Ηταν Απρίλιος 2024 όταν το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έκρουε εγκαίρως και αυστηρώς το καμπανάκι για τα… ουρανοκατέβατα ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης: «Το 2021 η Ε.Ε. σύστησε το ταμείο NextGenerationEU προικίζοντάς το με περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ. Ας μην ξεγελιόμαστε, δεν πρόκειται για «δωρεάν χρήμα». Τα κεφάλαια θα επιστραφούν στο ακέραιο μεταξύ 2028 και 2058. Σημειώνεται ότι κάθε χώρα της Ε.Ε. είναι υπεύθυνη για την αποπληρωμή των δανείων που έλαβε από τον Μηχανισμό.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Τα δάνεια που προορίζονται για τη χρηματοδότηση επιχορηγήσεων προς χώρες της Ε.Ε., καθώς και οι συναφείς τόκοι, θα εξοφληθούν συλλογικά από την Ε.Ε.». Μέχρι και σήμερα οι φωστήρες του Μαξίμου, όπως ο Ακης Σκέρτσος, εξακολουθούν να παρουσιάζουν τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης ως κάποιου είδους επιτυχία της κυβέρνησης. Σαν να έφερε αυτά τα λεφτά, ως δώρο ή δανεικά κι αγύριστα, ο «Μωυσής» Μητσοτάκης. Το ίδιο ακριβώς κάνει και ο πρωθυπουργός.
Πριν από λίγα 24ωρα ο Σκέρτσος κόμπαζε στα social media: «Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι μηχανισμός χρηματοδότησης με αυστηρό χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένα ορόσημα, όχι κατάλογος έργων που πρέπει πάση θυσία να παραμείνουν ενταγμένα μέχρι τέλους. Και οι αναθεωρήσεις κάθε εθνικού σχεδίου είναι μέρος της αρχιτεκτονικής του. Ολες οι χώρες της Ε.Ε. αξιοποίησαν αυτή τη δυνατότητα».
Στη συνέχεια ο -μη εκλεγμένος- υπουργός Επικρατείας και βασιλιάς της γκάφας επιστράτευσε κι άλλες βολικές, όσο κι ανακριβείς, εκφράσεις, όπως περί… προικίσματος: «Η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα πέτυχε τους στόχους της ψηφιακής και ενεργειακής σύγκλισης με την Ευρώπη, που ήταν εκ των βασικών προτεραιοτήτων του ΤΑΑ, και ταυτόχρονα προίκισε την ελληνική οικονομία και τη Δημόσια Διοίκηση με δεκάδες αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και χρήσιμα έργα που θα μας βοηθήσουν να κάνουμε το επόμενο αναπτυξιακό άλμα». Ασφαλώς και «δεν αξιοποίησαν όλες οι χώρες της Ε.Ε. αυτή τη δυνατότητα», όπως είπε ο Σκέρτσος. Και σίγουρα δεν υπάρχει κανένα… προίκισμα της ελληνικής οικονομίας από την κυβέρνηση.
Τι δεν λένε Μητσοτάκης και Σκέρτσος
1 Τα 36 δισ. ευρώ που εγκρίθηκαν για την Ελλάδα είναι μοιρασμένα. Περίπου τα 18 δισ. αφορούν απευθείας ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και τα υπόλοιπα δάνεια.
2 Για το ποσό της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης έχει δανειστεί η Ε.Ε. από τις αγορές, άρα η αποπληρωμή που ξεκινά από το 2028 επιβαρύνει τον Ευρωπαίο φορολογούμενο, ανάμεσά τους και τον Ελληνα.
3 Για τα δάνεια, που γίνονται μέσω τραπεζών, το βάρος φορτώνεται απευθείας και μόνο στον ελληνικό προϋπολογισμό.
Με 60 δισ. σε «λίγους» και «γαλάζιους»
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι: Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι 36 δισ. ευρώ. Μαζί με τα 22 δισ. από το ΕΣΠΑ, συγκροτούν ένα τεράστιο πακέτο σχεδόν 60 δισ. από το 2021-2027 συνολικά, που θα μπορούσε να αναστήσει τη χώρα. Ομως η οικονομία παραμένει γονατισμένη. Η ανάπτυξη «μαϊμού» στηρίζεται στα 60 δισ. που πηγαίνουν σε «λίγους» ή «γαλάζιους» και στο σφυροκόπημα της έμμεσης και άμεσης φορολογίας των πολλών.
