Αλλαγή σελίδας για την Ευρώπη
Η Ευρώπη αλλάζει την εικόνα της στον παγκόσμιο χάρτη. Μετά από δεκαετίες στενής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η κοινή γνώμη της Ένωσης φαίνεται τώρα να αναζητά μια δική της πορεία.
Πλέον, σχεδόν τρεις στους τέσσερις Ευρωπαίους θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να κινηθεί αυτόνομα. Μια μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών δεν βλέπει πλέον τις ΗΠΑ ως αξιόπιστο εταίρο.
Ένα και μισό χρόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας Τραμπ, η αναγνώριση των ΗΠΑ ως του πιο πολύτιμου συμμάχου της Ευρώπης έχει υποχωρήσει κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες.
Ταυτόχρονα, ενώ η Κίνα δεν καταφέρνει ακόμα να εκμεταλλευτεί πλήρως την ευκαιρία και να γίνει εναλλακτικός σύμμαχος, οι Ευρωπαίοι επανακαθορίζουν τις συμμαχίες τους εντός της Δύσης.
Αυτή η τάση αποτυπώνεται σε μια νέα μελέτη του Ιδρύματος Μπέρτελσμαν (Bertelsmann Stiftung). Λίγο πριν από την Ημέρα της Ευρώπης στις 9 Μαΐου, η ήπειρος φαίνεται να προετοιμάζεται για μια στρατηγική επανεκκίνηση.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως το Μάρτιο του 2026, δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι είναι πρόθυμοι να στηρίξουν μια πιο αυτόνομη πορεία. Το 73% των πολιτών της ΕΕ πιστεύει ότι η Ένωση θα πρέπει να ακολουθήσει το δικό της δρόμο, έναντι 63% το 2024. Η τάση αυτή καταγράφεται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, με ιδιαίτερα αυξημένη ανησυχία στους μεγαλύτερους σε ηλικία.
Η εποχή Τραμπ έχει αφήσει βαθιά σημάδια στη διατλαντική σχέση. Η εμπιστοσύνη προς τις ΗΠΑ έχει υποχωρήσει σημαντικά, με το 58% των Ευρωπαίων να δηλώνει ότι δεν θεωρεί την Ουάσιγκτον αξιόπιστο εταίρο.
Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ο σημαντικότερος σύμμαχος της ΕΕ (31%), το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες από το 2024. Οι πολιτικές εντάσεις και η πόλωση που φέρνει ο αμερικανός πρόεδρος έχουν οδηγήσει τους Ευρωπαίους σε αναζήτηση μεγαλύτερης αυτονομίας και ανεξαρτησίας.
Ωστόσο, η τάση προς αυτονομία δεν σημαίνει στροφή προς την Κίνα. Αντίθετα, η κινεζική πολιτική αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Η πλειονότητα των Ευρωπαίων υποστηρίζει τον περιορισμό των εξαρτήσεων, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται οικονομικό κόστος. Αντίθετα, οι προτιμήσεις τους μετατοπίζονται εντός του υφιστάμενου συστήματος συμμαχιών.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς αναδεικνύονται ως στρατηγικοί εταίροι, δείχνοντας ότι η Ευρώπη επιδιώκει να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες εντός της διατλαντικής συμμαχίας, χωρίς να την εγκαταλείπει. Η υποστήριξη προς το ΝΑΤΟ παραμένει σταθερή, με την πλειοψηφία να το θεωρεί ακρογωνιαίο λίθο της ασφάλειας (63%).
Ο Φλοριάν Κόμερ, ειδικός στα ευρωπαϊκά ζητήματα στρατηγικής στο Ίδρυμα Μπέρτελσμαν, σημειώνει: «Το μήνυμα πριν από την Ημέρα της Ευρώπης είναι ξεκάθαρο: οι Ευρωπαίοι επιθυμούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία έναντι των ΗΠΑ.
Η εμπιστοσύνη έχει πληγεί, και η θέση της Αμερικής ως βασικού εταίρου έχει αμφισβητηθεί. Η ανάγκη για μια πιο αυτόνομη Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική. Ωστόσο, η αλλαγή αυτή απαιτεί μεταφράσεις σε πολιτικές και επενδύσεις, ώστε η Ευρώπη να δυναμώσει τις δικές της δυνατότητες».
Ο Μπράντον Μπορν, επίσης ειδικός σε διατλαντικές σχέσεις, προσθέτει: «Η δημιουργία μιας ισχυρότερης και περισσότερο αυτόνομης Ευρώπης περνάει μέσα από την ενίσχυση των συνεργασιών της, προκειμένου να διασφαλίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και στρατηγική σταθερότητα».
Αυτή η αλλαγή στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό δείχνει πως η ήπειρος επιδιώκει να διατηρήσει την ενεργό παρουσία της στον παγκόσμιο χάρτη, με έμφαση στην αυτονομία και την ενίσχυση των δικών της δυνάμεων.
