Η ιστορία επαναλαμβάνεται, αρχικά ως τραγωδία και τη δεύτερη φορά ως ένα κακόγουστο επικοινωνιακό θρίλερ. Η περίπτωση του κρουαζιερόπλοιου MV Hondius, που κατέπλευσε στην Τενερίφη μεταφέροντας κρούσματα του ιού Hanta (Χανταϊός), αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο σε μια παγκόσμια σκηνή που μοιάζει να έχει εθιστεί στον πανικό.
Με φόντο τις μνήμες του 2020, παρακολουθούμε ξανά μια ενορχηστρωμένη εκστρατεία φόβου, όπου η έλλειψη σαφών πληροφοριών και η ανικανότητα διαχείρισης καλύπτονται από εικόνες «αστροναυτών» με στολές Hazmat και δραματικά πρωτοσέλιδα.
Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος πανικού
Όλα ξεκίνησαν όταν το MV Hondius, ξεκινώντας από την Αργεντινή, άρχισε να καταγράφει θανάτους και ασθένειες που συνδέθηκαν με τον Χανταϊό. Ο ιός αυτός, που παραδοσιακά μεταδίδεται από τα περιττώματα τρωκτικών και σπάνια από άνθρωπο σε άνθρωπο, έγινε ξαφνικά το νέο «τέρας» των διεθνών Μέσων Ενημέρωσης.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) ότι ο κίνδυνος για το ευρύ κοινό παραμένει χαμηλός, οι εικόνες που μεταδίδονται από το λιμάνι της Γραναντίγια λένε μια διαφορετική ιστορία. Εκατοντάδες τηλεοπτικά συνεργεία, στρατιωτικές μονάδες και μια «χορογραφία» εκκένωσης που θυμίζει ταινία επιστημονικής φαντασίας, συνθέτουν ένα σκηνικό επικοινωνιακής τρομοκρατίας.
Επικοινωνιακή τρομοκρατία: Το μοντέλο του κορονοϊού
Η τακτική είναι γνώριμη. Η δημιουργία ενός κλίματος πανικού λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου και επιβολής έκτακτων μέτρων. Στην Τενερίφη, οι τοπικοί ηγέτες αντιτάχθηκαν σθεναρά στον ελλιμενισμό, τροφοδοτώντας την αγωνία των κατοίκων που «θυμούνται ακόμα τον πόνο του 2020», όπως παραδέχθηκε και ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Δρ. Τέντρος.
Η εικόνα ως όπλο: Οι επιβάτες, ντυμένοι με ειδικές προστατευτικές στολές, μεταφέρονται σε λεωφορεία της Στρατιωτικής Μονάδας Έκτακτης Ανάγκης. Αυτή η υπερβολή στην προστασία, ενώ ο ιός δεν μεταδίδεται εύκολα μέσω του αέρα, εξυπηρετεί μόνο την εμπέδωση του φόβου.
Η ασάφεια των πληροφοριών: Ενώ οι ειδικοί λένε πως ο ιός χρειάζεται «στενή και παρατεταμένη επαφή» για να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων, οι τίτλοι των ειδήσεων μιλούν για «πτήσεις θανάτου» και «παγκόσμιο συναγερμό», αφήνοντας σκόπιμα κενά που συμπληρώνονται από τις χειρότερες ανθρώπινες φοβίες.
Ανικανότητα και έλλειψη συντονισμού
Πίσω από τις εντυπωσιακές επιχειρήσεις των Paratroopers που πέφτουν με αλεξίπτωτα σε απομακρυσμένα νησιά (όπως στο Τριστάν ντα Κούνια) για να περιθάλψουν ύποπτα κρούσματα, κρύβεται μια βαθιά ανικανότητα πρόληψης.
Το πλοίο κυκλοφορούσε επί μέρες ενώ ο ιός είχε ήδη εκδηλωθεί, με τις Αρχές να προσπαθούν τώρα, κατόπιν εορτής, να ιχνηλατήσουν επιβάτες που έχουν ήδη αποβιβαστεί και ταξιδέψει σε διάφορες ηπείρους. Η έλλειψη βασικής πληροφόρησης για το πώς ακριβώς ξεκίνησε η εστία στο πλοίο –αφού τρωκτικά δεν βρέθηκαν– αφήνει χώρο για θεωρίες συνωμοσίας και εντείνει το κλίμα ανασφάλειας.
Η «βιομηχανία» του φόβου
Ο Χανταϊός δεν είναι ο νέος COVID-19 σε όρους μεταδοτικότητας, αλλά η αντιμετώπισή του δείχνει ότι το σύστημα έχει μάθει να αντιδρά μόνο μέσω του σοκ. Η «εκστρατεία φόβου» που εξελίσσεται παγκοσμίως δεν αφορά την προστασία της δημόσιας υγείας με ορθολογικά μέσα, αλλά τη διατήρηση μιας κοινωνίας σε μόνιμη κατάσταση συναγερμού.
Στην Τενερίφη σήμερα, όπως και στην Ιταλία το 2020, το διακύβευμα δεν είναι μόνο ένας ιός. Είναι η διαχείριση της πληροφορίας και η ικανότητα των κρατικών μηχανισμών να επιβάλλονται μέσω του δέους, ακόμη και όταν τα πραγματικά επιστημονικά δεδομένα δεν δικαιολογούν τέτοιας έκτασης επικοινωνιακό πανικό. Η «σκιά» του Χανταϊού είναι, προς το παρόν, πολύ μεγαλύτερη από τον ίδιο τον ιό.
