πρώιμα κρούσματα γρίπης αποτελούν ξεκάθαρη ένδειξη ότι ο φετινός χειμώνας μπορεί να είναι μεγαλύτερος και βαρύτερος από το αναμενόμενο.
Η γρίπη έκανε «πρεμιέρα» από τον Σεπτέμβριο – Ένας χειμώνας που προβληματίζει
Σύμφωνα με την Καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός», Παρασκευή Κατσαούνου, η φετινή επιδημιολογική εικόνα δείχνει καθαρά ότι η γρίπη εγκαταστάθηκε στη χώρα από πολύ νωρίς. Τα πρώτα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά εντοπίστηκαν τον Σεπτέμβριο, γεγονός που αποτελεί σημαντική απόκλιση από τον καθιερωμένο κύκλο της νόσου, ο οποίος στην Ελλάδα έχει παραδοσιακά έναρξη τον Δεκέμβριο.
Αυτή η ανατροπή υποδηλώνει ότι το φετινό κύμα γρίπης ενδέχεται:
- να διαρκέσει περισσότερο,
- να εμφανίσει μεγαλύτερη ένταση,
- να επιβαρύνει σημαντικά ευάλωτους πληθυσμούς,
- και ενδεχομένως να οδηγήσει σε πίεση του συστήματος υγείας.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι ανεμβολίαστοι, οι ηλικιωμένοι, οι χρονίως πάσχοντες -ιδίως οι ασθενείς με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)- αποτελούν τις ομάδες που αναμένεται να κινδυνεύσουν περισσότερο.
Η υποπαραλλαγή Κ της γρίπης Α(H3N2): Το νέο επιδημιολογικό «αγκάθι»
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται το στέλεχος Κ της γρίπης Α(H3N2). Η συγκεκριμένη υποπαραλλαγή έχει ήδη εντοπιστεί στη Βρετανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όμως δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί στην Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, όπως τόνισε η κα. Κατσαούνου, αυτό είναι «θέμα χρόνου» λόγω του τουρισμού και της αυξημένης διεθνούς κινητικότητας.
Ο πρόεδρος της ΕΠΕ, Καθηγητής Στέλιος Λουκίδης, εξήγησε ότι η Βρετανία είναι συχνά η πρώτη χώρα που ανιχνεύει νέες παραλλαγές, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κυκλοφορούν ήδη στην Ευρώπη ευρύτερα. Το μεγαλύτερο ζήτημα, όμως, βρίσκεται αλλού: το φετινό εμβόλιο καλύπτει τη γρίπη AH3N2, αλλά όχι την υποπαραλλαγή Κ, η οποία αναμένεται να κυριαρχήσει. Αυτό σημαίνει πως η ανοσιακή προστασία είναι μειωμένη.
Τι δείχνουν τα δεδομένα από το εξωτερικό:
- 1 στα 3 κρούσματα γρίπης αφορά την παραλλαγή Κ.
- Εμφανίζει βαρύτερη κλινική εικόνα.
- Προκαλεί παρατεταμένη νόσηση.
- Υπάρχει πιθανότητα η επιδημική περίοδος γρίπης να διαρκέσει έως τα τέλη Απριλίου.
Τα ελληνικά εργαστήρια αναμένεται να ολοκληρώσουν έως το τέλος της επόμενης εβδομάδας τις αναλύσεις που θα δείξουν εάν η παραλλαγή Κ έχει ήδη εισέλθει στη χώρα.
Οι ιοί που κυκλοφορούν στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή
Η κα. Κατσαούνου παρουσίασε και την τρέχουσα εικόνα των αναπνευστικών παθογόνων που κυκλοφορούν στη χώρα. Η επιδημιολογική αυτή «συγκατοίκηση» παραμένει σταθερή την τελευταία τριετία:
- Γρίπη
- SARS-CoV-2 (με λιγότερο λοιμογόνο παραλλαγή)
- Ρινοϊός – Εντεροϊός (συχνά σε συνύπαρξη)
- RSV (αναμένεται η έξαρση από Δεκέμβριο)
- Δεύτερος κορονοϊός, διαφορετικός από τον SARS-CoV-2
- Πνευμονιόκοκκος
Ο κορονοϊός έκανε την εμφάνισή του από το τέλος του καλοκαιριού, αλλά με ηπιότερη συμπεριφορά. Έτσι, και φέτος, η γρίπη αναμένεται να αποτελέσει τον «κυρίαρχο» ιό του χειμώνα.
ΧΑΠ: Η πιο ευάλωτη ομάδα του φετινού χειμώνα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσαν οι ειδικοί στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Οι ασθενείς με ΧΑΠ αποτελούν από τις πιο ευάλωτες ομάδες, λόγω της ήδη επιβαρυμένης αναπνευστικής λειτουργίας τους.
Αποκαλυπτικά στοιχεία από τον «Ευαγγελισμό»:
- 19% των ασθενών με ΧΑΠ που μολύνονται από ιούς χρειάζονται νοσηλεία.
- 31% όσων νοσηλεύονται έχουν ταυτόχρονα RSV και ΧΑΠ.
- 13% νοσηλεύονται με πνευμονιόκοκκο και ΧΑΠ, συχνά με θανατηφόρα κατάληξη.
Οι συνλομώξεις με γρίπη και άλλους ιούς οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη θνησιμότητα, κάτι που καταγράφεται επαναλαμβανόμενα τα τελευταία χρόνια.
Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις: Η «ασπίδα» που συχνά υποτιμούμε
Η κα. Κατσαούνου υπενθύμισε ότι πολλές φορές τα απλά, μη φαρμακευτικά μέτρα έχουν τεράστια αποτελεσματικότητα. Μεταξύ αυτών:
- Διακοπή καπνίσματος
- Εμβολιασμοί
- Πνευμονική αποκατάσταση (άσκηση και αναπνευστικές θεραπείες)
Όπως σημείωσε, η φετινή χειμερινή περίοδος αναμένεται να είναι παρατεταμένη και πολυκύμαντη, με συνεχείς διακυμάνσεις της επιδημιολογικής δραστηριότητας.
Ανάγκη για επαρκή θωράκιση του πληθυσμού
Οι πνευμονολόγοι παραμένουν σε κατάσταση αυξημένης επαγρύπνησης, καλώντας τους πολίτες -ιδίως τις ευάλωτες ομάδες- να αξιοποιήσουν την προστασία που προσφέρει ο εμβολιασμός. Συστήνεται:
- ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός,
- η επικαιροποιημένη δόση για COVID-19,
- και τα διαθέσιμα εμβόλια για RSV σε ηλικιωμένους και χρονίως πάσχοντες.
Τα εμβόλια αυτά μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις επιπλοκές, τις νοσηλείες και τη σοβαρή νόσηση.
