Η κατάσταση στον Ειδικό Τομέα Εκπαίδευσης θεωρείται έκτακτης ανάγκης, με την τοπική κοινωνία και τους γονείς να κάνουν λόγο για υποβάθμιση της εκπαιδευτικής καθημερινότητας των παιδιών με αναπηρία
Στις 30 Οκτωβρίου 2020 η Σάμος χτυπήθηκε από έναν ισχυρό σεισμό μεγέθους 6,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, με επίκεντρο στη θαλάσσια περιοχή βόρεια του νησιού. Η δόνηση ήταν από τις πιο καταστροφικές στη σύγχρονη Ιστορία της, αφήνοντας πίσω της εκτεταμένες ζημιές σε κτίρια, υποδομές και κοινωνική ζωή, και δύο νεκρά παιδιά που συγκλόνισαν ολόκληρη τη χώρα.
Την ημέρα εκείνη δύο μαθητές λυκείου, ηλικίας 15 και 17 ετών, επέστρεφαν στο σπίτι τους μετά το σχολείο στο Βαθύ της Σάμου, όταν ένας τοίχος κατέρρευσε πάνω τους σε έναν στενό δρόμο. Τα παιδιά καταπλακώθηκαν και ανασύρθηκαν νεκρά από τα συντρίμμια, αφήνοντας πίσω σοκ και θλίψη στην τοπική κοινωνία. Το τραγικό αυτό γεγονός έγινε σύμβολο των συνεπειών του σεισμού, ενώ από τη σεισμική δόνηση προκλήθηκαν σοβαρές δομικές ζημιές σε μεγάλο μέρος του σχολικού δικτύου της Σάμου. Σε 44 σχολικές μονάδες του νησιού, τουλάχιστον 11 κρίθηκαν προσωρινά ακατάλληλες για χρήση από τις υπηρεσίες εκπαίδευσης, όπως ανέφεραν τότε οι τοπικές Αρχές.
Οι προσωρινές λύσεις και τα κοντέινερ στα σχολεία
Λόγω των καταστροφών και των μη ασφαλών κτιρίων, πολλές σχολικές μονάδες στο νησί χρειάστηκε να βρουν προσωρινή στέγαση. Σε συνεργασία με τις τοπικές Αρχές και άλλους φορείς, στον χώρο της εκπαίδευσης χρησιμοποιήθηκαν προκάτ κοντέινερ ως προσωρινές αίθουσες διδασκαλίας, ώστε τα παιδιά να συνεχίσουν την εκπαιδευτική τους καθημερινότητα. Κάποιες από αυτές τις προσωρινές λύσεις ήταν οι δομές που μεταφέρθηκαν και εγκαταστάθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες όταν τα κατεστραμμένα κτίρια συνεχιζόταν να θεωρούνται ακατάλληλα.
Για παράδειγμα, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις όπου πρωτοβάθμια σχολεία στη Σάμο λειτουργούν ακόμη σε κοντέινερ ακόμα και χρόνια μετά τον σεισμό , ενώ έργα αναβάθμισης και αποκατάστασης κτιρίων προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Η χρήση κοντέινερ για αίθουσες διδασκαλίας δείχνει ότι η επείγουσα ανάγκη για ασφάλεια και χώρο μάθησης δεν έτυχε επαρκούς μόνιμης λύσης στην εκπαίδευση. Αυτές οι δομές, παρόλο που καλύπτουν προσωρινά την έλλειψη κατάλληλων χώρων, είναι υποδεέστερες σε διάρκεια, άνεση και σταθερότητα από μόνιμα σχολικά κτίρια.
Το Ειδικό Σχολείο και η σημερινή κατάσταση
Σήμερα, ενώ τα χρόνια πέρασαν από τον σεισμό, η κατάσταση στον Ειδικό Τομέα Εκπαίδευσης στην Ανατολική Σάμο θεωρείται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με την τοπική κοινωνία και τους γονείς να κάνουν λόγο για υποβάθμιση της εκπαιδευτικής καθημερινότητας των παιδιών με αναπηρία.
Σε πρόσφατες καταγγελίες αναφέρεται ότι οι εγκαταστάσεις του Ειδικού Σχολείου αντιμετωπίζουν εξαιρετικά σοβαρές ελλείψεις, με σοβαρά προβλήματα υγιεινής, παρουσία τρωκτικών και περιττωμάτων στα σχολικά κτίρια, και γενικότερα συνθήκες που περιγράφονται από γονείς και εκπαιδευτικούς ως «τριτοκοσμικές». Ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων έχει αντιδράσει έντονα, υποστηρίζοντας ότι η επαναλειτουργία του σχολείου υπό αυτές τις συνθήκες είναι αδιανόητη χωρίς επίσημο πιστοποιητικό καταλληλότητας και γραπτές εγγυήσεις για την ασφάλεια των μαθητών, τονίζοντας παράλληλα ελλείψεις στα συστήματα πυρασφάλειας και σημαντικές φθορές στις υποδομές.
