Η «κυριακάτικη δημοκρατία» αποκαλύπτει το σκοτεινό σχέδιο πίσω από την υπαρκτή ανάγκη λήψης μέτρων για τα social media των νέων κάτω των 15 ετών. Πώς ο ψηφιακός έλεγχος μετατρέπεται σε εργαλείο μαζικής παρακολούθησης και εκλογικής χειραγώγησης
Από το συνέδριο για την –κατ’ ευφημισμόν– «Alitheia» την περασμένη εβδομάδα ο πρωθυπουργός έκανε γνωστό ότι εντός του μήνα θα ανακοινωθεί ο π εριορισμός πρόσβασης των ανηλίκων στα social media, κάτι που επανέλαβε στη συνέχεια και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου.
- Από τον Ανδρέα Καψαμπέλη
Υπό διαφορετικές συνθήκες η πρωτοβουλία θα ήταν καλοδεχούμενη και επαινετέα, αλλά δυστυχώς δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Μητσοτάκης εργαλειοποιεί προβλήματα και καταστάσεις για να εξυπηρετήσει άλλα σχέδια και σκοπιμότητες.
Καταρχάς, ενώ όλη η επικαιρότητα εστιάζει στον πόλεμο, ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του παρουσιάζουν μια εμμονή σε πολιτικές «κλειδαρότρυπας» με το να ανακοινώνουν και να υπονοούν ότι είναι έτοιμοι -για το καλό μας- να απαγορεύσουν τη χρήση των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Εν προκειμένω, η υπαρκτή ανάγκη να ληφθούν μέτρα για τον εθισμό των νέων μετατρέπεται σε άλλοθι για να στηθούν μηχανισμοί αφενός παρακολούθησης μικρών και μεγάλων και αφετέρου συλλογής στοιχείων για το προφίλ των ψηφοφόρων στην πορεία προς τις επόμενες κάλπες.
Ειδικότερα, από όσο έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα, η απαγόρευση θα γίνει μέσω της εφαρμογής Kids Wallet, που πρέπει να την εγκαταστήσουν γονείς και παιδιά. Υπάρχει ωστόσο μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην προστασία και την παρακολούθηση. Και η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, φαίνεται ότι την έχει ξεπεράσει πολύ πριν καν αρχίσει η επίσημη εφαρμογή της απαγόρευσης. Η εφαρμογή Kids Wallet, που παρουσιάστηκε ως ψηφιακό εργαλείο γονικού ελέγχου, ζητεί δικαιώματα πρόσβασης που θα ζήλευε κάθε spyware. Και αυτό δεν είναι υπερβολή, αλλά αυτό που αναγράφεται στο ίδιο το Google Play Store.
Σήμερα λοιπόν η «κυριακάτικη δημοκρατία» με τη βοήθεια ειδικού στην κυβερνοασφάλεια αποκρυπτογραφεί και παρουσιάζει την αθέατη και εν τέλει σκοτεινή πτυχή του κυβερνητικού σχεδίου, εξηγώντας πώς η εφαρμογή Kids Wallet μπορεί να αποτελέσει τον δούρειο ίππο και η εγκατάστασή της -και στο κινητό του γονέα- με τη συνολική και όχι μεμονωμένη πρόσβαση σε δεδομένα ισοδυναμεί με νέο Predator, μόνο που αυτή τη φορά θα πατήσουμε εμείς οι ίδιοι το «Εγκατάσταση». Πέραν τούτου, ανοίγει ο δρόμος για το λεγόμενο data profiling εν όψει των εκλογών, δηλαδή το «σκανάρισμα» και τη δημιουργία προφίλ ψηφοφόρων από μεγάλα datasets, ώστε να γίνουν πιο «έξυπνες» (δηλαδή ύπουλες) οι εκλογικές στρατηγικές με χειραγώγηση και διαρροές προσωπικών δεδομένων, αλλά με μεγάλο ρίσκο για την ιδιωτικότητα και τη δίκαιη εκλογική διαδικασία.
