Αναθεωρεί τη στρατηγική ασφαλείας της εξαιτίας του φόβου επικείμενης σύγκρουσης με τη Ρωσία
Μπορεί η ζωή να κυλάει φαινομενικά ήσυχα στο Οσλο, όμως η προετοιμασία εδώ και μήνες των αντιαεροπορικών καταφυγίων, οι οδηγίες επιβίωσης που έχουν δοθεί στους πολίτες για το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση πολέμου ή παρατεταμένης κρίσης και η ενίσχυση της πολιτικής άμυνας μαρτυρούν πως η κυβέρνηση της Νορβηγίας αναθεωρεί τη στρατηγική ασφαλείας της χώρας, σε ένα πλαίσιο όπου κυριαρχεί ο φόβος επικείμενης σύγκρουσης με τη Ρωσία.
- Από τη Μαρία Δεναξά
Το δημοτικό διαμέρισμα του Σεντ Χάνσχαουγκεν φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα αντιαεροπορικά καταφύγια της νορβηγικής πρωτεύουσας, που θα μπορούσε να φιλοξενήσει έως και 1.100 ανθρώπους σε περίπτωση επίθεσης. Πρόκειται για έναν λιτό χώρο, σχεδιασμένο ώστε να αντέχει σε πιθανούς βομβαρδισμούς και πυρηνικές, βιολογικές ή χημικές απειλές (NRBC).
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αυτές οι υποδομές είχαν σχεδόν εγκαταλειφθεί. Σήμερα, όμως, επανήλθαν στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης της σκανδιναβικής χώρας, εξαιτίας της τεταμένης κατάστασης με τη Ρωσία. Ως μέλος του ΝΑΤΟ, η Νορβηγία επιθυμεί να επαναφέρει την υποχρέωση δημιουργίας καταφυγίων στα νέα μεγάλα κτίρια, ένα μέτρο που είχε εγκαταλειφθεί το 1998, σε ένα κλίμα γεωπολιτικής αισιοδοξίας μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.
Η χώρα διαθέτει σήμερα σχεδόν 18.600 καταφύγια, τα οποία καλύπτουν λιγότερο από το μισό του πληθυσμού της, που υπολογίζεται σε 5,6 εκατομμύρια κατοίκους. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις έχουν πλέον παλιώσει. «Πολλά καταφύγια χρειάζονται εκσυγχρονισμό: κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, έχουν υγρασία, είναι παλιά…» δήλωσε στο γαλλικό πρακτορείο ο Οϊστεϊν Κνούντσεν, επικεφαλής της νορβηγικής Πολιτικής Αμυνας.
Ο στόχος, άλλωστε, δεν είναι η κατασκευή υπερσύγχρονων και δαπανηρών υποδομών, αλλά η ύπαρξη απλών προστατευτικών εγκαταστάσεων που να μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες μορφές απειλών που παρατηρούνται στις σύγχρονες συγκρούσεις, ιδιαίτερα από τη μαζική χρήση drones. Τα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία παίζουν κεντρικό ρόλο σε αυτό το νέο δόγμα ασφαλείας.
«Οι Ουκρανοί συνάδελφοί μου διεξάγουν έναν υπαρξιακό πόλεμο στο ίδιο τους το έδαφος και, παρ’ όλα αυτά, βρίσκουν ακόμη χρόνο να μοιραστούν τις εμπειρίες τους» τονίζει ο Οϊστεϊν Κνούντσεν. «Ακόμη και μόνο να τους ακούς να περιγράφουν όσα ζουν, τις επιθέσεις κατά του άμαχου πληθυσμού, το τι σημαίνει να λειτουργείς ως δύναμη πολιτικής προστασίας σε καιρό πολέμου… αυτές οι εμπειρίες είναι ανεκτίμητες».
Ενοπλη σύγκρουση
Πέρα από τα καταφύγια, η Νορβηγία θέλει να κινητοποιήσει ολόκληρη την κοινωνία. Σε μια Λευκή Βίβλο που δημοσιεύτηκε πέρυσι, προτάθηκαν περίπου εκατό μέτρα, μεταξύ των οποίων αύξηση κατά 50% του προσωπικού της Πολιτικής Προστασίας, που θα φτάσει τα 12.000 άτομα, υποχρέωση κάθε δήμου να διαθέτει τοπικό συμβούλιο προετοιμασίας για κρίσεις, καθώς και αύξηση της διατροφικής αυτάρκειας στο 50% σε εθνικό επίπεδο έως το 2030.
Οι Αρχές της Νορβηγίας καλούν επίσης τους κατοίκους να διαθέτουν στο σπίτι τους αποθέματα που να τους επιτρέπουν να επιβιώσουν με πλήρη αυτονομία για μία εβδομάδα. «Για πολλές δεκαετίες στη Νορβηγία είχαμε την πολυτέλεια να διαθέτουμε σημαντικά κονδύλια σε άλλα πράγματα» εξηγεί η Κριστίνε Κάλσετ, υφυπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Ασφάλειας. «Αλλά, από τη στιγμή που η κατάσταση ασφαλείας επιδεινώθηκε, καταλάβαμε ότι υπήρχαν αρκετά πράγματα που έπρεπε να γίνουν, ώστε η προετοιμασία μας να περιλαμβάνει και το ενδεχόμενο πολέμου, το χειρότερο δυνατό σενάριο».
Το 2026 έχει τεθεί έτσι υπό το πρίσμα της «ολικής άμυνας» στη Νορβηγία, μιας έννοιας που αποσκοπεί στην προετοιμασία όλων των φορέων της χώρας: στρατού, διοίκησης, επιχειρήσεων και πολιτών, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν μια μεγάλη κρίση ή μια ένοπλη σύγκρουση. Παρόλο που όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο, πολλοί εξακολουθούν να μην ανησυχούν στον ίδιο βαθμό. Σύμφωνα με έρευνα της Πολιτικής Προστασίας της Νορβηγίας, το 37% των πολιτών δηλώνει ότι ενίσχυσε τις προετοιμασίες για το ενδεχόμενο πολέμου τους τελευταίους δώδεκα μήνες, αλλά μόλις το 21% πιστεύει ότι μια σύρραξη θα μπορούσε να ξεσπάσει στη χώρα μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
