“Όχι” είπε η Κομισιόν σε δημοσιονομική χαλάρωση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει το ενδεχόμενο δημοσιονομικής χαλάρωσης μέσω της ενεργοποίησης της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής, προκειμένου τα κράτη μέλη να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις με έκτακτα μέτρα.
Σε έγγραφο, που εκδόθηκε εν όψει του σημερινού έκτακτου Eurogroup, το οποίο θα πραγματοποιηθεί μέσω τηλεδιάσκεψης, η Κομισιόν τονίζει ότι «η ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής ή των εθνικών ρητρών διαφυγής δεν θα ήταν σκόπιμη αυτή τη στιγμή».
Σύμφωνα με το κείμενο, το Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει σχετική σύσταση μόνο κατόπιν πρότασης της Επιτροπής.
Το έγγραφο εξηγεί ότι η ρήτρα διαφυγής μπορεί να ενεργοποιηθεί αποκλειστικά σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης σε επίπεδο ευρωζώνης ή ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρότι οι κίνδυνοι για τις οικονομικές προοπτικές της ΕΕ έχουν ενταθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν συντρέχουν ακόμη οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίησή της, ούτε είναι πιθανό να πληρωθούν σύντομα.
Επιπλέον, όπως σημειώνεται, η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής έχει ήδη ενεργοποιηθεί σε πολλά κράτη μέλη για τις αμυντικές δαπάνες. Τόσο η γενική όσο και η εθνική ρήτρα εξαρτώνται από το κατά πόσον η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα (η λεγόμενη «ρήτρα βιωσιμότητας») τίθεται σε κίνδυνο. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη να αξιολογήσει αυτή την προϋπόθεση πριν από οποιαδήποτε σύσταση.
Σε σχετικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της, η Κομισιόν επισημαίνει ότι το άνοιγμα της Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής για την άμυνα θα οδηγήσει σε αύξηση ελλείμματος και χρέους σε αρκετά κράτη μέλη και θα αναβάλει τη μείωση του δημοσίου χρέους στις χώρες με υψηλό χρέος για αρκετά χρόνια.
Η Επιτροπή εκφράζει, επίσης, έμμεσα τις ανησυχίες της για το ενδεχόμενο τα μέτρα στήριξης να «παγιωθούν». Όπως αναφέρει, η πρόσφατη εμπειρία δείχνει ότι ακόμη και όταν τα μέτρα ενεργειακής στήριξης εισάγονται ως προσωρινά, συχνά παρατείνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα ή ακόμη και μονιμοποιούνται. Σε αντίθεση με μια φυσική καταστροφή, οι κυβερνήσεις έχουν σημαντικό έλεγχο τόσο στο μέγεθος όσο και στο σχεδιασμό τέτοιων μέτρων.
Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση των μέτρων ενεργειακής στήριξης ως «έκτακτων» θα αποτελούσε απόκλιση από την καθιερωμένη πρακτική και θα υπονόμευε την ίδια την έννοια του έκτακτου μέτρου. Υπενθυμίζεται ότι ούτε τα μέτρα που λήφθηκαν το 2021 λόγω της εκτίναξης των τιμών ενέργειας, ούτε αυτά που θεσπίστηκαν κατά την πανδημία COVID-19, χαρακτηρίστηκαν ως έκτακτα.
Μέτρα εντός των δημοσιονομικών κανόνων
Το έγγραφο της Κομισιόν υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, όλα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται πρέπει να είναι συμβατά με τις πορείες αύξησης των καθαρών δαπανών που συνιστά το Συμβούλιο.
Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να θεσπίσουν όποια μέτρα κρίνουν αναγκαία, αρκεί η αύξηση των καθαρών δαπανών τους να παραμένει εντός των ορίων της συνιστώμενης πορείας. Τυχόν αποκλίσεις από αυτή την πορεία θα αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, ανεξαρτήτως του αν προέρχονται από μέτρα ενεργειακής στήριξης ή από οποιοδήποτε άλλο δημοσιονομικό μέτρο.
Αυτή η προσέγγιση, όπως τονίζεται, ενισχύει την αξιοπιστία και τη διαφάνεια του δημοσιονομικού πλαισίου, ενώ αποτρέπει τη δημιουργία προηγουμένων που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τους κανόνες στο μέλλον. Στην περίπτωση που τα μέτρα έχουν προσωρινό χαρακτήρα, ο αντίκτυπός τους στη σωρευτική απόκλιση θα είναι περιορισμένος σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