Το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί και ιδιωτικές επενδύσεις, βασικά μέσω των τραπεζών. Το σχήμα προβλέπει συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης (50%), των τραπεζών με πολύ χαμηλότοκα δάνεια (30%) και του ιδιώτη (20%). Εδώ είναι που βρήκε χώρο η κυβέρνηση για να δώσει, νομότυπα, το χρήμα στους ισχυρούς και να αποκλείσει τους μικρομεσαίους, αφού οι προϋποθέσεις αφορούσαν ουσιαστικά μόνο τις πολύ μεγάλες εταιρίες.
Ο Μητσοτάκης κόμπαζε στις γειτονιές στην προεκλογική περίοδο των ευρωεκλογών ότι «σας έφερα χρήμα από την Ευρώπη». Ξεχνά να πει ότι το χρήμα δεν είναι δικό του, ούτε κάποιου αόρατου ευρωπαϊκού χεριού, για να το μοιράζει όπως ο ίδιος θέλει. Και μόνο ότι 3,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης πήγαν σε μόλις 45 ιδιωτικές επιχειρήσεις είναι κάτι που τα λέει όλα.
Η αλήθεια για τις μόνο 8 χώρες που πήραν τα λεφτά και τις 19 που είπαν «όχι»
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μέχρι και το α’ μισό του 2026, μόνο το 58%-65% των κονδυλίων είχε απορροφηθεί από τα κράτη-μέλη. Από αυτές τις χώρες τα περισσότερα δανεικά, αναλογικά με το ΑΕΠ τους, το 2019 έχει πάρει η Ελλάδα. Τα μισά χρήματα (περίπου στο 10% του ΑΕΠ), όπως ήδη αναφέραμε, είναι δανεικά και τα άλλα με τη μορφή επιχορηγήσεων.
Αντίθετα με όσα λέει ο Σκέρτσος υπάρχουν αρκετές χώρες που δεν έχουν λάβει καθόλου δανεικά ενώ και τα ποσά σε μορφή επιχορηγήσεων είναι αμελητέα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν και του μεγαθήριου στις ασφαλιστικές πιστώσεις COFACE, που φέρνει σήμερα στο φως η «κυριακάτικη δμοκρατία», τα δεδομένα έχουν ως εξής:
Δίχως να χρησιμοποιήσουν το ταμείο ή μόνο με επιχορηγήσεις είναι 19 χώρες: Οι 12 (Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Δανία, Σουηδία, Ολλανδία, Φινλανδία, Γερμανία, Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Μάλτα και Εσθονία) δεν χρησιμοποίησαν καν το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι άλλες 7 πήραν μόνο επιχορηγήσεις – η Βουλγαρία, η Σλοβακία, η Λετονία, η Κύπρος, η Σλοβενία, η Πορτογαλία και η Τσεχία. Μόνο οκτώ, η Ελλάδα (1η στη σχετική λίστα), η Κροατία, η Ισπανία, η Ρουμανία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία και η Ιταλία χρησιμοποίησαν εξίσου και δανεικά και επιχορηγήσεις. Η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό δανεικών από κάθε άλλη χώρα.
Οπως επισημαίνει η σχετική έκθεση της COFACE «ορισμένες χώρες ενδέχεται να θεωρούν τα δάνεια της Ε.Ε. λιγότερο συμφέροντα από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, όπως η Ισπανία, η οποία ανακοίνωσε τελικά ότι θα παραιτηθεί από 67 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια». Στην περίπτωση που τα λάμβανε, θα πλησίαζε -ή και θα ξεπερνούσε- την Ελλάδα.
Με λίγα λόγια, τα 18 δισ. ευρώ που πρέπει να ξεπληρωθούν έρχονται να προστεθούν στους άλλους γνωστούς βραχνάδες του ξεχειλωμένου δημόσιου και ιδιωτικού χρέους. Οταν, μάλιστα, οι αναπτυξιακοί δείκτες έχουν «σκαλώσει», τώρα που κόβεται το δανεικό χρήμα από την Ευρώπη.