Αλλωστε, το παρελθόν του κ. Μητσοτάκη και ως προς τον τομέα αυτό είναι αρκετά βεβαρημένο, τουλάχιστον από την περίοδο που ο Αμερικανός επικοινωνιολόγος Σταν Γκρίνμπεργκ, μεταξύ άλλων, είχε αναλάβει -όπως έχει γραφτεί κατ’ επανάληψη- την επεξεργασία δεδομένων από το διαδίκτυο για να δημιουργήσει λεπτομερή προφίλ των ψηφοφόρων πριν από τις εκλογές. Επίσης, μόλις πρόσφατα αποκαλύφθηκε από την εφημερίδα «Haaretz» η εμπλοκή σε κορυφαίο επίπεδο Ισραηλινών συμβούλων πολιτικής επικοινωνίας στην προεκλογική εκστρατεία της Ν.Δ. το 2023, που επικεντρώθηκε κυρίως σε διαδικτυακή επιρροή, ενώ οι επαφές πραγματοποιήθηκαν με αυξημένη μυστικότητα υπό τη σκιά του σκανδάλου των υποκλοπών.
Επιπλέον, αυτές τις ημέρες άρχισε και η δίκη της (εκλεκτής του κ. Μητσοτάκη) Αννας-Μισέλ Ασημακοπούλου για τη διαρροή των e-mails Ελλήνων του εξωτερικού λίγο πριν από τις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2024. Υστερα από τις σημερινές αποκαλύψεις δημιουργείται μείζον θέμα για την κυβέρνηση, η οποία οφείλει είτε να δώσει πειστικές εξηγήσεις στα ερωτήματα είτε να παγώσει τις επίσημες ανακοινώσεις έως ότου τεθούν πραγματικές δικλίδες ασφαλείας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων τόσο των ανηλίκων όσο και των γονέων.
Τι ζητά πραγματικά από το κινητό σας
Σύμφωνα με τη σελίδα δικαιωμάτων (permissions) της εφαρμογής Kids Wallet στο Google Play Store, η έκδοση 1.0.4 αναφέρει ότι μπορεί να ζητά πρόσβαση σε κάμερα (λήψη φωτογραφιών και βίντεο), πλήρη πρόσβαση στο δίκτυο, δυνατότητα χρήσης βιομετρικού hardware και δακτυλικού αποτυπώματος, δικαίωμα εμφάνισης πάνω από άλλες εφαρμογές, πρόσβαση στο Advertising ID, δυνατότητα αναζήτησης όλων των εγκατεστημένων εφαρμογών (query all packages), καθώς και αίτημα για εξαίρεση από τη βελτιστοποίηση μπαταρίας και αποτροπή του τηλεφώνου από αδράνεια.
Η λίστα συμπληρώνεται με πρόσβαση σε Play Install Referrer API, AdId API και AdServices Attribution APIs. Καθένα από αυτά τα δικαιώματα μεμονωμένα μπορεί να δικαιολογηθεί. Συνολικά, όμως, σχηματίζουν ένα προφίλ εφαρμογής που έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τι κάνει ο χρήστης, ποιες εφαρμογές χρησιμοποιεί, να βλέπει τη δικτυακή του δραστηριότητα, να ενεργοποιεί κάμερα και βιομετρικά δεδομένα και -κυρίως- να τρέχει αδιάκοπα στο παρασκήνιο χωρίς ο χρήστης να μπορεί εύκολα να την απεγκαταστήσει. Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει κατασκοπία. Δείχνει, όμως, μια εφαρμογή με εκτεταμένες δυνατότητες ελέγχου της συσκευής.
Στην παγίδα και ο γονέας
Το Kids Wallet δεν εγκαθίσταται μόνο στο κινητό του παιδιού. Σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η εφαρμογή πρέπει να εγκατασταθεί και στη συσκευή του γονέα ή κηδεμόνα, ο οποίος συνδέεται μέσω των κωδικών TAXISnet και επαληθεύει τα στοιχεία του παιδιού μέσω του Μητρώου Πολιτών. Αυτό σημαίνει ότι ο πρωθυπουργός δεν μας ζητά απλώς να βάλουμε μια εφαρμογή στα τηλέφωνα των παιδιών μας. Μας ζητά να εγκαταστήσουμε και εμείς οι ίδιοι -οι ενήλικες- μια κρατική εφαρμογή με πρόσβαση σε κάμερα, βιομετρικά δεδομένα, πλήρη δικτυακή πρόσβαση και δυνατότητα να τρέχει ασταμάτητα στο παρασκήνιο. Με απλά λόγια: η κυβέρνηση θέλει να εγκαταστήσουμε εθελοντικά αυτό που κάποτε χρειαζόταν το Predator για να κάνει εν αγνοία μας. Μόνο που αυτή τη φορά θα πατήσουμε εμείς οι ίδιοι το «Εγκατάσταση».
