Η αγορά στερείται δεκάδες χιλιάδες διαθέσιμα σπίτια, προκαλώντας άνοδο των ενοικίων και των τιμών αγοράς
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα στην ευρωπαϊκή αγορά κατοικίας, καθώς πάνω από το ένα τρίτο των οικιστικών ακινήτων της χώρας παραμένει κενό. Το φαινόμενο αυτό στερεί από την αγορά δεκάδες χιλιάδες διαθέσιμα σπίτια, εντείνει την έλλειψη προσφοράς και προκαλεί άνοδο τόσο των ενοικίων όσο και των τιμών αγοράς.
Σύμφωνα με στοιχεία της BluPeak Real Estate Analytics, από τα περίπου 6,5 εκατομμύρια κατοικιών στη χώρα, περισσότερα από 2,2 εκατομμύρια είναι αχρησιμοποίητα – ποσοστό άνω του 33%, ένα από τα μεγαλύτερα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Eνωση. Το ζήτημα δεν εντοπίζεται σε απομακρυσμένες ή εγκαταλειμμένες περιοχές, αλλά πλήττει ισχυρά τις περιοχές με τη μεγαλύτερη ζήτηση. Χαρακτηριστικό είναι ότι πέντε βασικές Περιφέρειες συγκεντρώνουν σχεδόν το 60% όλων των κενών κατοικιών της χώρας. Η Αττική, η Κεντρική Μακεδονία, η Πελοπόννησος, η Δυτική Ελλάδα και η Θεσσαλία παρουσιάζουν έντονη συγκέντρωση άδειων κατοικιών, γεγονός που αποτυπώνει μια βαθιά αναντιστοιχία μεταξύ διαθέσιμων ακινήτων και πραγματικών στεγαστικών αναγκών.
Η Περιφέρεια Αττικής βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς συνδυάζει τη μεγαλύτερη πίεση στην αγορά ακινήτων με τον υψηλότερο αριθμό κενών κατοικιών – πάνω από μισό εκατομμύριο. Εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος παρατηρούνται μεγάλες διαφοροποιήσεις, με ορισμένους δήμους να εμφανίζουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά κενότητας. Ο Δήμος Αθηναίων καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό κενών κατοικιών στον κεντρικό τομέα καθώς είναι περίπου 117.000 σπίτια, δηλαδή το 26,8% του συνόλου. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, αυτός ο αριθμός σχεδόν ισοδυναμεί με όλες τις κατοικίες της Πάτρας.
Αυτή η εικόνα αποκαλύπτει ότι, παρά την τεράστια ζήτηση για στέγη στο κέντρο, χιλιάδες ακίνητα παραμένουν ανεκμετάλλευτα λόγω παλαιότητας, εγκατάλειψης ή αδυναμίας ανακαίνισης. Αντίστοιχα υψηλοί δείκτες καταγράφονται στους γύρω δήμους. Ο Δήμος Ζωγράφου έρχεται δεύτερος με 21,6%, ακολουθούμενος από τους Δήμους Υμηττού – Δάφνης, Καισαριανής και Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας. Αυτή η συγκέντρωση κενών κατοικιών σε πυκνοκατοικημένες περιοχές τονίζει το μεγάλο παράδοξο μιας πόλης που αναζητά απεγνωσμένα στέγη, ενώ διαθέτει χιλιάδες αναξιοποίητα διαμερίσματα.
Στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά, η κατάσταση παραμένει ανησυχητική. Ο ίδιος ο Δήμος Πειραιά καταγράφει ποσοστό 22,1%, ενώ ανάλογα υψηλά ποσοστά εμφανίζουν το Πέραμα και το Κερατσίνι – Δραπετσώνα. Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει την παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος και τη μερική εγκατάλειψη περιοχών που άλλοτε αποτελούσαν σημαντικούς πόλους κατοικίας για εργατικές οικογένειες.
