Ο K. Μητσοτάκης καλείται να ανοίξει τα χαρτιά του στον Γάλλο πρόεδρο υπό τη χρονική πίεση των πληροφοριών ότι ο κ. Τραμπ αναμένει σύντομα τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις για το Ορμούζ
Η επικείμενη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, στην Αθήνα (24 και 25 Απριλίου) θα σφραγιστεί με τους πανηγυρικούς τόνους της ανανέωσης της διμερούς Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης του 2021, αλλά -για πρώτη φορά τα τελευταία πολλά χρόνια- οι συζητήσεις με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, θα πρέπει να καταλήξουν και σε επείγουσες αποφάσεις υψηλού ρίσκου.
Το πρώτο επείγον και σημαντικό θέμα αφορά τη συμμετοχή της Ελλάδας, με άμεση άτυπη δέσμευση του πρωθυπουργού και εν συνεχεία επίσημη απόφαση του ΚΥΣΕΑ, στην αμυντική ναυτική επιχείρηση της «Συμμαχίας των Προθύμων» στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Το θέμα συζητήθηκε, επί της αρχής, κατά τη συνάντηση Μακρόν – Μητσοτάκη στην Πάφο στις 9 Μαρτίου, όταν η ελληνική πλευρά διαπίστωσε ότι, πέραν της ακραίας επικοινωνιακής εκμετάλλευσης (με τις υπερβολές «μας ακολούθησαν οι Γάλλοι και οι άλλοι Ευρωπαίοι στη κοινή άμυνα»), όφειλε να στηρίξει τον νέο σχεδιασμό του Παρισιού για τις ισορροπίες στην ανατολική Μεσόγειο, στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ.
Στο διάστημα που μεσολάβησε, το στρατιωτικό πλάνο του κ. Μακρόν συμπληρώθηκε με το διπλωματικό σκέλος της ανάλογης πρωτοβουλίας του Βρετανού πρωθυπουργού, σερ Κιρ Στάρμερ. Το Παρίσι και το Λονδίνο σκοπεύουν να ηγηθούν στη «Συμμαχία των Προθύμων», αντιγράφοντας το μοντέλο των προ έτους ανάλογων κινήσεων για την Ουκρανία. Βέβαια, η μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο περιπτώσεων είναι ότι, παρά τις εκκλήσεις του Κιέβου, η εκεί στρατιωτική αποστολή μπορεί να μην αναπτυχθεί ποτέ λόγω των απειλών της Μόσχας, ενώ η ναυτική δύναμη στο Ορμούζ έχει πολλαπλάσιες πιθανότητες ταχύτατης υλοποίησης.
Γιατί το τρέχον σχέδιο του κ. Μακρόν αφενός κρίνεται απαραίτητο για τα οικονομικά συμφέροντα της Γαλλίας και ολόκληρης της Ε.Ε. στη Μέση Ανατολή και αφετέρου ελπίζεται ότι, ως «αμυντικό» για τη συνοδεία εμπορικών πλοίων, ίσως γίνει ανεκτό από μια μερίδα της ηγεσίας της Τεχεράνης και αντιμετωπίσει κινδύνους μόνο από πιο ακραίους κύκλους του Ιράν. Επίσης, επιπλέον της δημόσιας οξύτητας του προέδρου Τραμπ («οι Ευρωπαίοι να ανοίξουν το Ορμούζ»), υπάρχει αμοιβαία διατλαντική κατανόηση ότι η ευρωπαϊκή ναυτική δύναμη θα έχει κάποιας μορφής υποστήριξη από τις ΗΠΑ (συλλογή πληροφοριών, συμπλήρωση κενών αεράμυνας κ.λπ.).
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ελληνας πρωθυπουργός καλείται να ανοίξει τα χαρτιά του στον Γάλλο πρόεδρο υπό τη χρονική πίεση των δημοσιογραφικών πληροφοριών ότι ο κ. Τραμπ αναμένει τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις για το Ορμούζ εντός των επόμενων ημερών. Επίσης ο κ. Μακρόν δήλωσε ότι «τις ερχόμενες ημέρες, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, θα οργανώσουμε μία διάσκεψη με εκείνες τις χώρες που είναι έτοιμες να συνεισφέρουν στη αποστολή που στοχεύει στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας».
