Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για τις σπείρες απατεώνων που εκμεταλλεύονται αφελείς πολίτες έρχονται να υπενθυμίσουν με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο εύκολο είναι σήμερα να πέσει κανείς θύμα οργανωμένης απάτης.
Δεν μιλάμε πλέον για μεμονωμένες περιπτώσεις ούτε για απλές μικροκομπίνες, αλλά για ολόκληρα δίκτυα, με δομή, οργάνωση, στρατολόγηση και μηχανισμούς παραπλάνησης που θυμίζουν επαγγελματικές επιχειρήσεις. Ομως, παρά τα συνεχή προειδοποιητικά σημάδια, ένα ερώτημα αιωρείται ξανά και ξανά. «Καλά, τόσα κορόιδα υπάρχουν γύρω μας;»
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι άνθρωποι που πέφτουν θύματα δεν είναι απαραίτητα αφελείς ή αδιάφοροι. Συνήθως είναι απλώς απροετοίμαστοι. Σε μια εποχή κατά την οποία το άγχος, η οικονομική ανασφάλεια και οι καταιγιστικοί ρυθμοί της ζωής μάς κυνηγούν, η κρίση μας εύκολα μπορεί να θολώσει. Μια υπόσχεση για εύκολη λύση, γρήγορο κέρδος ή άμεση βοήθεια δείχνει πάντα δελεαστική. Οι σπείρες αυτό ακριβώς εκμεταλλεύονται: την ανθρώπινη ανάγκη για ασφάλεια, την ελπίδα, την αφέλεια της στιγμής.
Οι αποκαλύψεις φέρνουν στο φως ιστορίες ανθρώπων που έχασαν αποταμιεύσεις μιας ζωής, επιχειρηματίες που παρασύρθηκαν σε δήθεν επενδύσεις, ηλικιωμένους που τρομοκρατήθηκαν από δήθεν αστυνομικούς, νέους που πιάστηκαν σε ψηφιακές παγίδες μέσω κοινωνικών δικτύων. Κοινός παρονομαστής, η μεθοδικότητα των δραστών. Χτίζουν προφίλ, παρακολουθούν συμπεριφορά, δοκιμάζουν τα όρια των θυμάτων τους. Κι όταν πετύχουν τη σωστή στιγμή, χτυπούν.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποινικό. Είναι και κοινωνικό. Η καλλιέργεια εμπιστοσύνης, η ενημέρωση και η ενδυνάμωση των πολιτών είναι απαραίτητες για να περιοριστεί το φαινόμενο. Δεν αρκεί η Αστυνομία ή η Δικαιοσύνη. Χρειάζεται παιδεία, γνώση και εγρήγορση. Χρειάζεται καθημερινή, συλλογική άμυνα απέναντι στην εξαπάτηση, ειδικά τώρα που η τεχνολογία επιτρέπει στους επιτηδείους να κρύβονται καλύτερα από ποτέ. Είναι εύκολο να χλευάσει κανείς τα θύματα και να πει «εγώ δεν θα την πατούσα ποτέ». Ομως η αλήθεια είναι ότι καθένας μπορεί σε μια στιγμή αδυναμίας να γίνει στόχος. Το ζητούμενο δεν είναι να γελάμε με τα… κορόιδα, αλλά να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς που καθιστούν την απάτη τόσο αποτελεσματική. Αντί για κυνισμό, χρειαζόμαστε αλληλεγγύη. Αντί για ειρωνεία, χρειαζόμαστε ενημέρωση.
Γιατί, τελικά, πίσω από το δικαιολογημένο ερώτημα «καλά, τόσα κορόιδα υπάρχουν γύρω μας;» κρύβεται μια πιο ουσιαστική ανησυχία. Μήπως δεν έχουμε μάθει ακόμη να αναγνωρίζουμε τους κινδύνους που κρύβονται δίπλα μας; Μήπως αφήνουμε τον φόβο ή την ελπίδα να θολώνει την κρίση μας; Και, κυρίως, μήπως έχουμε όλοι, λίγο πολύ, την ανάγκη να πιστέψουμε σε κάτι που μακάρι να ήταν αλήθεια;
Η ΑΚΙΣ
