Ανάμεσα στην αδράνεια και την ανάγκη για αλλαγή, ο Αλέξανδρος Μούζας μιλά για τη δημιουργία, τη μουσική και τις αντιφάσεις της σύγχρονης ζωής.
Η Εθνική Λυρική Σκηνή συνεχίζει την εξωστρεφή πορεία της σε όλη την Ελλάδα με μια πρωτότυπη παραγωγή μουσικού θεάτρου που επιχειρεί κάτι ασυνήθιστο: να φέρει σε δημιουργικό διάλογο τη μουσική με τον αθλητισμό.
- Από τη Γιώτα Βαζούρα
Η «Συμφωνία του Αθλητή», σε μουσική και λιμπρέτο του Αλέξανδρου Μούζα και σκηνοθεσία της Αννας-Μόσχα Καμπόσου, περιοδεύει από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2026 σε 15 πόλεις της χώρας, από την Κρήτη έως την Ηπειρο, μεταφέροντας μια ζωντανή καλλιτεχνική εμπειρία με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται μια απλή αλλά καίρια αφετηρία: η αδράνεια. Τρεις ήρωες, εγκλωβισμένοι στη ρουτίνα και την ακινησία της καθημερινότητας, καλούνται να κάνουν το πρώτο βήμα – σωματικά και ψυχικά. Μέσα από μια πολυστιλιστική μουσική γλώσσα που συνδυάζει λυρικά στοιχεία, hip hop και ηλεκτρονικούς ήχους, η παράσταση μετατρέπεται σε μια αλληγορική διαδρομή προς τη δράση, τη συνεργασία και την προσωπική υπέρβαση.
Ταυτόχρονα, κάθε στάση της περιοδείας αποκτά τον δικό της χαρακτήρα, καθώς το έργο ενσωματώνει τοπικές χορωδίες, μαθητικά σύνολα, καλλιτεχνικές και αθλητικές ομάδες, δημιουργώντας έναν ζωντανό διάλογο με την εκάστοτε κοινότητα. Ετσι, η «Συμφωνία του Αθλητή» δεν είναι απλώς μια παράσταση, αλλά μια συλλογική εμπειρία που ανανεώνεται διαρκώς. Με αφορμή αυτή τη νέα παραγωγή της ΕΛΣ, ο Αλέξανδρος Μούζας μιλά στο «ENJOY» για την έμπνευση, τη μουσική σύνθεση, αλλά και τις κοινωνικές προεκτάσεις ενός έργου που αγγίζει την ακινησία, την υπερδιέγερση και την ανάγκη για κίνηση στη σύγχρονη ζωή.
Ποια ήταν η πρώτη σπίθα που οδήγησε στη «Συμφωνία του Αθλητή»: μια εικόνα, ένας ήχος ή μια προσωπική εμπειρία;
H ιδέα ήταν του Γιώργου Κουμεντάκη, καλλιτεχνικού διευθυντή της Λυρικής Σκηνής, που μου εμπιστεύτηκε την πραγματοποίησή της. Μέσα από πολλά σχεδιάσματα, ιδέες και μελέτη των τεχνικών προδιαγραφών, καταλήξαμε στην τελική μορφή που περιοδεύει σε όλη την Ελλάδα.
Η «Συμφωνία του Αθλητή» ξεκινά από την αδράνεια. Είναι αυτή η πιο ειλικρινής εικόνα του σύγχρονου ανθρώπου;
Η αδράνεια δεν αφορά μόνο την κίνηση, την άθληση ή το σώμα. Εχει διάφορες ψυχολογικές εκφάνσεις, με βασικότερη την αναβλητικότητα. Αυτό το φαινόμενο, που το θίγουμε μέσα στο έργο, έχει αντίκτυπο σε όλες τις δραστηριότητες του ανθρώπου, που τον κρατά μακριά από την προσωπική πρόοδο και εξέλιξη. Η ατολμία και ο φόβος της αποτυχίας είναι συχνά φαινόμενα σήμερα, που όπως η σωματική αδράνεια πρέπει να αντιμετωπιστεί με την άθληση, έτσι πρέπει να καταπολεμηθεί με θάρρος και δράση.
Ζούμε σε μια εποχή υπερδιέγερσης. Πώς εξηγείτε ότι συνυπάρχει με ακινησία και αδράνεια;
Η υπερδιέγερση αφορά μάλλον τη νοητική μας λειτουργία. Ο νους μας διατηρείται συνεχώς απασχολημένος, καθώς δέχεται καταιγισμό εικόνων, ήχων, και αμφιβόλου αξίας πληροφοριών. Οι ηλεκτρονικές συσκευές και τα social μας δημιουργούν ένα κατ’ επίφαση περιβάλλον επικοινωνίας. Η μη φυσική επικοινωνία, όμως, ουσιαστικά μας απομονώνει και μας αδρανοποιεί σωματικά και πνευματικά.