Οι δήμοι της Δυτικής Αθήνας παρουσιάζουν πιο συγκρατημένα αλλά πάντα υψηλά ποσοστά κενών κατοικιών. Το Αιγάλεω ξεπερνά το 21%, ενώ ακολουθούν το Περιστέρι και ο Δήμος Αγίων Αναργύρων – Καματερού. Παρά τη ζήτηση για προσιτή στέγη σε πιο οικονομικές περιοχές, μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει μη αξιοποιημένο ή χωρίς σύγχρονες προδιαγραφές, που θα το καθιστούσαν άμεσα κατοικήσιμο.
Στα βόρεια προάστια των Αθηνών τα Βριλήσσια εμφανίζουν το χαμηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την περιφέρεια με ποσοστό 9%, ενώ η πλειονότητα των δήμων κινείται κάτω από το 20%. Αυτό συνδέεται με τη γενικότερη οικονομική ευρωστία των περιοχών αυτών, όπου τα ακίνητα είτε κατοικούνται είτε αξιοποιούνται πιο συστηματικά.
Τα νότια προάστια παρουσιάζουν ένα χαρακτηριστικό παράδοξο και έτσι, παρά την έντονη ζήτηση και τις υψηλές τιμές, καταγράφουν σημαντικό ποσοστό κενών ακινήτων. Η Καλλιθέα ηγείται της περιοχής, ξεπερνώντας το 22% σε αδρανή ακίνητα. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι πολλά από αυτά τα διαμερίσματα είναι παλαιά και μικρά, με αποτέλεσμα να παραμένουν εκτός της αγοράς, καθώς δεν προσελκύουν εύκολα αγοραστές, παρά την εμπορική ευρωστία της περιοχής.
Οι πέντε περιφέρειες με τα περισσότερα κενά ακίνητα:
Πέραν της Αττικής, τέσσερις ακόμα περιφέρειες συγκεντρώνουν τεράστιο αριθμό αδιάθετων κατοικιών:
■ Δυτική Ελλάδα: 155.000 κατοικίες
■ Θεσσαλία: 133.000 κατοικίες
■ Κεντρική Μακεδονία: 363.000 κατοικίες
■ Πελοπόννησος: 209.000 κατοικίες
Η κατανομή αυτή υποδηλώνει ότι το πρόβλημα είναι εθνικό και όχι αποκλειστικά αστικό, συνδεόμενο με την εγκατάλειψη της υπαίθρου, τη μετανάστευση προς τα κέντρα και τη μη αξιοποίηση επαρχιακών ακινήτων.
Μεγάλοι δήμοι εκτός Αττικής – Ισχυρή παρουσία του φαινομένου
Ακόμη και εκτός πρωτεύουσας, μεγάλοι αστικοί δήμοι αντιμετωπίζουν σημαντικά ποσοστά κενών κατοικιών, συχνά άνω του 25%.
■ Βόλος: Με ποσοστό 26,9%, αντανακλά την εκτεταμένη εγκατάλειψη παλιών κτιρίων στο ιστορικό κέντρο.
■ Ηράκλειο Κρήτης: Με ποσοστό 24,9%.
■ Θεσσαλονίκη: Με ποσοστό 25,1%, παρά την αυξημένη ζήτηση τα τελευταία χρόνια.
■ Ιωάννινα: Με ποσοστό 28,8%, η πόλη παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στη χώρα. Το μεγάλο πλήθος φοιτητών και η εποχική χρήση κατοικιών εξηγούν μέρος του φαινομένου.
■ Λάρισα: Με ποσοστό 19,8%.
■ Πάτρα: Με ποσοστό 25,5%, μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα αξιοποίησης κατοικιών κοντά στο λιμάνι και στην παλαιά πόλη.
■ Χαλκίδα: Με ποσοστό 28,4%, επηρεάζεται από την παλαιότητα πολλών ακινήτων και την περιορισμένη οικονομική δραστηριότητα σε ορισμένους τομείς.
