Υψηλή διείσδυση στην ελληνική αγορά, πίεση σε μικρές επιχειρήσεις και ανοιχτό το ενδεχόμενο ρυθμιστικών παρεμβάσεων
Ως σοβαρή απειλή για τη βιωσιμότητα του ελληνικού λιανεμπορίου, και ειδικά των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, αναδεικνύονται οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου που έχουν έδρα σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα της NielsenIQ που παρουσιάστηκε από τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Ελλάδος. Η πολιτική χαμηλών τιμών και η έντονη παρουσία στα social media έχουν οδηγήσει σε εξαιρετικά υψηλή διείσδυση αυτών των marketplaces στην ελληνική αγορά.
Η έρευνα δείχνει ότι 8 στους 10 Έλληνες καταναλωτές έχουν πραγματοποιήσει αγορές από τουλάχιστον μία πλατφόρμα με έδρα εκτός Ε.Ε., με τα Temu και Shein να καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδα αναγνωρισιμότητας. Συνολικά, το 94% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι έκανε online αγορές το τελευταίο δωδεκάμηνο, γεγονός που αποτυπώνει τη δυναμική αλλά και τις στρεβλώσεις της ψηφιακής αγοράς.
Υψηλή χρήση και επαναλαμβανόμενες αγορές
Σημαντικό εύρημα αποτελεί η συχνότητα χρήσης των συγκεκριμένων πλατφορμών, καθώς περίπου 3 στους 10 χρήστες πραγματοποιούν αγορές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Οι βασικές κατηγορίες προϊόντων αφορούν τη μόδα και την ένδυση, είδη σπιτιού και μικροαντικείμενα, καθώς και ηλεκτρονικά και gadgets.
Καθοριστικός παράγοντας επιλογής παραμένει η τιμή. Η χαμηλή τιμολόγηση υπερισχύει με μεγάλη διαφορά έναντι κάθε άλλου κριτηρίου, ακόμη και όταν οι καταναλωτές γνωρίζουν ότι τα προϊόντα ενδέχεται να μην πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας. Η μέση ετήσια δαπάνη σε marketplaces χωρών εκτός Ε.Ε. ανέρχεται στα 244 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 45% της συνολικής online δαπάνης των χρηστών αυτών.
Παρά τη μεγάλη χρήση, η εμπιστοσύνη παραμένει περιορισμένη. 4 στους 10 χρήστες δηλώνουν υψηλή ικανοποίηση από τις αγορές τους, ωστόσο η συνολική στάση χαρακτηρίζεται από επιφυλακτικότητα. Αντίθετα, οι μη χρήστες εμφανίζουν πολύ χαμηλή εμπιστοσύνη απέναντι στις συγκεκριμένες πλατφόρμες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι 6 στους 10 καταναλωτές θεωρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας πολύ σημαντικά, ενώ 7 στους 10 χρήστες γνωρίζουν ότι τα marketplaces εκτός Ε.Ε. ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με αυτά. Παρ’ όλα αυτά, η χαμηλή τιμή εξακολουθεί να λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο αγοράς.
Σε ό,τι αφορά πιθανές ρυθμιστικές παρεμβάσεις, η έρευνα καταγράφει διχασμό των καταναλωτών. Σε περίπτωση αύξησης τιμών λόγω δασμών, σχεδόν 40% των χρηστών δηλώνει ότι θα σταματούσε τις αγορές από αυτές τις πλατφόρμες. Παράλληλα, περίπου 1 στους 3 εμφανίζεται θετικός στην επιβολή ειδικού τέλους ανά παραγγελία, κυρίως όσοι ήδη δεν χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα marketplaces.
Η στάση αυτή δείχνει ότι η κοινωνική αποδοχή ενός τέτοιου μέτρου δεν είναι δεδομένη, ωστόσο δημιουργείται περιθώριο πολιτικής παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το μήνυμα της ΕΣΕΕ και η συζήτηση για το de minimis
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας έχει ζητήσει την επιβολή δασμών από το πρώτο ευρώ για τα πακέτα από πλατφόρμες τρίτων χωρών. Παρότι το προσωρινό τέλος των 3 ευρώ στα μικροδέματα χαμηλής αξίας που αποφασίστηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο χαρακτηρίζεται ως θετικό βήμα, επισημαίνεται ότι δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κατάργηση του καθεστώτος απαλλαγής χαμηλής αξίας κάτω των 150 ευρώ.
Όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΣΕΛΠΕ, Κώστας Γεράρδος, τα ευρήματα της έρευνας αποτυπώνουν μια δομική στρέβλωση στην αγορά, με τη διαμόρφωση ενός παράλληλου εμπορίου όπου η χαμηλή τιμή επιτυγχάνεται μέσω απουσίας κανόνων. Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις λιανικής λειτουργούν υπό καθεστώς αυστηρών ελέγχων, υψηλής φορολογίας και πλήρους συμμόρφωσης με το κανονιστικό πλαίσιο.
Η έρευνα καταλήγει ότι στοχευμένες και συνεκτικές ρυθμιστικές παρεμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών και να αποκαταστήσουν ίσους όρους ανταγωνισμού, με επίκεντρο την προστασία του καταναλωτή και τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού λιανεμπορίου.