«Eυλογία» για τους hackers
Για έναν ειδικό κυβερνοασφάλειας η εικόνα είναι ακόμα πιο ανησυχητική. Η πλήρης πρόσβαση στο δίκτυο σε συνδυασμό με τη δυνατότητα εμφάνισης πάνω από άλλες εφαρμογές και την αποτροπή αδράνειας αποτελούν τον τέλειο συνδυασμό για μια εφαρμογή που δυνητικά μπορεί να αξιοποιηθεί ως φορέας επίθεσης (attack vector). Η πρόσβαση στο Advertising ID και στα AdServices Attribution APIs σημαίνει ότι η εφαρμογή μπορεί θεωρητικά να παρακολουθεί τη συμπεριφορά του χρήστη σε επίπεδο διαφημιστικής στόχευσης – δεδομένα εξαιρετικά πολύτιμα τόσο για κρατικούς φορείς όσο και για κακόβουλους τρίτους. Αν η εφαρμογή παραβιαστεί ή αν τα δεδομένα της δεν προστατεύονται επαρκώς, κάθε κινητό που την έχει εγκαταστήσει γίνεται ένα ανοιχτό παράθυρο παρακολούθησης – η ευλογία κάθε hacker.
Υποκλοπές: Η σκοτεινή σκιά πίσω από την «προστασία»
Μόλις στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 ελληνικό δικαστήριο καταδίκασε τέσσερα άτομα -ανάμεσά τους τον ιδρυτή της Intellexa Ταλ Ντίλιαν- για τη χρήση του λογισμικού Predator εναντίον πάνω από 90 προσώπων: πολιτικών, δημοσιογράφων, στρατιωτικών στελεχών, ακόμη και υπουργών της ίδιας της κυβέρνησης. Το σκάνδαλο, γνωστό διεθνώς ως «Greek Watergate», αποκάλυψε ότι η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ), η οποία ο ίδιος ο Μητσοτάκης είχε θέσει υπό τον προσωπικό του έλεγχο, παρακολουθούσε νόμιμα τα ίδια πρόσωπα που ταυτόχρονα στοχοποιούνταν παράνομα με το Predator.
Ο ανιψιός του πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης και ο επικεφαλής της ΕΥΠ αναγκάστηκαν σε παραίτηση. Αλλά κανένας κυβερνητικός αξιωματούχος δεν αντιμετώπισε ποτέ κατηγορίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ίδιος ο ιδρυτής της Intellexa παραδέχτηκε πρόσφατα ότι η εταιρία πουλάει αποκλειστικά σε κυβερνήσεις – γεγονός που καταρρίπτει την κεντρική γραμμή άμυνας της κυβέρνησης ότι ιδιώτες λειτουργούσαν ανεξάρτητα το Predator. Οπως δήλωσε ο Νίκος Ανδρουλάκης, αρχηγός του ΠΑΣΟΚ και ο ίδιος θύμα παρακολούθησης, «το Predator και η παράνομη παρακολούθηση ήταν τα όπλα ενός παρακράτους που έστησε ο πρωθυπουργός».
Γι’ αυτό η πολιτική εμπιστοσύνη εδώ δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Το επιχείρημα δεν είναι ότι το Kids Wallet «είναι το Predator με άλλο λογότυπο». Είναι ότι μια κυβέρνηση που ζητά από πολίτες να αποδεχθούν ελέγχους στην πιο προσωπική τους συσκευή κουβαλά και το βάρος του ιστορικού της. Και σε αυτή την περίπτωση το ιστορικό είναι τόσο βαρύ, ώστε το «εμπιστευτείτε μας» απλώς δεν αρκεί.
Η Πορτογαλία δείχνει τον δρόμο, απλά με επαλήθευση ηλικίας από τις πλατφόρμες
Η σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες είναι αποκαλυπτική. Η Πορτογαλία, η μόνη χώρα στην Ε.Ε. που έχει ήδη εφαρμόσει πρακτικά σχετικό νόμο (Φεβρουάριος 2026), ακολουθεί ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο: η ευθύνη πέφτει στις πλατφόρμες, που υποχρεώνονται να εφαρμόσουν ηλικιακή επαλήθευση.
