Οι παρεμβάσεις έπρεπε να είχαν γίνει χθες. Αν δεν δράσουμε τώρα, το κόστος για το μέλλον της χώρας θα είναι βαρύ και ίσως μη αναστρέψιμο
Το δημογραφικό πρόβλημα δεν είναι ένας ψυχρός δείκτης σε κάποιον πίνακα στατιστικών. Είναι μια υπαρξιακή απειλή για την κοινωνία, την οικονομία και το μέλλον της πατρίδας μας. Αν δεν δράσουμε άμεσα, η Ελλάδα που γνωρίζουμε θα αλλάξει ριζικά – και όχι προς το καλύτερο. Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας είναι ανησυχητικά. Σύμφωνα με έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, το 70% των πολιτών θεωρεί ότι οι οικονομικές και στεγαστικές δυσκολίες λειτουργούν αποτρεπτικά στη δημιουργία οικογένειας.
Η απόκτηση παιδιών δεν αποτελεί προτεραιότητα για τη νέα γενιά, ενώ ο γάμος καταγράφει εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά. Δεν πρόκειται απλώς για αλλαγή κοινωνικών αντιλήψεων, αλλά για βαθιά αβεβαιότητα. Οταν η καθημερινότητα είναι ένας διαρκής αγώνας επιβίωσης, η οικογένεια μετατρέπεται σε «πολυτέλεια». Την ίδια στιγμή, ένα μεγάλο ποσοστό νέων σκέφτεται τη μετανάστευση. Αν συνεχιστεί αυτή η τάση, η χώρα θα χάσει το πιο παραγωγικό και μορφωμένο κομμάτι της κοινωνίας της. Το Δημογραφικό δεν επηρεάζει μόνο το κοινωνικό ισοζύγιο. Επηρεάζει και το ασφαλιστικό σύστημα, την αγορά εργασίας, τις δομές υγείας, την ίδια την αναπτυξιακή προοπτική της Ελλάδας.
Η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος απαιτεί εθνικό σχέδιο, διακομματική συνεννόηση και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Οι ρίζες του προβλήματος είναι πρωτίστως οικονομικές. Η ακρίβεια και τα χαμηλά εισοδήματα διαμορφώνουν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τα νέα ζευγάρια. Βασική προτεραιότητα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Χρειάζεται διεύρυνση των προγραμμάτων επιδότησης ενοικίου, παροχή στεγαστικών δανείων με χαμηλότερα επιτόκια για νέους, αξιοποίηση των κλειστών ακινήτων του Δημοσίου και ουσιαστικά κίνητρα προς ιδιοκτήτες ώστε να επανεντάξουν κενά ακίνητα στην αγορά. Στόχος οφείλει να είναι η μείωση των ενοικίων και η διευκόλυνση απόκτησης πρώτης κατοικίας.
Παράλληλα, απαιτείται γενναία στήριξη των νέων οικογενειών. Καθοριστικός παράγοντας όμως παραμένει η αντιμετώπιση της ακρίβειας. Η μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά πρέπει να επανέλθει σοβαρά στη συζήτηση. Οσο οι τιμές αυξάνονται, οποιαδήποτε μισθολογική βελτίωση εξανεμίζεται. Αυτό που μετρά δεν είναι ο ονομαστικός μισθός, αλλά η πραγματική αγοραστική δύναμη. Ταυτόχρονα πρέπει να δοθούν ισχυρά κίνητρα στους νέους επιστήμονες ώστε να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στη χώρα. Φορολογικά κίνητρα, ανταγωνιστικές αμοιβές, ευκαιρίες έρευνας και καινοτομίας.
Στο πεδίο της επιχειρηματικότητας απαιτούνται ταχύτερες αδειοδοτήσεις, καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, δίκαιη φορολογία και έμφαση στις νεοφυείς επιχειρήσεις, στην τεχνολογία και την έρευνα. Ιδιαίτερη μέριμνα χρειάζεται και ο πρωτογενής τομέας, ώστε να μη μετατραπεί η ελληνική περιφέρεια σε τόπο εγκατάλειψης και γήρανσης. Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Υπάρχουν όμως αναγκαίες αποφάσεις. Το Δημογραφικό δεν αντέχει άλλη αναβολή. Οι παρεμβάσεις που χρειάζονται έπρεπε να είχαν γίνει χθες. Αν δεν δράσουμε τώρα, το κόστος για το μέλλον της χώρας θα είναι βαρύ και ίσως μη αναστρέψιμο.
*Πρόεδρος ΕΕΑ, επίτιμος διδάκτορας ΠΑ.ΠΕΙ. και Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών
