Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης δεν ενδυναμώνει τους δήμους, ενδυναμώνει το κεντρικό κράτος
Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης παρουσιάστηκε από το υπουργείο Εσωτερικών ως «μεγάλη θεσμική τομή». Μόνο που, όπως συχνά συμβαίνει στη χώρα μας, η ρητορική της μεταρρύθμισης απέχει δραματικά από την πραγματικότητα.
- Γράφει ο Τάκης Αβραμίδης*
Πίσω από τις εύηχες υποσχέσεις περί ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κρύβεται μια βαθιά αντίφαση: ο Κώδικας δεν ενδυναμώνει τους δήμους, ενδυναμώνει το κεντρικό κράτος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: υπηρετεί ο νέος Κώδικας την αρχή της εγγύτητας, την άσκηση πολιτικής όσο το δυνατόν πιο κοντά στον πολίτη;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: ΟΧΙ. Αντί να εμπεδώνει μια ισχυρή, ανεξάρτητη και παραγωγική Αυτοδιοίκηση, ο Κώδικας παγιώνει τη λογική του συγκεντρωτισμού, μετατρέποντας τους δήμους σε εκτελεστικούς βραχίονες αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού. Μιλά για «αποκέντρωση», αλλά νομοθετεί το ακριβώς αντίθετο. Κι όμως, το Σύνταγμα είναι σαφές. Το άρθρο 102 κατοχυρώνει όχι μόνο τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, αλλά και την υποχρέωση του κράτους να τους παρέχει τους αναγκαίους πόρους για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.
Η δε αρχή αυτή ενισχύεται και διεθνώς: ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτονομίας επιβάλλει ρητά ότι κάθε μεταφορά αρμοδιότητας προς τους δήμους πρέπει να συνοδεύεται και από αντίστοιχους οικονομικούς πόρους. Συμβαίνει όμως ακριβώς το αντίθετο. Αυξημένες αρμοδιότητες στους δήμους, πόροι που μένουν στα υπουργεία. Δήμοι που καλούνται να κάνουν περισσότερα με λιγότερα. Αυτοδιοίκηση που, αντί να σχεδιάζει πολιτικές, περιορίζεται στο να διεκδικεί εγκρίσεις, επιχορηγήσεις και υπογραφές.
Χωρίς σταθερή, επαρκή και θεσμοθετημένη χρηματοδότηση, καμία τοπική Αρχή δεν μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά ανεξάρτητα. Παράλληλα, ο Κώδικας ενισχύει αποφασιστικά τον ρόλο των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, που κάποτε είχε εξαγγελθεί ότι θα καταργηθούν. Σήμερα μετατρέπονται σε ρυθμιστές της τοπικής δημοκρατίας: ελέγχουν, παρεμβαίνουν, ακυρώνουν. Στο όνομα της «νομιμότητας» ενισχύονται μηχανισμοί που επιτρέπουν στο κράτος να μπλοκάρει αποφάσεις αιρετών, όποτε αυτές δεν «ευθυγραμμίζονται».
Ετσι, η υπόσχεση για πραγματική αποκέντρωση μετατρέπεται σε κενό γράμμα. Αν θέλουμε ουσιαστική αλλαγή, απαιτούνται σεβασμός στο Σύνταγμα, πίστη στις αρχές της Ευρωπαϊκής Τοπικής Αυτονομίας και, πάνω από όλα, πραγματική πολιτική βούληση να πάψει το κράτος να λειτουργεί ως κηδεμόνας των τοπικών κοινωνιών.
*Αντιδήμαρχος Διοίκησης και Ανθρώπινου Δυναμικού του Δήμου Πειραιά