Η Αθήνα έχει ήδη ενημερωθεί από το Παρίσι ότι ο αρχικός επιχειρησιακός σχεδιασμός της πολυεθνικής αποστολής περιλαμβάνει ως και δέκα φρεγάτες, πολλά ναρκαλιευτικά, σημαντικό αριθμό αεροσκαφών, καθώς και χερσαία δύναμη (με βάση μάλλον στο Ομάν). Σύμφωνα με ελληνικές και ξένες διπλωματικές πηγές, «το λιγότερο» που μπορεί να υποσχεθεί ο κ. Μητσοτάκης στον κ. Μακρόν είναι η συμμετοχή της μίας φρεγάτας του ΠΝ που σήμερα επιχειρεί στην Ερυθρά Θάλασσα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής επιχείρησης Aspides με διεύρυνση της εντολής της ως προς τη γεωγραφική περιοχή δράσης. Ωστόσο, εκτιμάται ότι η συγκεκριμένη ελληνική συνεισφορά θεωρείται «σχεδόν αυτονόητη και δεδομένη», οπότε θα ζητηθεί πρόσθετη δέσμευση της Αθήνας είτε με δεύτερη ναυτική μονάδα επιφανείας είτε με ετοιμότητα αεροπορικών και χερσαίων μέσων.
Το δεύτερο θέμα, που κρίνεται ως σημαντικό από το Παρίσι, είναι η επανάληψη των συζητήσεων για μια τριγωνική συναλλαγή με το Κίεβο. Η κεντρική ιδέα προβλέπει την παραχώρηση ελληνικών Mirage 2000 στη Γαλλία (ώστε να προωθηθούν από εκείνη στην Ουκρανία), ενώ το αντάλλαγμα προς την Πολεμική Αεροπορία θα είναι η απόκτηση αριθμού Rafale σε μειωμένες τιμές. Σχετικές συζητήσεις είχαν γίνει την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2025, αλλά ο κ. Μητσοτάκης έκρινε, σε αντίθεση με παλαιότερες αποφάσεις του για την κατασκευάστρια Dassault, ότι οι οικονομικές απαιτήσεις της ήταν μεγάλες. Για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους, θα αποτελούσε έκπληξη η συναίνεση του πρωθυπουργού, μετά την επίσκεψη του κ. Μακρόν, ακόμα και σε μία βελτιωμένη οικονομική πρόταση, όταν μάλιστα πρόσφατα ενέκρινε άλλου είδους συνδρομή υπέρ της Ουκρανίας.
Παράλληλα, εκτός από τα δύο επείγοντα θέματα, η ελληνική κυβέρνηση κρίνει θετικές τις αναθεωρημένες προβλέψεις της Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης για την επ’ αόριστον ισχύ της (αντί πενταετούς διάρκειας) και για πρόσθετες διευκολύνσεις προς τις γαλλικές ένοπλες δυνάμεις σε εγκαταστάσεις στον χώρο του Αιγαίου. Η συνεργασία σε αυτό το πεδίο αποκτά μεγάλη σημασία μετά την αποτυχία του κ. Μητσοτάκη να εντάξει, το 2021, τη Σκύρο στις εγκαταστάσεις που αναφέρονται στη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) με τις ΗΠΑ. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, και ο τότε πρεσβευτής, Τζέφρι Πάιατ, είχαν προειδοποιήσει τον πρωθυπουργό για την απόρριψη του αιτήματος από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο, αλλά ο ίδιος έδινε μεγαλύτερη βάση στις υποσχέσεις παρεμβάσεων μελών της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και του Δημοκρατικού Κόμματος προς τη διοίκηση Μπάιντεν.
Εκκρεμότητες
Οι αντιπροσωπίες Ελλάδας και Γαλλίας αναμένεται να εξετάσουν και άλλες πτυχές της αμυντικής συνεργασίας που, ούτως ή άλλως, προχωρεί θετικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ορισμένες τεχνικές και οικονομικές εκκρεμότητες της προ τετραμήνου παράδοσης της φρεγάτας FDI «Κίμων» επιλύονται σταδιακά άνευ εντάσεων. Η Naval Group ενδιαφέρεται για την έναρξη ουσιαστικών επαφών ως προς τα νέου τύπου υποβρύχια Blacksword Barracuda (εκτιμώμενου κόστους 5,5 δισεκατομμυρίων ευρώ με ναυπήγηση τεσσάρων μονάδων στη Γαλλία), αν και η γερμανική επιρροή στο Πολεμικό Ναυτικό παραμένει ισχυρή και ο κ. Μητσοτάκης φέρεται πέρυσι ότι την επιβεβαίωσε, αυτοβούλως, στον καγκελάριο Φρ. Μερτς.
Η Αθήνα θα συνεχίσει να θέτει στο Παρίσι το αίτημα μεγαλύτερης ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής σε όλα τα εξοπλιστικά προγράμματα με γαλλικούς ομίλους. Ωστόσο, με τη θετική εξαίρεση της METLEN που πρόσφατα υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης με τη Naval Group για τη διεύρυνση της συνεργασίας τους σε πλοία επιφανείας και υποβρύχια για τις διεθνείς μάλιστα αγορές, δεν υπάρχουν ρεαλιστικές προοπτικές αξιοσημείωτης ανάμειξης πολλών ελληνικών εταιριών.
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
