Η κορυφαία εορτή της Ορθοδοξίας και το θεολογικό της βάθος
Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στη μεγάλη δεσποτική εορτή της κατά σάρκα Γεννήσεως του Κυρίου, δηλαδή στα Χριστούγεννα. Πρόκειται για τη σημαντικότερη γιορτή της Χριστιανοσύνης, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην 25η Δεκεμβρίου, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρο το εορταστικό δωδεκαήμερο μέχρι και τα Θεοφάνια.
Από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, μόνο ο Λουκάς και ο Ματθαίος ξεκινούν τη διήγησή τους από τη Γέννηση του Ιησούς Χριστός. Οι αφηγήσεις τους δεν ταυτίζονται πλήρως, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά, με την περιγραφή του Λουκάς να θεωρείται η πιο αναλυτική.
Συνδυάζοντας τα Ευαγγέλια και άλλες ιστορικές πηγές, προκύπτει η εξής εικόνα των γεγονότων: την εποχή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αυγούστου και ενώ η Συρία διοικούνταν από τον Κυρήνιο, διατάχθηκε γενική απογραφή του πληθυσμού. Τότε, άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε στον Ιωσήφ και του αποκάλυψε ότι η Μαρία θα γεννούσε εκ Πνεύματος Αγίου τον Θεάνθρωπο. Ο Ιωσήφ πήρε μαζί του τη Μαρία και από τη Ναζαρέτ κατευθύνθηκαν στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, όπου βασίλευε ο Ηρώδης ο Μέγας. Εκεί γεννήθηκε ο Χριστός μέσα σε συνθήκες απλότητας και ταπείνωσης.
«Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη»
Την ίδια ώρα, άγγελος Κυρίου ανήγγειλε το χαρμόσυνο γεγονός σε ποιμένες που αγρυπνούσαν στα χωράφια, ενώ πλήθος αγγέλων δοξολογούσε τον Θεό ψάλλοντας το «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη». Παράλληλα, ένα λαμπρό άστρο εμφανίστηκε στην Ανατολή – το οποίο κατά καιρούς έχει ταυτιστεί ακόμη και με τον κομήτη του Χάλεϋ – και οδήγησε τρεις Μάγους στα Ιεροσόλυμα. Μετά τη συνάντησή τους με τον Ηρώδη, συνέχισαν το ταξίδι τους μέχρι τη Βηθλεέμ, όπου προσκύνησαν το Θείο Βρέφος και Του προσέφεραν χρυσό, λίβανο και σμύρνα.
Για τους χριστιανούς, η Γέννηση του Χριστού αποτελεί την εκπλήρωση των προφητειών της Παλαιάς Διαθήκης. Ο Χριστός αναγνωρίζεται ως ο Μεσσίας που ήρθε για να λυτρώσει τον άνθρωπο από την αμαρτία. Όπως χαρακτηριστικά διατυπώνεται στη θεολογική παράδοση, «ο Θεός έγινε άνθρωπος, για να μπορέσει ο άνθρωπος να γίνει θεός κατά χάριν».
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, τα Χριστούγεννα δεν τιμούν απλώς ένα ιστορικό γεγονός, αλλά το μυστήριο της Ενανθρώπησης του Υιού και Λόγου του Θεού. Ολόκληρη η θεότητα ενώνεται με ολόκληρη την ανθρώπινη φύση στο Πρόσωπο του Χριστού. Η Σάρκωση θεωρείται γεγονός υπέρ φύσιν, ένα «μέγα μυστήριο ευσεβείας», όπως τονίζεται και στην Αγία Γραφή. Ο σκοπός αυτής της θείας συγκατάβασης, σύμφωνα με τον Μέγα Αθανάσιο, είναι να μπορέσει ο άνθρωπος να φτάσει στη θέωση.
Μέσα από αυτή τη σχέση κοινωνίας και αγάπης, ο άνθρωπος βρίσκει την αληθινή του αξία και λύτρωση. Όπως υπογραμμίζει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, ό,τι δεν προσλαμβάνεται από τον Θεό δεν μπορεί να θεραπευτεί. Ο Λόγος του Θεού «σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν», καθιστώντας τον απρόσιτο Θεό προσιτό, τον αόρατο ορατό και τον άπειρο χωρητό, από άπειρη αγάπη προς το πλάσμα Του.
Όσον αφορά τη χρονολογία γέννησης του Ιησού, αυτή δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Οι μαρτυρίες της Καινής Διαθήκης είναι χρονολογικά ασαφείς και το έτος 1 μ.Χ. δεν συμφωνεί απόλυτα με τα ιστορικά δεδομένα της εποχής. Τα στοιχεία που διαθέτουμε προέρχονται κυρίως από τα Ευαγγέλια και σχετίζονται με τη βασιλεία του Αυγούστου, την εποχή του Ηρώδη στην Ιουδαία, την απογραφή επί Κυρηνίου και τις αναφορές στο άστρο της Βηθλεέμ. Με βάση αυτά, η Γέννηση τοποθετείται κατά προσέγγιση λίγα χρόνια πριν από το συμβατικό 1 μ.Χ.
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι η καθιέρωση της εορτής των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου έγινε το 397 μ.Χ., επί πατριαρχίας του Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Σύμφωνα με άλλη παράδοση, ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Ιουβενάλιος διαχώρισε τη γιορτή των Χριστουγέννων από τα Φώτα, τα οποία παλαιότερα συνεορτάζονταν στις 6 Ιανουαρίου.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’
Ἡ γέννησίς σου Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἀνέτειλε τῷ κόσμῳ, τὸ φῶς τὸ τῆς γνώσεως· ἐν αὐτῇ γὰρ οἱ τοῖς ἄστροις λατρεύοντες, ὑπὸ ἀστέρος ἐδιδάσκοντο, σὲ προσκυνεῖν, τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, καὶ σὲ γινώσκειν ἐξ ὕψους ἀνατολήν, Κύριε δόξα σοι.
Ποιο γιορτάζουν
Σύμφωνα με το σημερινό εορτολόγιο, την ονομαστική τους εορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
Βηθλεέμ, Γκασπάρ, Γκάσπαρος, Γάσπαρης, Εμμανουήλ, Μανώλης, Μανόλης, Μανουήλ, Μάνος, Μανούσος, Μανουσάκης, Μανουσάκι, Εμμανουέλλα, Εμμανουέλα, Έμμυλι, Μανουέλα, Μανωλία, Μελχιώρ, Μελχιόρ, Μπαλταζάρ, Μπαλτασάρ, Χρήστος, Χρίστος, Χριστίνα, Χριστιάνα, Κριστιάνα, Χρίστα, Κρίστα, Χρίστη, Κρίστη, Χρυσή, Χρύσα, Χρυσαλία, Χρυσαυγή, Χρυσούλα, Σήλια, Χρυστάλλα και Χρυσταλλία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά από τα παραπάνω ονόματα τιμώνται και σε άλλες ημερομηνίες μέσα στο έτος.