Η γονική συγκατάθεση για ανηλίκους 13-16 ετών δίνεται μέσω του Chave Móvel Digital (Ψηφιακό Κινητό Κλειδί) – ενός συστήματος ταυτοποίησης με PIN και κωδικό μιας χρήσης μέσω sms. Δεν εγκαθίσταται καμία εφαρμογή στο κινητό. Κανένα app δεν χρειάζεται πρόσβαση σε κάμερα, βιομετρικά ή δίκτυο. Η ίδια λογική ακολουθείται στη Γαλλία, στη Δανία, στην Ισπανία. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη -η μόνη- που σχεδιάζει να επιβάλει τον έλεγχο σε επίπεδο συσκευής, μέσω εφαρμογής που εγκαθίσταται και στο κινητό του γονέα και στο κινητό του παιδιού, συνδέεται με τα κρατικά μητρώα και ζητά δικαιώματα πρόσβασης αντίστοιχα με αυτά ενός λογισμικού παρακολούθησης. Γιατί;
Η παταγώδης αποτυχία του αυστραλιανού μοντέλου
Ακόμη κι αν αφήσουμε στην άκρη τα ερωτήματα παρακολούθησης, το βασικό ερώτημα παραμένει: λειτουργεί καν η απαγόρευση των social media για ανηλίκους; Η Αυστραλία, η πρώτη χώρα που εφάρμοσε τέτοιο μέτρο τον Δεκέμβριο του 2026, δίνει ήδη απαισιόδοξα σήματα. Σύμφωνα με δημοσίευμα του NPR τον Φεβρουάριο 2026, η Meta αφαίρεσε περίπου μισό εκατομμύριο λογαριασμούς, αλλά η ίδια η εταιρία δήλωσε ότι η απαγόρευση απέτυχε να βελτιώσει την ασφάλεια των νέων.
Ερευνητές του πανεπιστημίου του Σίδνεϊ προειδοποιούν ότι δεν υπάρχουν δεδομένα που να αποδεικνύουν μείωση της διαδικτυακής βλάβης, ενώ σατιρικά βίντεο στην Αυστραλία δείχνουν ότι τα παιδιά παρακάμπτουν εύκολα τους ελέγχους. Σύμφωνα με έρευνα του Guardian Australia, νεαροί κάτω των 16 εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε social media, ενώ κάποιοι αισθάνονται πλέον πιο απομονωμένοι.
Μηδενική αξιοπιστια
Ενας πρωθυπουργός που η κυβέρνησή του αποδεδειγμένα χρησιμοποίησε λογισμικό παρακολούθησης εναντίον δεκάδων πολιτών -κάτι που ρίχτηκε στα μαλακά με μια δικαστική απόφαση που αφορούσε μόνο πλημμελήματα- ζητά τώρα από τους Ελληνες γονείς να εγκαταστήσουν μια κρατική εφαρμογή και στο δικό τους τηλέφωνο και στο τηλέφωνο των παιδιών τους. Μια εφαρμογή που ζητά πρόσβαση σε κάμερα, βιομετρικά, δίκτυο και «τρέχει» αδιάκοπα χωρίς δυνατότητα απεγκατάστασης. Καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν κάνει κάτι τέτοιο.
Η αξιοπιστία της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο ζήτημα της ψηφιακής προστασίας είναι μηδενική. Η ίδια κυβέρνηση που νομιμοποίησε αναδρομικά τη χρήση λογισμικού παρακολούθησης με νόμο του 2022 ζητά τώρα εμπιστοσύνη ότι μια κρατική εφαρμογή με δικαιώματα spyware θα χρησιμοποιηθεί μόνο «για το καλό των παιδιών». Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει να προστατευτούν οι ανήλικοι από εθιστικά και επιβλαβή ψηφιακά περιβάλλοντα. Πρέπει. Το ερώτημα είναι με ποια αρχιτεκτονική εμπιστοσύνης θα γίνει αυτό. Οταν η απάντηση είναι μια κρατική εφαρμογή με εκτεταμένες άδειες συσκευής, χωρίς επαρκή δημόσια τεχνική τεκμηρίωση, τότε η προστασία κινδυνεύει να μετατραπεί σε ψηφιακό υπερέλεγχο
Οσοι θυμούνται τη φράση του κ. Μητσοτάκη ότι «διεξάγουμε το μεγαλύτερο ανεξέλεγκτο πείραμα στα μυαλά των παιδιών μας» θα πρέπει να αναρωτηθούν: μήπως το πραγματικό ανεξέλεγκτο πείραμα είναι να εμπιστευτούμε τα ψηφιακά δεδομένα εκατομμυρίων ανηλίκων -και των γονέων τους- σε μια κυβέρνηση με αποδεδειγμένο ιστορικό μαζικών παρακολουθήσεων; Στη χώρα του Predator, το Kids Wallet δεν μοιάζει με ασπίδα, αλλά με κλειδαρότρυπα την οποία αυτή τη φορά θα την ανοίξουμε εμείς οι ίδιοι!