Ελλείψεις και ανεπαρκείς παρεμβάσεις
Παρά τις εκτιμήσεις και τις παρεμβάσεις του Δήμου Ανατολικής Σάμου, όπως οι εσπευσμένες εργασίες συντήρησης και καθαρισμού στις αρχές Φεβρουαρίου φέτος, αυτές θεωρούνται από την εκπαιδευτική κοινότητα και τους γονείς «ημίμετρα» που δεν αντιμετωπίζουν ριζικά την ουσία του προβλήματος. Σε μία δομή όπου προσφέρονται υπηρεσίες σε ευάλωτες ομάδες παιδιών με ειδικές ανάγκες η ποιότητα της καθημερινότητας και της ασφάλειας δεν μπορεί να περιορίζεται σε προσωρινά ή ανεπαρκή μέτρα.
Οι γονείς και οι σύλλογοι υποστηρίζουν ότι το πάγιο αίτημά τους για οριστική μεταστέγαση σε σύγχρονο, ασφαλές και προσβάσιμο κτίριο παραμένει αναπάντητο εδώ και πολλά χρόνια. Αν και υπάρχει δέσμευση από τη δημοτική Αρχή για την αναζήτηση κατάλληλου οικοπέδου και τη μελέτη σχετικών έργων, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, με αποτέλεσμα η καθημερινότητα μαθητών και εκπαιδευτικών να συνεχίζεται σε ανεπαρκείς συνθήκες.
Οι ευθύνες Πολιτείας και τοπικών Αρχών
Η κατάσταση στο Ειδικό Σχολείο Ανατολικής Σάμου έχει προκαλέσει οργή και αγανάκτηση στους κατοίκους, καθώς θεωρούν ότι η Πολιτεία και οι τοπικοί φορείς έχουν επανειλημμένα αποτύχει να προχωρήσουν σε μόνιμες και σταθερές λύσεις. Οι γονείς επισημαίνουν ότι το αυτονόητο δικαίωμα στην ασφαλή εκπαίδευση πρέπει να γίνει πραγματικότητα χωρίς καθυστερήσεις και ότι οι υποσχέσεις για μελέτες, αναζητήσεις οικοπέδων ή αόριστα σχέδια δεν ακυρώνουν τη συνεχιζόμενη έλλειψη κατάλληλων χώρων. Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΔΟΕ) και η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στον αγώνα των γονέων, τονίζοντας ότι η εκπαίδευση των παιδιών με ειδικές ανάγκες δεν μπορεί να παραμένει ουραγός στην εκπαιδευτική πολιτική και χρειάζεται άμεση και συνολική παρέμβαση σε επίπεδο υποδομών, χρηματοδότησης και στελέχωσης.
Επιτακτική η ανάγκη για αλλαγή πολιτικής
Τα γεγονότα από τον σεισμό του 2020 στη Σάμο, με τις εκτεταμένες ζημιές στα σχολικά κτίρια, τη χρήση κοντέινερ ως προσωρινών λύσεων και τον τραγικό θάνατο δύο νεαρών μαθητών, λειτουργούν ως υπενθύμιση των συνεπειών της αδράνειας στην πολιτική πρόληψης και στην κτιριακή ασφάλεια του σχολικού δικτύου. Ενώ άλλες περιοχές της χώρας αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, η περίπτωση της Σάμου αναδεικνύει πόσο σύνθετη είναι η αναγέννηση ενός σχολικού περιβάλλοντος ύστερα από καταστροφή: όχι μόνο σε επίπεδο τεχνικών έργων, αλλά και σε επίπεδο κοινωνικής, πολιτικής και διοικητικής αντιμετώπισης των ευάλωτων ομάδων.
Το Ειδικό Σχολείο Ανατολικής Σάμου δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική μονάδα, αποτελεί σύμβολο της μάχης για αξιοπρέπεια, ασφάλεια και ίσες ευκαιρίες. Η κατάσταση που περιγράφεται σήμερα καταδεικνύει ότι ο δρόμος προς μια σταθερή, ποιοτική και ασφαλή εκπαίδευση απέχει πολύ από το να θεωρείται δεδομένος στη χώρα μας.
