Σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες – Ελλάδα, Γαλλία, Σουηδία, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο – διεξήχθη έρευνα για να καταγραφεί η στάση των πολιτών απέναντι στη Δημοκρατία, τα προβλήματα που εντοπίζουν και οι προοπτικές της. Η «έρευνα για τη Δημοκρατία» πραγματοποιήθηκε από την aboutpeople για λογαριασμό του Progressive Lab, με συμμετοχή 5.043 ατόμων με δικαίωμα ψήφου, οι οποίοι απάντησαν σε ερωτήσεις για τη λειτουργία του Κοινοβουλευτισμού, την εμπιστοσύνη στους Θεσμούς και τις αξίες της Δημοκρατίας. Η συλλογή στοιχείων έγινε διαδικτυακά από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 16 Δεκεμβρίου 2025.
Σύμφωνα με τα ευρήματα:
- Οι δημοκρατικές αξίες παραμένουν κυρίαρχες στις πέντε χώρες.
- Η δυσαρέσκεια των πολιτών αφορά κυρίως τη λειτουργία της Δημοκρατίας και όχι την ίδια τη δημοκρατική αρχή, ενώ επικρατεί η αίσθηση ότι οι πολίτες δεν ακούγονται στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
- Παρουσιάζεται μειοψηφική αλλά ισχυρή παρουσία αντικοινοβουλευτικών απόψεων, ενώ κάποιοι δεν θεωρούν την Ακροδεξιά απειλή για τη Δημοκρατία.
- Μειοψηφικά, αλλά αισθητά, είναι τα ποσοστά πολιτών που θα αποδέχονταν έναν ηγέτη που παραβιάζει δημοκρατικούς κανόνες αν ήταν αποτελεσματικός, όμως το 68,9% απορρίπτει αυτή την ιδέα.
- Επιβεβαιώνεται η αποστασιοποίηση των πολιτών από τα κόμματα, ενώ σημαντικά προβλήματα θεωρούνται η επιρροή των μεγάλων συμφερόντων και η έλλειψη λογοδοσίας των πολιτικών.
- Η εμπιστοσύνη στους Θεσμούς είναι χαμηλή, με την ΕΕ να συγκεντρώνει το υψηλότερο ποσοστό στο 42,9%.
- Τεχνητή Νοημοσύνη και social media θεωρούνται πλέον βασικές απειλές για τη Δημοκρατία, ανατρέποντας προηγούμενες αντιλήψεις για τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
- Η απαισιοδοξία για το μέλλον είναι πλειοψηφική σε όλες τις χώρες.
- Η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται πιο προσηλωμένη στη Δημοκρατία και πιο πολιτικοποιημένη, αλλά και πιο δυσαρεστημένη από τη λειτουργία της, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά δυσαρέσκειας για τη διαφθορά και τη Δικαιοσύνη.
Στο ερώτημα «παρά τα προβλήματά της, υπάρχει καλύτερο πολίτευμα από τη Δημοκρατία;», θετική απάντηση έδωσε το 78,8% των Ελλήνων, το 74,6% των Βρετανών, το 71,2% των Σουηδών, το 68% των Ρουμάνων και το 67,1% των Γάλλων.
Ωστόσο, στην ερώτηση για την ικανοποίηση από τη λειτουργία της Δημοκρατίας στη χώρα τους, ικανοποιημένοι δηλώνουν μόλις το 22,7% των Ελλήνων, το 28,7% των Γάλλων, το 31,5% των Ρουμάνων, το 53,2% των Βρετανών και το 64,1% των Σουηδών.
Η απαισιοδοξία για το μέλλον των νέων γενιών είναι επίσης έντονη: το 72,9% των Ελλήνων θεωρεί ότι τα παιδιά ηλικίας 10-17 ετών θα ζήσουν χειρότερα από ό,τι οι προηγούμενες γενιές, ενώ μόλις το 15,7% των Ελλήνων δηλώνει ικανοποιημένο από την παρούσα προσωπική του οικονομική κατάσταση.