Τι είναι αυτό που τελικά ενεργοποιεί τους ήρωες: η ανάγκη, η φαντασία ή ο ένας τον άλλον;
Κάποια στιγμή στη ζωή των ηρώων γίνεται κοινή συνείδηση ότι κάτι πρέπει να αλλάξει. Η ανία και η βαρεμάρα δεν είναι παραγωγική και δεν οδηγεί πουθενά. Η διέξοδος προς τον αθλητισμό έχει πολλές δυσκολίες, αναπάντεχα συμβάντα και εκπλήξεις. Η έννοια της μεταμόρφωσης, σε σωματικό αλλά και ψυχικό επίπεδο, είναι το βασικό στοιχείο που διατρέχει το έργο.
Τι σας οδήγησε στο πάντρεμα λυρικής μουσικής με hip hop και ηλεκτρονικούς ήχους;
Η άποψή μου είναι ότι η μουσική είναι μία. Κανένα μουσικό είδος, δημοφιλές ή λόγιο, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί καλό ή κακό εξαρχής. Η ανάμειξη των ειδών και των τεχνικών είναι κάτι που επεξεργάζομαι πολλά χρόνια, και είναι φυσική διαδικασία στη συνθετική μου δουλειά. Παράλληλα, η χρήση της μουσικής τεχνολογίας και των ηλεκτρονικών μέσων μού δίνει μια τεράστια παλέτα ήχων και ηχητικών περιβαλλόντων.
Πώς αντιδρά το κοινό της όπερας όταν έρχεται σε επαφή με πιο σύγχρονες μουσικές φόρμες;
Υπάρχει μια αρχική διστακτικότητα για το αν αυτό που ακούν είναι πρέπον και αν συνάδει με τα καθιερωμένα δεδομένα. Γρήγορα όμως δημιουργείται με το κοινό μια σύμβαση, και γίνεται αντιληπτό ότι το παιχνίδι θα είναι διαφορετικό και ιδιαίτερο. Αν αυτό γίνει με ειλικρίνεια, γούστο και ποιότητα, τότε το αποτέλεσμα γίνεται αποδεκτό και από το πιο δύσκολο κοινό.
Πώς βιώνετε εσείς την «αδράνεια» στη δημιουργική διαδικασία;
Η μουσική δημιουργία είναι μια επαγγελματική δουλειά όπως όλες οι άλλες. Θέλει ωράριο, σύστημα και πειθαρχία. Παρ’ όλα αυτά η έμπνευση, απαραίτητη για τη σοβαρή δημιουργία, δεν είναι πάντα παρούσα. Υπάρχουν εποχές δημιουργικής αδράνειας. Κάθε συνθέτης έχει μηχανισμούς να το αντιμετωπίσει. Στην δική μου περίπτωση μελετάω πολύ για το θέμα, ακούω μουσικές που με ενδιαφέρουν, γράφω, σκέφτομαι κ.λπ. Ετσι, χτίζω στο μυαλό μου το εργαστήριο του μυαλού μου που προετοιμάζεται να υποδεχτεί την ιδέα που θα ξεκλειδώσει το έργο. Μόνο όταν το περιβάλλον αυτό ολοκληρωθεί αρχίζουν οι ιδέες να ενεργοποιούνται και να σχηματίζονται σε νότες. Η περίοδος της αδράνειας μπορεί να διαρκέσει και μήνες, αλλά όταν ξεκινήσει η ροή, τότε το έργο έχει ουσιαστικά τελειώσει.
Κάθε πόλη συμμετέχει ενεργά με δικές της ομάδες. Πώς επηρεάζει αυτό την τελική μορφή της παράστασης; Υπάρχει κάτι που σας έχει συγκινήσει περισσότερο μέχρι τώρα σε αυτή τη διαδικασία;
Σχεδόν σε κάθε πόλη έχουμε μια διαφορετική εκδοχή της παράστασης. Διατηρείται φυσικά ο βασικός κορμός του έργου, αλλά τα διαφορετικά μουσικά σύνολα, χορωδίες, χορευτικές και αθλητικές ομάδες δίνουν κάθε φορά άλλο χρώμα στην παράστασή μας. Είναι ενδεικτικό ότι καμία επίσημη φωτογραφία της παράστασης δεν μπορεί να χαρακτηρίσει ολόκληρη την παραγωγή. Είναι συγκινητικό που μας δίνεται η δυνατότητα να φιλοξενήσουμε στο έργο παιδιά που ξεκινούν τα πρώτα τους βήματα στη μουσική. Τους ρίχνουμε με αγάπη και φροντίδα στα βαθιά σε σούπερ επαγγελματικές συνθήκες.
Info: Η «Συμφωνία του Αθλητή» του Αλέξανδρου Μούζα θα παρουσιαστεί από τις 8 έως τις 15 Μαΐου σε τέσσερις πόλεις της Ηπείρου. Συμμετέχουν: Εφη Παπαδοπούλου (υψίφωνος), Πάρις Παρασκευάδης (τενόρος), Χρήστος Ραμμόπουλος (βαρύτονος), Οδυσσέας Σιωζόπουλος (κλαρινέτο), Γιάννης Νίνα (βιολοντσέλο), Γιώργος Κοσμάς-Πετράντης (πιάνο). Με τη συμμετοχή χορωδιακών και μουσικών συνόλων, καθώς και αθλητικών και καλλιτεχνικών ομάδων των δεκαπέντε πόλεων της περιοδείας
