Μετωπική σύγκρουση με τη φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο καυσίμων έχει ανοίξει η κυβέρνηση, εξαπολύοντας διαδοχικά πλήγματα στα οργανωμένα κυκλώματα που δραστηριοποιούνται στον κλάδο.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το ύψος του παράνομου οφέλους που αποκομίζουν οι κακοποιοί, αλλά και τη σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού: πρατήρια που λειτουργούν νόμιμα καλούνται να επιβιώσουν απέναντι σε επιχειρήσεις που αποκτούν αθέμιτο πλεονέκτημα, «κερδίζοντας» χρήματα από κρυφές παρεμβάσεις στις αντλίες.
Κομβικό ζητούμενο για το Δημόσιο είναι η ανάκτηση των χρημάτων που χάνονται από τέτοιες πρακτικές. Αυτό, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της βεβαίωσης των αναλογούντων φόρων, της επιβολής προστίμων και, τελικά, της δημιουργίας πρόσθετων εσόδων που θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά για τη συνολική παραβατικότητα στον κλάδο.
Το μεγάλο στοίχημα του 2026: ψηφιακοί έλεγχοι σε πραγματικό χρόνο
Το κρίσιμο «στοίχημα» για το 2026 είναι η ολοκλήρωση της διασύνδεσης του συστήματος εισροών-εκροών με το myDATA της ΑΑΔΕ. Αν και τα παραστατικά πωλήσεων ενεργειακών προϊόντων διαβιβάζονται ψηφιακά από το 2021, το 2026 αναμένεται να αποτελέσει το έτος ωρίμανσης της αναβάθμισης: ενιαία διαβίβαση δεδομένων, αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις και «σήματα συναγερμού» σε πραγματικό χρόνο προς την ΑΑΔΕ.
Παράλληλα, επεκτείνεται η υποχρέωση και στα πρατήρια ιδιωτικής χρήσης μέσω του Μητρώου Δεξαμενών. Έως τις 23 Μαρτίου 2026 πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η ηλεκτρονική απογραφή τους και έως τις 23 Ιουνίου 2026 η εγκατάσταση συστήματος εισροών-εκροών, βάσει της ΚΥΑ Α.1176/2024. Στόχος είναι περισσότερα από 6.000 πρατήρια δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης να τεθούν σε καθεστώς στενής και διαρκούς παρακολούθησης.
Η διασύνδεση δεν περιορίζεται στην αντλία του πρατηρίου, αλλά αφορά σε ολόκληρη την αλυσίδα διακίνησης των καυσίμων. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει πλήρης ψηφιακή συνέχεια από την παραλαβή έως τη διάθεση, χωρίς «γκρίζες ζώνες» που ευνοούν λαθροχειρίες.
Το δημοσιονομικό αποτύπωμα της φοροδιαφυγής
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στα συνολικά στοιχεία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το 2023 το κενό συμμόρφωσης ΦΠΑ στην Ελλάδα ανήλθε σε 2,532 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 11,4% της δυνητικής υποχρέωσης. Σε μια χρονιά όπου τα έσοδα ΦΠΑ έφτασαν τα 19,756 δισ. ευρώ, το «αόρατο» τμήμα των μη εισπραττόμενων φόρων παραμένει ιδιαίτερα υψηλό, περιορίζοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης πολιτικών και παρεμβάσεων.
Αντίστοιχη εικόνα δίνει και ο απολογισμός της ΑΑΔΕ για το 2025. Παρά την υπέρβαση του στόχου εσόδων κατά πάνω από 2 δισ. ευρώ, καταγράφηκαν περισσότερες από 171.000 επιτόπιες φορολογικές, τελωνειακές και χημικές επιθεωρήσεις, με πάνω από 530.000 παραβάσεις. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν το εύρος της πίεσης που ασκείται στην αγορά.
Το 2026, ωστόσο, η έμφαση μετατοπίζεται: στόχος δεν είναι απλώς περισσότεροι έλεγχοι, αλλά πιο στοχευμένοι και ταχύτεροι, βασισμένοι σε δεδομένα και ψηφιακά εργαλεία. Είναι ενδεικτικό ότι από την 1η Ιουνίου 2025 έχουν εκδοθεί περισσότερα από 181,6 εκατ. ψηφιακά δελτία αποστολής, ενισχύοντας τη δυνατότητα παρακολούθησης της διακίνησης προϊόντων σε ευαίσθητους κλάδους, όπως τα καύσιμα.
Η μάχη για τα έσοδα δεν περιορίζεται στα πρατήρια. Το λαθρεμπόριο και η τελωνειακή απάτη συνιστούν δεύτερο, εξίσου κρίσιμο μέτωπο, με άμεσες απώλειες σε δασμούς και ΦΠΑ από εισαγωγές, αλλά και σε φόρους από την εγχώρια διάθεση.
